«Φτώχεια, ο εχθρός της ειρήνης»

Ένα μήνυμα ζωής με πολλούς αποδέκτες έστειλε χθες από το Δημαρχείο του Όσλο ο Μοχαμάντ Γιουνούς, ο επονομαζόμενος «τραπεζίτης των φτωχών», παραλαμβάνοντας(μαζί με τους εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο στους οποίους έδωσε την ευκαιρία που όλοι τούς αρνούνταν) το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το 2006.

Η χθεσινή τελετή ήταν, θα ΄λεγε κανείς, λαμπρότερη από κάθε άλλη φορά. Γιατί η προσωπικότητα που βραβεύθηκε έχει το χάρισμα να κάνει τα σπουδαία να δείχνουν απλά, στερώντας έτσι κάθε δικαιολογία από όλους όσοι την αναζητούν για την απραξία τους. «Το μόνο που έκανα ήταν να δανείσω χρήματα» είπε ο Γιουνούς. Στην πραγματικότητα, το «μόνο» που έκανε αυτός ο φωτισμένος καθηγητής Οικονομικών, ήταν να ιδρύσει στο Μπανγκλαντές, το 1976, τον πρώτο μικροπιστωτικό οργανισμό στον κόσμο, την Τράπεζα Γκραμίν, προσφέροντας όλα αυτά τα χρόνια μια καλύτερη ζωή σε επτά εκατομμύρια

ΤΙ ΕΚΑΝΕ

Ίδρυσε στο Μπανγκλαντές, το 1976, τον πρώτο μικροπιστωτικό οργανισμό στον κόσμο, την Τράπεζα Γκραμίν

ανθρώπους(το 97% γυναίκες) και δείχνοντας τον δρόμο σε πολλά ακόμα μικροπιστωτικά ιδρύματα ανά τον κόσμο.

Το Νόμπελ απονεμήθηκε από κοινού στον Γιουνούς και την Τράπεζα Γκραμίν. Για λογαριασμό της τράπεζας το παρέλαβε η Τασλίμα Μπεγκμούμ, μέλος του διοικητικού της συμβουλίου- και πρώην δανειολήπτρια και η ίδια, αφού η Γκραμίν ανήκει κατά 94% στους ίδιους τους πελάτες της, στους φτωχότερους των φτωχών, αυτούς που δεν θα μπορούσαν να δανειστούν ποτέ από μια συμβατική τράπεζα, αν και ο Γιουνούς ελπίζει πως αυτό μπορεί εφεξής να αλλάξει: «Πιστεύω πως η τιμή που μας κάνετε», δήλωσε χθες απευθυνόμενος στη σουηδική επιτροπή, «θα εμπνεύσει πολλές ακόμα τολμηρές πρωτοβουλίες ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε ιστορικά βήματα προς τον τερματισμό της παγκόσμιας φτώχειας».

Ψιθυρίζοντας
Ο Γιουνούς το φώναζε χρόνια, όπως ο ίδιος λέει, ωστόσο δεν τον άκουγε κανείς: «Η φωνή μου δεν έφτανε αρκετά μακριά. Τώρα, με το Νόμπελ, αρκεί να ψιθυρίσω και ολόκληρος ο κόσμος με ακούει δυνατά και καθαρά». Ψιθυρίζει λοιπόν: «Η νέα χιλιετία άρχισε με το όνειρο να μειωθεί η φτώχεια στο ήμισυ έως το 2015. Έπειτα όμως ήρθε η 11η Σεπτεμβρίου και ο πόλεμος στο Ιράκ και ξαφνικά ο κόσμος απομακρύνθηκε από αυτό το όνειρο, η προσοχή των ηγετών μετατοπίστηκε από τον πόλεμο εναντίον της φτώχειας στον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας. Αλλά δεν μπορούμε να νικήσουμε τους τρομοκράτες με στρατιωτικά μέσα. Αν θέλουμε να εξαλείψουμε την τρομοκρατία, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα γενεσιουργά της αίτια. Πιστεύω πως το να διοχετεύουμε πόρους για τη βελτίωση της ζωής των φτωχών ανθρώπων είναι καλύτερη στρατηγική από το να τους δαπανούμε σε όπλα. Η φτώχεια είναι η στέρηση κάθε ανθρώπινου δικαιώματος. Η φτώχεια είναι εχθρός της ειρήνης». Για τον Μοχαμάντ Γιουνούς, ένας κόσμος χωρίς φτώχεια είναι εφικτός.

Σε ξεχωριστή τελετή στη Στοκχόλμη απονεμήθηκαν χθες από τον βασιλιά της Σουηδίας τα φετινά Νόμπελ Φυσικής, Χημείας, Ιατρικής και Οικονομικών, καθώς και το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο παρέλαβε προσωπικά ο Τούρκος συγγραφέας Ορχάν Παμούκ συνοδευόμενος από τη 15χρονη θυγατέρα του.


Δίνοντας ελεημοσύνη σε έναν ζητιάνο δεν λύνεις το πρόβλημα

«ΟΤΑΝ ΑΚΟΥΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ότι ένας τραπεζίτης τιμήθηκε με Νόμπελ Ειρήνης, σίγουρα του φαίνεται αστείο. Νόμπελ Ειρήνης σε τραπεζίτη; Οι άλλοι τραπεζίτες θα πουν: Κι εμείς τι είμαστε; Γιατί δεν μπορούμε να πάρουμε κι εμείς ένα τέτοιο βραβείο; Μπορείτε. Πηγαίνετε στους φτωχότερους των φτωχών, ακόμα και στους ζητιάνους- εμείς δανείζουμε χρήματα σε ζητιάνους. Το έχουμε κάνει. Εσείς μπορείτε να το κάνετε ακόμα καλύτερα γιατί έχετε μεγαλύτερη εμπειρία».

«Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ διστάζω να δώσω ελεημοσύνη σε έναν ζητιάνο είναι γιατί αυτό με κάνει να νιώθω σαν να έχω λύσει το πρόβλημα. Δεν έχω όμως λύσει το πρόβλημα, απλώς το απώθησα. Επειδή είναι ζητιάνοι δεν σημαίνει ότι δεν έχουν τη δυνατότητα να φροντίσουν τον εαυτό τους- απλώς δεν έχουν αρκετές ευκαιρίες. Γιατί λοιπόν να μη δημιουργήσουμε μια- μικροσκοπική έστω- ευκαιρία; Στην τελευταία μας μέτρηση περισσότεροι από 5.000 ζητιάνοι μικροπιστωτές μας έχουν σταματήσει τελείως να ζητιανεύουν και εργάζονται ως πλασιέ».

«ΔΕΝ ΕΝΕΠΛΑΚΗΝ με το ζήτημα της φτώχειας ούτε ως σχεδιαστής πολιτικής ούτε ως ερευνητής. Ενεπλάκην διότι η φτώχεια ήταν ολόγυ-ρά μου. Δεν μπορούσα να της ξεφύγω. Το 1974, το έβρισκα δύσκολο να διδάσκω κομψές ιστορίες οικονομικών στο πανεπιστήμιο με φόντο τον φριχτό λιμό που ρήμαζε το Μπανγκλαντές. Ξαφνικά, ένιωσα την κενότητα αυτών των θεωριών απέναντι στη συντριπτική πείνα. Ήθελα να κάνω κάτι άμεσο για να βοηθήσω».

«ΘΕΩΡΟΥΜΕ ΔΕΔΟΜΕΝΟ ότι πάντα θα έχουμε φτωχούς γύρω μας, πως η φτώχεια είναι μέρος της ανθρώπινης μοίρας. Μα γι΄ αυτό συνεχίζουμε να έχουμε φτωχούς ανθρώπους γύρω μας. Πιστεύω ακράδαντα πως αν το πιστέψουμε συλλογικά, μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο χωρίς φτώχεια. Στον κόσμο αυτόν ο μόνος τόπος όπου θα μπορεί να δει κανείς τη φτώχεια είναι στα μουσεία. Κι όταν τα παιδιά θα επισκέπτονται τα μουσεία της φτώχειας, θα φρίττουν βλέποντας τη δυστυχία και την ταπείνωση που χρειάστηκε να υποστούν τόσα ανθρώπινα πλάσματα».


[ΓΝΩΜΗ] Η ιστορία ενός Νόμπελ

Τριάντα χρόνια πριν, όταν βγήκα από την αίθουσα όπου δίδασκα στο πανεπιστήμιο της Τσιταγκόνγκ και μπήκα στο Τζόμπρα, ένα χωριουδάκι πλάι στο πανεπιστήμιο, είχα μόνο ένα στόχο στο μυαλό μου: να δω αν μπορούσα να βοηθήσω με κάποιο τρόπο μερικά λιμοκτονούντα ανθρώπινα πλάσματα. Τα όσα έμαθα σε εκείνο το χωριό άλλαξαν τη ζωή μου- και τη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων ανά τον κόσμο.

Το 1976, γνώρισα μια γυναίκα που έφτιαχνε σκαμνάκια από μπαμπού, την Σούφια Χατούμ. Αυτή η σκληρά εργαζόμενη γυναίκα, που δεν ήξερε ούτε να διαβάζει ούτε να γράφει, έγινε ο δάσκαλός μου. Δεν είχε χρήματα για να αγοράσει το μπαμπού για τα σκαμνάκια της, οπότε δανείστηκε από έναν τοπικό τοκογλύφο, υπό τον όρο να πουλάει τα τελειωμένα σκαμνάκια σε αυτόν, στην τιμή που αυτός είχε καθορίσει.

Η τιμή αυτή ίσα ίσα που κάλυπτε το κόστος του μπαμπού, αφήνοντας στην Σούφια μηδαμινό κέρδος. Αναγκαστικά λοιπόν δανειζόταν από τον τοκογλύφο ξανά και ξανά, πέφτοντας σε κατάσταση καταναγκαστικής εργασίας. Οι φοιτητές μου βρήκαν ακόμα 41 ανθρώπους όπως η Σούφια, που χρειάζονταν συνολικό δάνειο 27 δολαρίων για να απελευθερωθούν από αυτή την παγίδα του χρέους.

Η Σούφια και οι άλλοι 41 μικροεπιχειρηματίες ήταν οι πρώτοι δανειολήπτες αυτού που θα γινόταν αργότερα η Τράπεζα Γραμίν, το ίδρυμα με το οποίο μοιράστηκα το Νόμπελ Ειρήνης. Αυτοί οι ταπεινοί χωρικοί- οι σχεδόν επτά εκατομμύρια δανειολήπτες μας- και οι ιδιοκτήτες της τράπεζας ήταν όλοι μαζί μου επάνω στη σκηνή, την ώρα που παραλάμβανα το βραβείο.