[Διαστάσεις] Ο κόσμος γύρισε ανάποδα

Στο «Σάββατο», το τελευταίο βιβλίο του Ίαν ΜακΓιούαν, ο πρωταγωνιστής αρνείται να λάβει μέρος στις διαδηλώσεις κατά του πολέμου στο Ιράκ. Τώρα που πήγαν όλα τόσο στραβά, μήπως ο συγγραφέας μετανιώνει για την επιλογή του;

Εκείνη την ημέρα του 2003, κάθε Ευρωπαίος που σεβόταν τον εαυτό του πήγε στη διαδήλωση κατά του πολέμου, είτε ήξερε τι γινόταν στο Ιράκ είτε όχι, είτε καταλάβαινε τα συμφέροντα που κρύβονταν πίσω από τον πόλεμο που ετοιμαζόταν είτε όχι. Η ειρήνη είναι εξ ορισμού καλό πράγμα, ο πόλεμος είναι κακός, εξυπηρετεί μονάχα τις βιομηχανίες όπλων, τους πετρελαιάδες και τον ιμπεριαλισμό εν γένει. Το πιο εύκολο πράγμα για τον ΜακΓιούαν θα ήταν, έτσι, να βάλει τον ήρωά του να αντιτίθεται στον πόλεμο, ιδιαίτερα μάλιστα καθώς ανήκε στην καλλιεργημένη αστική τάξη. Ο συγγραφέας όμως, όπως και αρκετοί διανοούμενοι της Αριστεράς, πίστευε ότι υπήρχαν σοβαρά ηθικά και ανθρωπιστικά επιχειρήματα υπέρ της ανατροπής του Σαντάμ Χουσεΐν. Τον ενοχλούσε πολύ το γεγονός ότι ο Μπους και ο Μπλερ, αντί να επικαλούνται αυτά τα επιχειρήματα, προσπαθούσαν να τρομάξουν τον κόσμο. Τον ενοχλούσε όμως εξίσου η συνέχιση εκείνου του υποκριτικού εμπάργκο, που είχε ολέθριες επιπτώσεις στον πληθυσμό του Ιράκ. Αν αυτό ήταν η «ειρήνη», δεν συμφωνούσε μαζί της. Γι΄ αυτό και δεν μπορούσε να λάβει μέρος σε μια διαδήλωση με σύνθημα «Give peace a chance».

Κάπως έτσι, ο νευροχειρουργός στο «Σάββατο», αντί να υψώσει τη γροθιά κατά του πολέμου, ύψωσε το χέρι για να παίξει σκουός. Δεν ήταν πολιτικός, ήταν απλώς ένας συνειδητοποιημένος πολίτης και δεν κατείχε όλες τις απαντήσεις. «Η πολιτική με παθιάζει, αλλά έχω τόσες απαντήσεις όσες και ερωτήσεις», γράφει ο ΜακΓιούαν στον Νουβέλ Ομπζερβατέρ. Κάθε φορά που γίνεται μια τρομοκρατική επίθεση, τίθεται το ζήτημα της ισορροπίας ανάμεσα στην ασφάλεια και τις ελευθερίες. Πού ακριβώς βρίσκεται αυτή η ισορροπία; Πολλοί ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν την απάντηση, ο ΜακΓιούαν όχι. Πρέπει ασφαλώς να υπερασπιστούμε τις ελευθερίες μας, αλλά πρέπει και να φροντίσουμε την ασφάλειά μας. Καμιά κυ -βέρνηση δεν είναι ευχαριστημένη να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επίθεση. Και οι περισσότερες κυβερνήσεις, ακόμη και οι πιο δημοκρατικές, επιλέγουν πάντα την πιο αυταρχική λύση. Το χρέος της αντίστασης ανήκει, έτσι, στους πολίτες. Το 1989, ο Σαλμάν Ρούσντι κατέφυγε στο σπίτι του ΜακΓιούαν για να γλιτώσει από τους φανατικούς. Για τον συγγραφέα του «Άμστερνταμ» και της «Εξιλέωσης», η υπόθεση εκείνη ήταν το πρώτο κεφάλαιο όλων αυτών που μας συμβαίνουν σήμερα. Οι δύο συγγραφείς άκουσαν μαζί στο ραδιόφωνο τη Χεζμπολάχ να δηλώνει κατηγορηματικά ότι θα εκτελέσει τον άπιστο. Μαζί διαπίστωσαν ότι ένα κομμάτι της Αριστεράς συναινεί με τους φονταμενταλιστές μπροστά στον κοινό εχθρό, τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένες αριστερές οργανώσεις έφτασαν να προτείνουν χωριστούς τόπους προσευχής για τους άνδρες και τις γυναίκες! Ο κόσμος γύρισε ανάποδα…