Φαινόμενα

Νεραϊδο-μεταμορφώσεις

Ευάλωτα θύματα, οι γυναίκες που έχουν εγκαταλειφθεί στον χρόνο και στη δύσκολη ζωή γίνονται μέσον για να διαφημιστεί η βιομηχανία των θαυμάτων της ομορφιάς
«Μ εταμόρφωση». Το παραμύθιτης Σταχτοπούτας γίνεται πραγματικότητα. Η κρυμμένη θηλυκότητα στο ημίφως μιας κουζίνας κάτω από φαρδιά κουρέλια αναδύεται λαμπερή, με ένα άγγιγμα της «καλής νεράιδας», τυλιγμένη σε ακριβές τουαλέτες , τονισμένη με ωραίο μακιγιάζ, φροντισμένη από κομμωτές· και εκεί, στο φως των προβολέων, μπορεί να περιμένει τον πρίγκιπά της σίγουρη ότι μπορεί να τον γοητεύσει.

Εδώ και μέρεςδιαφήμιζε η εκπομπή «Όμορφος κόσμος το πρωί» τη με -Όμορφος κόσμος το πρωί» τη μεταμόρφωση μιας κυρίας, που είχε κρύψει τη θηλυκότητα των νιάτων της σε μια ζωή – και αυτή από παραμύθι ξεκινάει- με πολλά παιδιά, νοικοκυριό και φροντίδα συζύγου. Αυτό το παραμύθι φαίνεται πως δεν εξελίχθηκε όπως το φανταζόταν όταν έγινε καθημερινότητα. Ένα διαζύγιο προκάλεσε σοκ. Η εικόνα της στον καθρέφτη, όμως, προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερο.

Και εδώ ήρθε το άλλο παραμύθι, της τηλεόρασης, να ξαναδώσει την ελπίδα. Σαν τη νεράιδα- νονά της Σταχτοπούτας, η καλή πρωινάδικη τηλεόραση, που δεν διαθέτει μαγικό ραβδί αλλά τα μέσα στη βαριά βιομηχανία της γυναικείας ομορφιάς, έσπευσε. Τα μέσα της εκπομπής δεν είναι άλλα από τη διαφήμιση. Διαφημίζει τις φίρμες που προσφέρουν ομορφιά.

Το μέσον, όμως, για τη διαφήμιση έγινε η κυρία αυτοπροσώπως. Σύμφωνα με τη νέα τάση διεθνώς, προϊόντα και υπηρεσίες διαφημίζονται μέσω προσφορών στους καταναλωτές. Επιλέγονται πρόσωπα-μοντέλα- με ακραία χαρακτηριστικά του target group των εταιρειών- τα οποία κατόπιν επιβεβαιώνουν τη μαγική επίδραση των διαφόρων προϊόντων και υπηρεσιών στη ζωή τους. Έτσι, η χαμένη μαγεία του κόσμου από τη βιομηχανική εποχή κι εντεύθεν επανέρχεται χάρη στη νεράιδα- τηλεόραση, που ξανασυνθέτει τον κόσμο των παραμυθιών, με όρους κατανάλωσης φυσικά.

Παράδειγμα η κυρία που αποτέλεσε το μοντέλο για τον «Όμορφο κόσμο».Όμορφο κόσμο». Τα κιλάκια της, η ξεχειλωμένη κοιλίτσα της, τέσσερις γέννες παρακαλώ, το κουρασμένο πρόσωπο με την «ανεπιθύμητη τριχοφυΐα» και τα χοντρά, άκομψα μυωπικά γυαλιά, το άβαφο δέρμα της, όλα συνέθεταν την επιφάνεια όπου επάνω της θα προβάλλονταν οι επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες ομορφιάς.

Η εκπομπή παρουσιάζει πλάνο- πλάνο τη μεγάλη μάχη με τον χρόνο και τη φύση. Η εξοντωτική ασκητική του θεάματος θριαμβεύει. Αυτός είναι ο σύγχρονος ασκητισμός, άλλωστε. Η προσήλωση στην εικόνα, με νηστεία και προσευχή στους ναούς που την υπηρετούν με πάθος. Ο ένας ακριβότερος από τον άλλον . Να μην ξεχνιόμαστε.

Ο φακός ευτυχώς δεν επιμένει σε περισσότερα από πέντε-έξι πλάνα σε κάθε «βιομηχανική μονάδα», για να πειστούμε ότι η κυρία ακολουθεί πρόγραμμα φυσικής μεταμόρφωσης.

Η μία μετά την άλλη διαφημίζονται οι φίρμες. Πάνω στην ελπίδα μιας γυναίκας να γυρίσει το ρολόι του χρόνου και ίσως να ξανακερδίσει τον άντρα της. Το αναφέρει ο Γρηγόρης Αρναούτογλου σαν ένα ακόμη στοιχείο της μεγάλης προσφοράς της εκπομπής. Έχει την ευκαιρία να ξανακερδίσει τη ζωή. Με μια εικόνα. Αρκεί.

Δίπλα στη βαριά βιομηχανία της ομορφιάς, μια άλλη, μυστική ξεδιπλώνει τα ακαταμάχητα όπλα της, η βιομηχανία της πειθούς που κατασκευάζει μύθους και στερεότυπα.


Σώμα μου, φτιαγμένο από μύθους

Ο κόσμος των εικόνων απαιτεί την ομορφιά. Αυτή αποτελεί την ανταλλακτική της αξία για να «κερδίσει τη ζωή», δηλαδή έναν σύζυγο. Αλλά η κυρία-μοντέλο ήδη στα όμορφα νιάτα της είχε κερδίσει τον σύζυγο. Τι κατάφερε; Τον έχασε μαζί με την ομορφιά της . Η αληθινή ζωή δεν είναι σαν τη διαφήμισή της .

«Ευθύνεται και ο άντρας, όταν δεν βοηθάει τη γυναίκα να μείνει όμορφη» ψελλίζει, η κυρίαμοντέλο που εμφανίστηκε στο τέλος ανανεωμένη, αρκετά αδυνατισμένη, καλοντυμένη, χτενισμένη, βαμμένη, με την κόρη της να την αγκαλιάζει σαν νικήτρια πλέον- όχι σαν τη μάνα- κουράγιο που την είχε συνηθίσει.

Αλλά όλοι στην εκπομπή πανηγύριζαν ότι «ξανακερδίζει τη ζωή», αφού είναι μια «σέξι, γοητευτική» γυναίκα. Το ίδιο πάντα παιχνίδι με την επιφάνεια του σώματος, την άρνηση της εσωτερικότητας του εαυτού ή της πραγματικότητας . Λες και ένα νυστέρι αφαιρεί ανώδυνα τις απαιτήσεις της ψυχής από μια επιφάνεια, που στο εξής μπορεί να πορεύεται αναλλοίωτη, λεία, απαλλαγμένη από τις εγγραφές της ζωής, κατάλληλη για την προβολή