[Πρόσωπα] Στο μυαλό των ζώων

«Το μυαλό των ζώων; Δεν είναι καλύτερο ούτε χειρότερο από το δικό μας. Απλώς είναι προσαρμοσμένο για άλλους τρόπους ζωής», λέει ο Ντανίλο Μαϊνάρντι.

O διάσημος Ιταλός ηθολόγος(ηθολογία είναι η επιστημονική μελέτη της συμπεριφοράς των ζώων) μόλις εξέδωσε ένα δοκίμιο με τίτλο «Στο μυαλό των ζώων». Ως άρχοντες του λόγου, οι άνθρωποι θεωρούνταν επί αιώνες οι μόνοι θεματοφύλακες της ευφυΐας. Τώρα όμως η προκατάληψη αυτή καταρρίπτεται. Μέσα σε λίγα χρόνια, έγιναν πολλά πειράματα, που ανέδειξαν την ύπαρξη εξελιγμένων νοητικών διαδικασιών στα ζώα, οι οποίες τα καθιστούν ικανά να λύνουν προβλήματα και να φέρουν σε πέρας σειρές ενεργειών άσχετες με το ένστικτο.

Ο Μαϊνάρντι γεννήθηκε στο Μιλάνο το 1933 και είναι καθηγητής Ηθολογίας στο Πανεπιστήμιο Κα΄ Φοσκάρι της Βενετίας. «Συνάδελφοι στο πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ ήλεγξαν τις δυνατότητες του Χάρι του γάτου στην αριθμητική», λέει στη «Λα Στάμπα». «Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: ο Χάρι είναι σε θέση να μετράει ώς το τέσσερα. Ακόμη καλύτερα, όταν ακούει ξεκάθαρους ήχους, τους συνδέει μ΄ αυτό που βλέπει. Και δεν κάνει ποτέ λάθος». Στο πλαίσιο του πειράματος, ετοιμάστηκαν τέσσερις γαβάθες με σκέπασμα, στις οποίες ζωγραφίστηκαν αντίστοιχα μία, δύο, τρεις και τέσσερις μεγάλες βούλες. Μόνο μία όμως γέμισε φαγητό. Οι ερευνητές υπέδειξαν τη γαβάθα με το φαγητό κάνοντας να ηχήσουν τόσα «ντιν» όσες και οι κουκίδες στη γεμάτη γαβάθα. Και ο Χάρι έμαθε πολύ γρήγορα πως στα τρία «ντιν» αντιστοιχούν τρεις κουκίδες και πήγαινε κατ΄ ευθείαν στη γαβάθα που του υποδείκνυαν οι ήχοι. Ακόμη κι όταν όλες οι γαβάθες ήταν γεμάτες φαγητό, ο Χάρι πήγαινε σ΄ εκείνη που είχε τόσες κουκίδες όσα και τα «ντιν» που άκουγε.

«Άλλα πειράματα φανέρωσαν την ικανότητα του γάτου να δημιουργεί “γνωστικούς χάρτες”», λέει ο Μαϊνάρντι. «Έτσι, όταν δεν καταφέρνει να φτάσει το αντικείμενο της επιθυμίας του εξαιτίας κάποιου εμποδίου, βρίσκει με το μυαλό του εναλλακτικές διαδρομές. Ο σκύλος είναι λιγότερο καλός σ΄ αυτό, επειδή είναι έξυπνος με διαφορετικό τρόπο από τον γάτο. Είναι πιο επικοινωνιακός και καταλαβαίνει ευκολότερα τη σημασία των λέξεων. Ένα Μπόρντερ Κόλεϊ στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας κατάφερε να αναγνωρίζει περισσότερες από 200 λέξεις. Επίσης ανακαλύφθηκε πως ο σκύλος είναι σε θέση να κάνει τον εξής συλλογισμό: “Αν το αφεντικό μου έχει κλειστά τα μάτια, δεν μπορεί να με δει. Έτσι μπορώ να μην υπακούσω”».

Είναι σαφές πως η παραδοχή ότι τα ζώα είναι προικισμένα με ευφυΐα αυξάνει τα δικαιώματά τους. «Ένα ζώο που έχει ευφυΐα υποφέρει περισσότερο», τονίζει ο Μαϊνάρντι. «Επειδή θυμάται, επειδή μπορεί να νιώσει ένα βαθύτερο φόβο. Προσοχή όμως: η ικανότητα κάποιου να υποφέρει συνδέεται μόνον εν μέρει με τη νόηση. Όλοι πονάνε, ακόμη και οι “βλάκες”».