Δρόμοι

Πότε…

… ενοχληθήκατε τελευταία φορά από κάποιον που στάθηκε πολύ κοντά σας, που
σας ξεκούφανε με τη δυνατή του φωνή ή που κάρφωσε τα μάτια του πάνω σας;
Προχθές, χθες, σήμερα, μόλις πριν από λίγο; Πάντως πολύ συχνά. Πάντα βρίσκεται
κάποιος για να σας ενοχλήσει με το κουδούνισμα του κινητού του ή με τα
απλωμένα πόδια του μέσα στο βαγόνι του Μετρό.

Τι είναι…

… άραγε εκείνο που ξυπνάει μέσα σας εχθρικά αισθήματα για εκείνους που
μπαίνουν στον «ζωτικό χώρο» σας; Για εκείνους που ξεφωνίζουν στο αυτί σας, που
στέκονται πολύ κοντά σας στην ουρά, που διαλέγουν να καθήσουν στο διπλανό σας
κάθισμα μολονότι όλα τα άλλα μέσα στο λεωφορείο είναι αδειανά; Πάνε δέκα
χρόνια που οι ειδικοί έχουν αρχίσει να μελετούν τη συμπεριφορά των ανθρώπων
όσον αφορά αυτόν που θεωρούν ζωτικό χώρο τους. Και δεν έχουν άδικο. Γιατί
παραέχουμε γίνει πολλοί σε αυτόν τον πλανήτη. Οι άνθρωποι έχουν την τάση να
αποστρέφουν το βλέμμα τους αν αισθανθούν πως κάποιος στέκεται πάρα πολύ κοντά
τους. Πιάνουν μια γωνιά, βάζουν απόσταση ανάμεσα στον εαυτό τους και τους
άλλους, κάθονται ή στέκονται «αραιά», σαν τα πουλιά πάνω στο σύρμα. Σε τέτοιες
παρατηρήσεις κατέληξαν επιστήμονες και τις δημοσίευσαν στην επιθεώρηση
«Κυβερνητική ψυχολογία και συμπεριφορά». Σύμφωνα με αυτούς, η αόρατη «φούσκα»
του προσωπικού μας χώρου δεν απομονώνει μονάχα το σώμα, αλλά και όλες τις
αισθήσεις. Νιώθουμε σαν να παραβιάζεται αυτός ο χώρος όταν ακούμε κάποιον
ανεπιθύμητο ήχο, όταν μας χτυπάει στα ρουθούνια μια απροσδόκητη μυρωδιά, όταν
νιώθουμε πάνω μας μιαν απρόσκλητη ματιά.

Οι επιστήμονες…

… μπορούν να προβλέψουν σε ποια γωνιά του ασανσέρ θα σταθούμε. Ξέρουν πως
από τους επιβάτες του λεωφορείου, άλλοι θα κρατούν μπροστά τους μια εφημερίδα
και θα τη διαβάζουν κι άλλοι θα την έχουν για ασπίδα από τις ματιές των
επιβατών. Ο ανθρωπολόγος Έντουαρντ Χολ, που έχει μελετήσει πολύ το θέμα,
μετέφερε αυτούς τους άγραφους κανόνες σε αριθμούς. Καθόρισε τις αόρατες ζώνες
που βάζουμε νοερά γύρω μας με επίκεντρο τον εαυτό μας και μέτρησε τις
αποστάσεις: εσωτερικός χώρος έως μισό μέτρο, προσωπικός χώρος έως 1,30 μέτρα,
κοινωνικός χώρος έως 4 μέτρα και δημόσιος χώρος άνω των 4 μέτρων. Με δυο
λόγια, πρέπει να κρατάμε έναν ξένο σε απόσταση τουλάχιστον 4 μέτρων για να
αισθανόμαστε στοιχειωδώς άνετα. Όμως, ο προσωπικός χώρος δεν είναι απλώς ένα
παιχνίδι αριθμών. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι προτιμήσεις διαφέρουν από
πολιτισμό σε πολιτισμό. Οι Δυτικοί γενικά προτιμούν περισσότερο προσωπικό χώρο
από ό,τι οι μεσογειακοί και οι λατινοαμερικανικοί λαοί.

Η πιο μεγάλη…

… δυστυχία είναι να μην μπορείς να είσαι μόνος σου, έλεγε ο Γάλλος
συγγραφέας Λα Μπριγιέρ, παρ’ όλο που ο ίδιος καθόλου δεν άντεχε να είναι μόνος
του.