ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τηλεόραση και online βίντεο

Ένα από τα βασικότερα προβλήματα που έχει αντιμετωπίσει το Διαδίκτυο στη
σύντομη ιστορία του είναι η δυσνόητη φύση του, δηλαδή η δυσκολία να
επικοινωνήσει στον «ψηφιακά αναλφάβητο» πολίτη τι μπορεί να προσφέρει και πώς.
Αναμφισβήτητα, το ζήτημα δεν είναι πλέον τόσο σημαντικό καθώς ολοένα και
περισσότεροι πολίτες συνδέονται με το Ίντερνετ και γίνονται αυτό που ο Ρούπερτ
Μέρντοκ χαρακτήρισε (αναφερόμενος και στον εαυτό του) «ψηφιακοί μετανάστες».
Επιπρόσθετα, για τους πλέον δύσπιστους, υπάρχουν νέες, απλούστατες
δυνατότητες, όπως το online βίντεο – και σχετικές εντυπωσιακές ειδήσεις, όπως
η εξαγορά του site βίντεο YouTube (υπηρεσία όπου εκατομμύρια χρήστες ανά τον
κόσμο προωθούν και καταναλώνουν βιντεοκλίπ) από την παγκόσμια μηχανή
αναζήτησης Google έναντι 1,6 δισ. δολαρίων. Για όσους κάνουν ακόμα αναγωγή σε
δραχμές, μιλάμε για μισό… τρισ.

Γιατί όμως τόση φασαρία για το online βίντεο και ποιος ο λόγος που οδηγεί τους
αναλυτές σε προβλέψεις για αύξηση της αγοράς στις ΗΠΑ από 230 εκατ. δολάρια το
2005 σε σχεδόν 2 δισ. το 2010; Όλα ξεκινούν από τη ραγδαία διασπορά των
ευρυζωνικών (υψηλής ταχύτητας) συνδέσεων που επιτρέπουν την ευχερή κατανάλωση
ήχου και κινούμενης εικόνας – ταυτόχρονα, όλες οι σχετικές μελέτες δείχνουν
ότι το βίντεο είναι ίσως η πλέον βασική επιλογή των «ευρυζωνικών» χρηστών.
Ωστόσο, αυτό από μόνο του δεν θα σήμαινε και πολλά εάν οι διαφημιζόμενοι – ο
κινητήριος μοχλός των αγορών ΜΜΕ – δεν είχαν εντοπίσει δύο επιπλέον κρίσιμα
χαρακτηριστικά: πρώτον, ότι τα διαφημιστικά σποτ που προβάλλονται online
παρακολουθούνται με πιο ενεργό τρόπο από τους χρήστες (αφού συνήθως είναι
καθιστοί σε γραφείο, όχι ζαβλακωμένοι στον καναπέ) ενώ, παράλληλα, η
τεχνολογική υποδομή του Διαδικτύου τους επιτρέπει να στοχεύουν καλύτερα σε
ποιους θα εμφανισθεί το μήνυμα. Κατά δεύτερο λόγο, λόγω των εγγενών
δυνατοτήτων του Ίντερνετ, οι χρήστες προωθούν σε φίλους τους τα σποτάκια που
τους διασκεδάζουν, πολλαπλασιάζοντας έτσι το κοινό που βλέπει μία διαφήμιση.
Μπορεί να υπάρχουν ακόμα διάφορα θέματα προς επίλυση (από τεχνικά προβλήματα
ποιότητας εικόνας μέχρι νομικά ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων), εν τούτοις
όλοι οι ειδικοί του χώρου συμφωνούν πως εδώ συντελείται μία μικρή επανάσταση.

Ο αντίκτυπος αναμένεται, συνεπώς, καταλυτικός; Όχι άμεσα – και αυτό διότι η
μετάβαση της βίντεο διαφήμισης στο Διαδίκτυο εμφανίζει αρκετά δύσκολα σημεία
που δεν έχουν να κάνουν με τεχνολογία ή νομικό πλαίσιο αλλά αφορούν τους
χρήστες. Αρχικά, μπορεί να καταναλώνονται εκατομμύρια κλιπάκια καθημερινά
αλλά, πρώτον, συχνά το περιεχόμενό τους είναι από εμπορικά ακατάλληλο έως
σκληρά πορνογραφικό και δεύτερον, ο αριθμός είναι τέτοιος που το κοινό
κατακερματίζεται με αποτέλεσμα τα βίντεο με υψηλότατη θέαση να είναι λίγα.
Επίσης, μέχρι πρότινος οι χρήστες είχαν συνηθίσει ένα διαφημιστικά
αποστειρωμένο περιβάλλον και μερίδα δείχνει να αντιδρά στο ενδεχόμενο να
ξανασυναντήσει online ό,τι την εκνεύριζε στην τηλεόραση. Αυτό σημαίνει πως η
τηλεοπτική διαφήμιση δεν θα μεταναστεύσει στο Ίντερνετ; Όχι – απλώς θα
καθυστερήσει καθώς μόλις τώρα έχει ξεκινήσει η διαδικασία πειραματισμού των
διαφημιζομένων που προσπαθούν να εντοπίσουν τις βέλτιστες πρακτικές τόσο σε
ό,τι αφορά τον χρόνο του σποτ (ίσως οι χρήστες δεν θα ενοχληθούν με υλικό
ολίγων δευτερολέπτων, σε σχέση με τα 30” της τηλεόρασης) όσο και στην ακριβή
του τοποθέτηση, δηλαδή στην αρχή, μέση ή τέλος του κάθε βιντεοκλίπ.

Κατά συνέπεια, δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για την τηλεόραση; Τέτοια
εκτίμηση θα ήταν εσφαλμένη. Μπορεί το online βίντεο να μην απειλεί την
ηγεμονία της με άμεση κατάρρευση· ωστόσο, έρχεται να προστεθεί σε σειρά άλλων
προβλημάτων που αντιμετωπίζει (αρκετά ανεπιτυχώς) τον τελευταίο καιρό, όπως η
στάσιμη ή, συχνά, φθίνουσα τηλεθέαση και, καίρια, οι νέες ψηφιακές συσκευές
βίντεο που επιτρέπουν την παράκαμψη των διαφημίσεων. Πιθανόν τελικά η
τηλεόραση να μη δεχθεί ένα αποφασιστικό χτύπημα αλλά να γονατίσει από πολλά
μικρά, απελευθερώνοντας διαφημιστικά κονδύλια προς νέες κατευθύνσεις. Και εκεί
τα πράγματα θα γίνουν ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα.

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και
αντιπρόεδρος του ΙΑΒ Europe, πανευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαδραστική επικοινωνία