Η σωστή εκπαίδευση στον διαβήτη είναι επιλογή ζωής

H αντιμετώπιση του διαβήτη επιτυγχάνεται αφενός με την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής (αυτό είναι ευθύνη του γιατρού), αφετέρου με την ικανότητα που αποκτά ο ασθενής στο να διαχειρίζεται το πρόβλημα της υγείας του.

Επειδή ο διαβήτης είναι χρόνιο νόσημα, η φροντίδα του ανατίθεται όχι μόνο στον θεραπευτή αλλά και στον ασθενή. Με την πάροδο του χρόνου ο ασθενής καλείται να επωμισθεί το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας της υγείας του και να παίρνει αποφάσεις, μια και είναι αυτός που σε καθημερινή βάση έρχεται αντιμέτωπος με σωρεία προβλημάτων που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.

Η αναγκαία προϋπόθεση για την αυτοδιαχείριση του διαβήτη, είναι η εκπαίδευση.

Για πολλά χρόνια η εκπαίδευση στον διαβήτη θεωρείτο ως μια διαδικασία που στοχεύει στην παροχή θεωρητικών γνώσεων και πρακτικών δεξιοτήτων στον ασθενή, έτσι ώστε να μπορεί να εφαρμόζει τις ιατρικές οδηγίες.

Αυτό που δεν λαμβάνεται υπόψη με βάση την παραπάνω θεώρηση είναι ότι στην αντιμετώπιση του διαβήτη, οι ασθενείς καλούνται να κάνουν καθημερινά επιλογές που επηρεάζουν και επηρεάζονται από τα συναισθήματα τους, τα πιστεύω τους, τους στόχους τους καθώς και άλλες ψυχοκοινωνικές παραμέτρους.

Η εκπαίδευση των ασθενών με διαβήτη έχει σαν κύριο στόχο, την ενδυνάμωση τους.

Μέσω της ενδυνάμωσης το άτομο ανακαλύπτει και εξελίσσει την έμφυτη ικανότητα του στο να είναι υπεύθυνος για τον εαυτόν του και την υγεία του.

Τα άτομα μπορούν να νοιώσουν ότι έχουν την δύναμη να κατευθύνουν τα πράγματα που αφορούν την υγεία τους, όταν: αφ’ ενός μεν έχουν επαρκή πληροφόρηση ώστε να μπορούν να παίρνουν λογικές αποφάσεις, αφ’ ετέρου έχουν τον έλεγχο και την δυνατότητα για να τις υλοποιήσουν.

Στις μέρες μας παρατηρείται καταιγισμός πληροφόρησης σχετικά με «νέα επιτεύγματα» στο χώρο της Ιατρικής και, βεβαίως, της Διαβητολογίας.

Η τεχνολογία παρέχει σήμερα στα άτομα με διαβήτη την δυνατότητα να ελέγχουν με ακρίβεια και εύκολα το σάκχαρο αίματος σε οποιαδήποτε ώρα του 24ωρου. Τους δίνει την δυνατότητα να κάνουν την ινσουλίνη τους με διακριτικό τρόπο χωρίς να χρησιμοποιούν τις κλασσικές σύριγγες. Υπάρχει επίσης μεγαλύτερη ευκολία πρόσβασης σε εξειδικευμένα κέντρα (σε σχέση με παλαιότερες εποχές) είτε πρόκειται για την παρακολούθηση του διαβήτη είτε των επιπλοκών του.

Παρόλα αυτά ο αριθμός των ατόμων που έχουν διαβήτη χωρίς να είναι καλά ρυθμισμένος – ή που δεν ξέρουν καν ότι έχουν διαβήτη – είναι πάρα πολύ μεγάλος.

Η ανάγκη για εκπαίδευση είναι μεγαλύτερη παρά ποτέ.

Οι επαγγελματίες Υγείας έχουν την ευθύνη να διδάξουν τους ασθενείς τους όλα όσα χρειάζονται ώστε να μπορούν να πετύχουν τον θεραπευτικό τους στόχο:

1. Η εκπαίδευση θα δώσει την δυνατότητα στους ασθενείς να αποκτήσουν δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να προσαρμόσουν τον διαβήτη στη ζωή τους και όχι το αντίθετο.

2. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει την ενημέρωση, τη μάθηση σε θέματα αυτοφροντίδας και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη του ατόμου με διαβήτη.

3. Στόχος είναι η καλύτερη συνεργασία των ασθενών με τους ασχολούμενους με τα επαγγέλματα υγείας, καθώς και η διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Υπάρχει μια ολόκληρη μυθολογία γύρω από τον διαβήτη, κυρίως δε τον διαβήτη τύπου 1 που αφορά τα παιδιά και τους νέους.

Μερικές από τις προκαταλήψεις που συνοδεύουν τον διαβήτη, είναι:

* Αν έχει κάποιος νεανικό διαβήτη δεν μπορεί να κάνει παιδιά.

* Ο νεανικός διαβήτης κληρονομείται σε μεγάλο βαθμό.

* Διαβήτης σημαίνει τύφλωση ή ακρωτηριασμός.

* Όποιος έχει διαβήτη δεν μπορεί να εργάζεται εντατικά.

Ενώ δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα, δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για όσους έχουν αυτό το πρόβλημα υγείας _ και οι οποίοι πολλές φορές αναγκάζονται να επιλέγουν σαν λύση το να το κρύψουν, πράγμα που οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση.

Ο διαβήτης είναι ένα χρόνιο νόσημα που απαιτεί συνεχή φροντίδα και επαγρύπνηση, αλλά η ύπαρξη του δεν σημαίνει αναπηρία.

Όποιος έχει διαβήτη μπορεί να κάνει οικογένεια, να έχει μια πετυχημένη επαγγελματική και κοινωνική ζωή.

Η καθημερινή μέτρηση του σακχάρου, η τακτική ιατρική παρακολούθηση και η έγκαιρη αντιμετώπιση ενδεχόμενων επιπλοκών έχουν μειώσει σημαντικότατα τα προβλήματα από τα μάτια ή τους νεφρούς.

Όσο, δε, για το ενδεχόμενο ακρωτηριασμού, η διακήρυξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης για τον Διαβήτη είναι ότι «δεν επιτρέπεται σήμερα να χρειάζεται να φτάνουμε σε τέτοιο σημείο, οι ακρωτηριασμοί λόγω διαβήτη, μπορούν και πρέπει να προλαμβάνονται».

Ινσουλίνη: Ένας παρεξηγημένος σύμμαχος

Δυστυχώς η προκαταλήψεις και η παραπληροφόρηση που υπάρχει γύρω από την ινσουλίνη είναι τεράστια. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να στερούνται της σωστής θεραπείας, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν σοβαρές επιπλοκές, τις οποίες θα μπορούσαν να έχουν αποφύγει.

Να μερικές από τις λανθασμένες απόψεις που συνοδεύουν την θεραπεία με ινσουλίνη:

* Δεν θα μπορώ να πάω πουθενά εκτός σπιτιού, γιατί πως θα μείνει η ινσουλίνη έξω από το ψυγείο;

* Δεν θα μπορώ να φάω με φίλους, γιατί μπορεί να καθυστερήσουν να μας σερβίρουν.

* Θα με πονάνε οι ενέσεις.

* «Όσοι παίρνουν χάπια έχουν ήπιο διαβήτη, εγώ που πρέπει τώρα να κάνω ινσουλίνη, έφτασα στο τελευταίο στάδιο της νόσου».

* «Θα εξαρτώμαι όλη μου την ζωή από την ινσουλίνη»

* «Βλέπεις αυτούς που κάνουν ινσουλίνη και κάποια ώρα της ημέρας, την έχουν ανάγκη και ζητάνε να την κάνουν»

* «Η υπογλυκαιμία είναι απρόβλεπτη»

* «Μπορεί να πρέπει κάθε τόσο να με μεταφέρουν στο νοσοκομείο»

* «Αν χάνω τις αισθήσεις μου ή δεν καταλαβαίνω τι λέω;»

Με τα σημερινά δεδομένα, ο διαβήτης δεν θεραπεύεται. Ο ασθενής, όμως, μπορεί μέσα από την σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση, να μειώσει το βάρος που του προκαλεί η ύπαρξή του.

Η Μαριάννα Μπενρουμπή είναι υπεύθυνη του Διαβητολογικού Κέντρου στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών « Πολυκλινική»