Πρόσωπα Επικίνδυνοι παραλληλισμοί

Το τελευταίο βιβλίο του Βρετανού ιστορικού Άντονι Μπίβορ, «Η μάχη για την
Ισπανία», προκαλεί αντιδράσεις στη χώρα στην οποία αναφέρεται.

Άντονι Μπίβορ: «Ο Σαντάμ δεν ήταν ένας Χίτλερ, όπως πίστευε ο Γούλφοβιτς, αλλά ένας Στάλιν των φτωχών»

Πρόκειται για εμπεριστατωμένη εξιστόρηση του ισπανικού Εμφυλίου και τα
αρνητικά σχόλια αφορούν όσα γράφει ο Μπίβορ για την υπόθεση των Δημοκρατικών
και τους μύθους γύρω της. Υποστηρίζει πως η Δημοκρατία ήταν ανίκανη και
διχασμένη, πως τον πόλεμο δεν τον κέρδισαν οι Εθνικιστές, τον έχασαν οι
Δημοκρατικοί. «Εφόσον αποδεχθείς πόσο κακή ήταν η τρομοκρατία του Φράνκο,
νομίζω πως το επόμενο βήμα είναι να εξετάσεις τους μύθους της Δημοκρατίας»,
λέει ο ιστορικός στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», «κυρίως επειδή είναι πολύ
ελκυστικότεροι και γι’ αυτό διαρκούν περισσότερο. Είναι από τις λίγες
περιπτώσεις που την ιστορία την έγραψαν οι χαμένοι, όχι οι νικητές».

Μία από τις σπουδαιότερες ικανότητες του Μπίβορ είναι να περιλαμβάνει στην
ιστορική αφήγηση εντυπωσιακές λεπτομέρειες για τις εμπειρίες των ανθρώπων. Στο
νέο βιβλίο του μαθαίνουμε γιατί το «χαμόν» (ζαμπόν) είναι τόσο θεμελιώδες στην
ισπανική κουλτούρα. «Αν έτρωγες “χαμόν”», εξηγεί, «ήταν για την Ιερά Εξέταση
απόδειξη ότι δεν είσαι ούτε Εβραίος ούτε Μουσουλμάνος». Άλλες λεπτομέρειες
είναι όμως πολύ πιο σκληρές. Στο περίφημο «Στάλινγκραντ» (1998), όπου
αφηγείται την πολιορκία της ρωσικής πόλης από τους ναζί, περιγράφει σκηνές
όπου Γερμανοί αιχμάλωτοι των Ρώσων έτρωγαν φέτες κρέας που έκοβαν από τα
πτώματα των συντρόφων τους σε μια απελπισμένη προσπάθεια να μείνουν ζωντανοί.
Το αποκαλούσαν «κρέας καμήλας» και αυτοί που το έτρωγαν, ξεχώριζαν από τους
άλλους αιχμαλώτους επειδή το δέρμα τους αποκτούσε ένα ροζ χρώμα, αντί για το
γκριζοπράσινο της λιμοκτονούσας πλειονότητας.

Ο Μπίβορ φοίτησε στη στρατιωτική ακαδημία Σάντχερστ όπου υπήρξε μαθητής του
μεγάλου ιστορικού Τζων Κίγκαν και υπηρέτησε πέντε χρόνια ως αξιωματικός στο
11ο τάγμα των Ουσάρων προτού εγκαταλείψει τον στρατό (σήμερα διδάσκει Ιστορία
στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου). Εκτός από το «Στάλινγκραντ», έχει γράψει
εξαιρετικά βιβλία για τη μάχη της Κρήτης, την πτώση του Βερολίνου το 1945, το
Παρίσι μετά την απελευθέρωση (βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις
Εκδόσεις Γκοβόστη). Καθώς στο «Στάλινγκραντ» γράφει για μια πόλη που έγινε
πεδίο μάχης, στο «Βερολίνο» αναφέρεται στην κατοχή μιας χώρας και στη «Μάχη
για την Ισπανία» σε έναν εμφύλιο πόλεμο, διαπιστώνει άραγε παραλληλισμούς με
όσα συμβαίνουν σήμερα στους δρόμους της Βαγδάτης;«Είμαι πάντοτε πολύ
επιφυλακτικός σε τέτοιες συγκρίσεις», απαντά στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».
«Σίγουρα μπορείς να μάθεις πράγματα από την Ιστορία, αλλά η ιδέα να συγκριθεί
η Βαγδάτη με το Στάλινγκραντ… Βασικά ο Σαντάμ Χουσέιν δεν ήταν ένας Χίτλερ,
όπως είχε πείσει τον εαυτό του ο Πωλ Γούλφοβιτς, ήταν στην πραγματικότητα ένας
Στάλιν των φτωχών. Αυτοί οι παραλληλισμοί είναι επικίνδυνοι, όπως όταν ο Μπους
έδωσε στρατιωτική διάσταση στην 11η Σεπτεμβρίου συγκρίνοντάς την με το Περλ
Χάρμπορ. Ήταν τρομερό, γιατί ήταν λάθος».