ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κάλπικα μηνύματα

Πολύς λόγος έγινε για το «μήνυμα» που έβγαλαν οι κάλπες των δημοτικών και
νομαρχιακών εκλογών. Λόγος, κατά τη γνώμη μου, επιφανειακός κι
εντυπωσιθηρικός, ελάχιστα πολιτικός. Στραμμένος σε ανύπαρκτους ή υποθετικούς
συσχετισμούς δυνάμεων, υπηρέτης μιας επίπλαστης – ή έστω μιας απατηλά
αριθμητικής – πραγματικότητας, που αγνοεί συνειδητά την ουσία των πραγμάτων.
Κι όμως, για το πολιτικό σύστημα – ένα σύστημα με ολοένα εμφανέστερα σημάδια
κρίσης – αλλά κυρίως για τα δύο κόμματα εξουσίας, τα συμπεράσματα ουσίας δεν
ήταν διόλου δύσκολο να εξαχθούν. Για την κυβέρνηση θα μπορούσαν να συνοψισθούν
σε μία φράση: εφόσον τίποτα δεν κουνιέται, κάνουμε σημαία μας την ακινησία. Τα
πράγματα είναι πιο σύνθετα για την αξιωματική αντιπολίτευση.

Από τα τρία πολιτικά στοιχήματα που έθεσε, ή θα όφειλε να είχε θέσει, το ΠΑΣΟΚ
με την ευκαιρία αυτής της γενικευμένης εκλογικής αναμέτρησης, στοιχειώδης
ειλικρίνεια απαιτεί να αναγνωρίσουμε ότι κανένα δεν κερδήθηκε σε ικανοποιητικό
βαθμό. Ούτε η αίσθηση λαϊκής νομιμοποίησης της κυβέρνησης κατέρρευσε, ούτε η
πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση – για την ουσία της και τον
τρόπο λειτουργίας της – επικράτησε ή έστω τάραξε τα νερά, ούτε μια συνολικά
νέα μαγιά στελεχών εμφανίστηκε, ώστε να νομιμοποιείται να μιλά το κόμμα για
ανανέωση στην πράξη. Ενώ το εν γένει αποτέλεσμα δεν ήταν – σε μια ευνοϊκή
πάντως για το ΠΑΣΟΚ συγκυρία – ούτε πολύ καλό ούτε πολύ κακό – υπό την έννοια
ότι εμφανίστηκε μεν μια αρχή φθοράς της κυβέρνησης, ιδίως στα αστικά κέντρα,
αλλά παρέμεινε αμφίβολο αν έχει δομικά χαρακτηριστικά και κυρίως αν οφείλεται
στο αναγκαίο ποιοτικό άλμα του άλλου διεκδικητή της εξουσίας -, μια σειρά από
αστοχίες ή υπερτιμήσεις θόλωσαν ακόμα και αυτό το όχι τεράστιο αλλά
αναμφισβήτητο πολιτικό κέρδος.

Η επιλογή να συρθεί – προτού μάλιστα οριστικοποιηθούν τα αποτελέσματα – η
αντιπαράθεση στο πεδίο των αριθμών και των αναγωγών, υποτιμούσε την κρίση των
πολιτών, αγνοούσε την εκ φύσεως άνιση, ρευστή και επιδεχόμενη ερμηνείες ψήφο
σε τέτοιου είδους εκλογές και εμπεριείχε τον σπόρο της αυτοακύρωσής της. Η
άρνηση, από την άλλη, να τεθούν έστω οι βάσεις της συζήτησης για το πώς
λειτούργησαν οι εσωτερικές διαδικασίες ενός «ανοιχτού κόμματος», για το αν, με
ποια κριτήρια και με ποιες συνέπειες επιλέγονται «επίσημοι» υποψήφιοι σε
εκλογές που υποτίθεται ότι αποτελούν μεγάλη ευκαιρία για να ακουστεί η φωνή
της «κοινωνίας πολιτών» (τόσα εισαγωγικά για τόσες ημιτελείς προσπάθειες…)
απειλεί να δημιουργήσει ένα νέο κύκλο, πραγματικής αυτή τη φορά, εσωστρέφειας.
Αν τα κομματικά όργανα έχουν κάποιο νόημα, η συζήτηση αυτή επείγει και πρέπει
να διεξαχθεί χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς προσωποποιήσεις αλλά και χωρίς
αυτοκολακείες.

Είναι αλήθεια βέβαια ότι οι εντυπώσεις δημιουργήθηκαν – σε μεγάλο βαθμό
υποκλάπηκαν – με βάση δύο αθέμιτα τεχνάσματα της κυβερνητικής παράταξης. Το
παγκοσμίως πρωτότυπο και, κατά την επιστημονική γνώμη μου, ευθέως
αντισυνταγματικό όριο εκλογής του 42% και η μέσω μεθοδολογικά διάτρητων
δημοσκοπήσεων μετατόπιση του διαλόγου από τη συγκεκριμένη αναμέτρηση σε
υποθετικές βουλευτικές εκλογές, αλλοίωσαν θεσμικά το αποτέλεσμα και κάθε άλλο
παρά υπηρέτησαν τη δημοκρατία. Να πού έπρεπε να προσανατολιστούν τα πολιτικά
αντανακλαστικά του ΠΑΣΟΚ. Να άλλη μία απόδειξη ότι το προνομιακό πεδίο του
ΠΑΣΟΚ είναι η πολιτική ουσία και η (άθλια υπό την παρούσα διακυβέρνηση)
λειτουργία των θεσμών, όχι η μάχη της επικοινωνίας. Και να άλλος ένας λόγος
ανησυχίας που αυτά τα μηνύματα δεν βρίσκουν ακόμα τον φυσικό αποδέκτη τους.

Ο συνταγματολόγος Κ. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ.