Μια Γη χωρίς ανθρώπους

Ο άνθρωπος είναι το κυρίαρχο είδος πάνω στη Γη: μέσα σε μερικές χιλιάδες
χρόνια έχει «κατακτήσει» πάνω από το ένα τρίτο του πλανήτη προκειμένου να
μπορέσει να φτιάξει πόλεις, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και βοσκότοπους.

Με τους πιο επιεικείς υπολογισμούς, οι άνθρωποι έχουν «σφετεριστεί» το 40% της
παραγωγικότητας του πλανήτη, αφήνοντας πίσω τους… συντρίμμια: ισοπεδωμένες
εκτάσεις, αποψιλωμένα δάση, αποξηραμένους υδρότοπους, πυρηνικά απόβλητα,
χημική ρύπανση, αλλαγή του κλίματος. Αν είχαν τη δυνατότητα, όλα τα άλλα είδη
του πλανήτη θα ψήφιζαν με μια φωνή υπέρ του εξοστρακισμού των ανθρώπων από τη
Γη!

Αν τα 6,5 δισεκατομμύρια ανθρώπων εξαφανιστούν από το πλάνο, όλο το σκηνικό θα
αλλάξει σχεδόν αυτομάτως όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες! Με πειράματα,
προσομοιώσεις και άλλες επιστημονικές μεθόδους, είναι πλέον σε θέση να
υπολογίσουν πόσο χρόνο χρειάζεται η Γη για να… ξαναβρεί τον εαυτό της.

Χωρίς ρύπανση. Τι θα συμβεί λοιπόν αν αύριο ξημερώσει μια μέρα χωρίς
ανθρώπους επί Γης;

Όλη η φωτορύπανση – ο τεχνητός φωτισμός ρυπαίνει ποσοστό 85% του ευρωπαϊκού,
62% του αμερικανικού και 98,5% του ιαπωνικού ουρανού – θα εξαφανιστεί
αυτομάτως. Εξίσου σύντομα, οι εκπομπές ρύπων που προέρχονται από τα οχήματα
και τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα «πέσουν» στο μηδέν. Μέσα σε 24 ή το πολύ
48 ώρες μπλακ άουτ θα συμβούν απανωτά, αφού θα σταματήσει η παροχή καυσίμων
στις μονάδες παραγωγής ρεύματος. Έτσι θα σταματήσει και η λειτουργία όλων των
συστημάτων που αποτελούν κατασκεύασμα του ανθρώπου.

Μέσα σε μερικές εβδομάδες, τα οξείδια του αζώτου και του θείου και το όζον θα
εξαφανιστούν τελείως από την ατμόσφαιρα της Γης. Ορισμένοι άλλοι ρύποι – όπως
η χλωροφθοράνθρακες, οι διοξίνες και το DDT – χρειάζονται περισσότερο χρόνο
(ίσως και δεκαετίες) για να διαλυθούν. Το ίδιο ισχύει και για τα νιτρικά και
φωσφορικά άλατα που προέρχονται κατά κύριο λόγο από τις βιομηχανίες και
μολύνουν τα ύδατα.

Όσο για το διοξείδιο του άνθρακα – τον βασικότερο υπεύθυνο για το φαινόμενο
του θερμοκηπίου – μέσα σε λίγες δεκαετίες θα αρχίσει σταδιακά να απορροφάται
από τους ωκεανούς. Αλλά μπορεί να επηρεάζει το κλίμα για 1.000 χρόνια μετά την
εξαφάνιση του ανθρώπου!

Με την επίδραση φυσικών φαινομένων και την έλλειψη συντήρησης, τα κτίρια και
οι υποδομές θα καταρρεύσουν μέσα σε λίγες δεκαετίες. Ένα μικρό «δείγμα»
αποτελεί η εγκαταλελειμμένη περιοχή γύρω από το Τσερνόμπιλ που 20 χρόνια μετά
το δυστύχημα στον πυρηνικό αντιδραστήρα είναι γεμάτη ερείπια. Πρώτες θα
καταρρεύσουν οι ξύλινες κατασκευές, για να ακολουθήσουν τα γυάλινα και
τσιμεντένια κατασκευάσματα. Τα ερείπια πάντως αναμένεται να παραμείνουν στη Γη
για χιλιάδες χρόνια – όπως διατηρούνται σήμερα τα δείγματα αρχαίων πολιτισμών.

Φυτά και ζώα. Ο χρόνος ανανέωσης των οικοσυστημάτων από τη στιγμή που
θα εξαφανιστεί ο άνθρωπος εξαρτάται από ορισμένους παράγοντες, εκ των οποίων
ένας πολύ βασικός είναι το κλίμα. Για παράδειγμα, τα δάση του βόρειου Καναδά
που έχουν αποψιλωθεί από την ανθρώπινη δραστηριότητα εκτιμάται ότι μπορούν να
αναγεννηθούν σε ποσοστό 80% μέσα σε 50 χρόνια. Αντίθετα, σε περιοχές όπου τα
ενδημικά φυτά αντικαταστάθηκαν από άλλα ίσως χρειαστούν αιώνες.

Αντίστοιχα, πολλά από τα υπό εξαφάνιση σήμερα είδη ζώων θα «ανακάμψουν» με την
εξαφάνιση του ανθρώπου, ενώ και οι ωκεανοί που σήμερα υποφέρουν από την
υπεραλίευση θα γεμίσουν ξανά με ψάρια. Υπολογίζεται ότι οι πληθυσμοί του
μπακαλιάρου και άλλων ψαριών χρειάζονται τουλάχιστον πέντε χρόνια για να
επανέλθουν στα φυσιολογικά αριθμητικά τους επίπεδα. Άλλα είδη όμως – και
κυρίως αυτά των οποίων ο γόνος υπεραλιεύεται – ίσως χρειαστούν ακόμη και
δεκαετίες.

Τι θα βρουν. Και αν 100.000 χρόνια μετά την εξαφάνιση του ανθρώπου
κάποιοι εξωγήινοι επισκεφθούν τη Γη, θα χρειαστούν πολύ εξειδικευμένο
εξοπλισμό για να ανακαλύψουν τα ίχνη μας: απειροελάχιστα δείγματα από πλαστικό
και γυαλί, βαρέα μέταλλα στο ίζημα των ωκεανών, υδρογονάνθρακες στην
ατμόσφαιρα και κάποια ίχνη ραδιοκυμάτων ως ένδειξη ότι κάποιοι κάποτε
επικοινωνούσαν εξ αποστάσεως.

Μόλις τα χρόνια γίνουν… μερικά εκατομμύρια, τίποτα δεν θα μαρτυρά την
παρουσία του ανθρώπου στη Γη!

Η έρημη Γη θα αντέξει και τη ραδιενέργεια

ΧΩΡΙΣ ανθρώπους, οι περίπου 430 πυρηνικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν σήμερα
ανά τον πλανήτη θα ερημώσουν. Τα πυρηνικά απόβλητα είναι σήμερα συντηρημένα
υπό ειδικές συνθήκες και δεν θα επηρεαστούν, αφού τα κοντέινερς που τα
περιέχουν έχουν σχεδιαστεί ώστε να αντέχουν για χιλιάδες χρόνια. Άλλωστε όταν
θα καταστραφούν κι αυτά, η ραδιενέργεια από τα επικίνδυνα στοιχεία που
εμπεριέχουν (και κυρίως του καισίου-137 και του στροντίου-90) θα έχει μειωθεί
κατά 1.000, τουλάχιστον, φορές. Οι ενεργοί αντιδραστήρες ωστόσο δεν είναι το
ίδιο ακίνδυνοι: χωρίς ανθρώπους να τους συντηρούν, θα υπερθερμανθούν
απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες ραδιενέργειας. Οι επιστήμονες πάντως
εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις της ραδιενέργειας θα είναι λιγότερο σοβαρές απ’
ό,τι θα περίμενε κανείς. Το Τσερνόμπιλ έχει αποδείξει ότι η φύση μπορεί να
ανακάμψει, αν την αφήσει… ήσυχη η ανθρώπινη παρέμβαση – ήδη στην περιοχή
έχουν κάνει την εμφάνισή τους ζώα και φυτά που κανείς δεν φανταζόταν ότι θα
μπορούσαν να επιβιώσουν εκεί.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Δέσποινα Κουκλάκη