Πρόσωπα Η κατανάλωση ως πολιτική πράξη

Για τον Φρανς φαν ντερ Χοφ, η βράβευση με το Νόμπελ Ειρήνης του φίλου του,
του Μουχάμαντ Γιουνούς, είναι ένα ορόσημο για δύο λόγους.

Φρανς φαν ντερ Χοφ. Ο πάδρε Φρανσίσκο των φτωχών Μεξικανών ενθουσιάστηκε με την απονομή του Νόμπελ στον Μουχάμαντ Γιουνούς

«Πρώτον, αποτελεί αναγνώριση του γεγονότος ότι στην οικονομία οι νεωτερισμοί
έρχονται πλέον από κάτω», εξηγεί ο Ολλανδός καθολικός ιερέας. «Δεύτερον,
καταδεικνύει πως η μάχη κατά της φτώχειας και υπέρ της αξιοπρέπειας έχει
μεγάλη σχέση με την ειρήνη».

Όχι πως είχε ποτέ αμφιβολίες. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, μαζί με τον
Νίκο Ρούζεν, οικονομολόγο στο Άμστερνταμ, συνέλαβαν την ιδέα για το «δίκαιο
εμπόριο» – εμπορικές ανταλλαγές με στόχο όχι μόνο το κέρδος, αλλά και την
προκοπή των παραγωγών και των εργαζομένων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Και την
εφήρμοσαν. Ο φαν ντερ Χοφ επέστρεψε στο Μεξικό, όπου είναι γνωστός ως πάδρε
Φρανσίσκο και πλέον ζει μόνιμα, και οργάνωσε ένα συνεταιρισμό μικροπαραγωγών
καφέ. Ο Ρούζεν έμεινε στην Ολλανδία για να πείσει τους επιχειρηματίες και τους
μεγάλους διανομείς. Το 2005, τα έσοδα από τη διακίνηση προϊόντων «δίκαιου
εμπορίου» έφτασε τα 660 εκατομμύρια ευρώ μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εδώ και 30 χρόνια, το σπίτι του 67χρονου πάδρε Φρανσίσκο είναι ένα εργοστάσιο
στην Μπουένα Βίστα, στην ταραγμένη περιοχή της Οαχάκα. Αυτή την εβδομάδα
βρέθηκε στη Ρώμη, προσκεκλημένος των διοργανωτών της «εβδομάδας δίκαιου
εμπορίου» (16-22 Οκτωβρίου). Η βράβευση του Γιουνούς με το Νόμπελ Ειρήνης τον
ενθουσίασε: «Πιστεύω πως η τράπεζα των φτωχών ή το δίκαιο εμπόριο μπορούν
πραγματικά να αντιπροσωπεύσουν μια σύνθεση ανάμεσα σε δύο κόσμους», εξηγεί.
«Αποτελούν πρακτικά παραδείγματα μιας απόπειρας αλλαγής εκ των έσω για μια
οικονομία με αξιοπρέπεια στον πλούτο, αλλά και στη φτώχεια».

Ο πάδρε Φρανσίσκο, όπως τον αποκαλούν στο Μεξικό, μεγάλωσε στο Μπράμπαντ της
Νότιας Ολλανδίας, έκτος από τα 16 παιδιά μιας φτωχής αγροτικής οικογένειας.
Στο πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν σπούδασε Θεολογία, αλλά και Φιλοσοφία,
Πολιτική και Οικονομία. Το 1968 βρέθηκε στα οδοφράγματα της Πράγας, την ίδια
χρονιά χειροτονήθηκε ιερέας και έφυγε για τη Νότια Αμερική. Δούλεψε στα
ορυχεία της Χιλής και στο Μεξικό ασχολούνταν με την περίθαλψη Χιλιανών και
Αργεντινών πολιτικών προσφύγων. Μέχρι που άρχισε να προσπαθεί να εφαρμόσει τη
συμφιλίωση της πολιτικής και της οικονομίας που προτείνει στο βιβλίο του με
τον τίτλο «Θα κάνουμε ένα δίκαιο κόσμο». Πεποίθησή του είναι πως «μια αγορά
χωρίς κανονιστικές ρυθμίσεις ωφελεί αποκλειστικά τους ισχυρούς και τους
πλούσιους».

Σήμερα καλείται να διδάξει σε αγγλικά πανεπιστήμια και στη Γαλλία έχει τιμηθεί
με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής. Στην Ευρώπη υπάρχουν ήδη 79.000 σημεία
στα οποία πωλούνται προϊόντα «δίκαιου εμπορίου». «Ανέκαθεν ήμουν πεπεισμένος
πως το να αγοράζεις είναι μια πολιτική πράξη», τονίζει. «Ένας τρόπος για να
βοηθάς τους αόρατους που βρίσκονται στην άκρη του δρόμου».