Πρόσωπα «Οι λέξεις δεν είναι αθώες»

«Στην εποχή που είναι της μόδας να γελοιοποιείται η πολιτική ορθότητα, θα
ήθελα να την υπερασπιστώ», λέει ο Γάλλος φιλόσοφος Μπερνάρ-Ανρί Λεβύ.

Μπερνάρ-Ανρί Λεβύ: «Πολιτική ορθότητα είναι η ευγένεια, ο σεβασμός προς τον άλλον, η φιλοξενία του άλλου στη γλώσσα μου»

«Η γλώσσα είναι η μνήμη της ανθρώπινης δυστυχίας, οι λέξεις είναι όπως οι
πληγές, φέρουν μαζί τους την ανάμνηση της δουλείας, του εξευτελισμού, της
καταπίεσης. Είναι λοιπόν ανάγκη να ασκείται ένας έλεγχος σ’ αυτή τη μαύρη
μνήμη της γλώσσας», δήλωσε τις προάλλες στην ιταλική «Κορριέρε» από το Μιλάνο,
όπου βρέθηκε για να συμμετάσχει σε ένα συνέδριο με τίτλο «Politically
Un-correct» (Πολιτικά Μη-ορθό).

Όμως ο Λεβύ αρθρογραφεί υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης. Δεν πρόκειται άραγε
για αντίφαση, εφόσον θεωρεί θεμιτές τις δουλείες που επιβάλλει στην έκφραση η
πολιτική ορθότητα; «Το κίνημα της πολιτικής ορθότητας ήταν ενταγμένο στη μάχη
για τα δικαιώματα του πολίτη και στη μεγάλη αμερικανική επανάσταση της
δεκαετίας του 1960, έως ότου κορυφώθηκε στις δεκαετίες του ’70 και του ’80.
Υπήρξαν φυσικά υπερβολές και γελοιότητες που είναι πια διαβόητες: οι επτά
νάνοι της Χιονάτης εξαφανίσθηκαν, έγινε προσπάθεια να ξαναγραφεί η Βίβλος ώστε
να περάσουμε από τον Θεό-πατέρα σε μια οντότητα μητέρα-πατέρα, προς τιμήν της
ισότητας των φύλων», λέει ο Λεβύ. Πρόκειται αναμφισβήτητα για σφάλματα, όμως
αυτές «οι γελοίες πλευρές είναι ο αφρός. Η ουσία είναι ότι στις ΗΠΑ είναι
σήμερα πολύ πιο δύσκολο να εκστομίσει κάποιος ορισμένες προσβολές,
ρατσιστικές, αντισημιτικές, αντιφεμινιστικές, και αυτό είναι καλό, το θεωρώ
πρόοδο του πολιτισμού», εξηγεί.

Από την άλλη, η πολιτική ορθότητα δυσχεραίνει την έκφραση «αιρετικών» απόψεων
ή επιφέρει απόπειρες να πειθαρχηθεί η Ιστορία διά της νομοθετικής και της
δικαστικής οδού (παράδειγμα η απόφαση της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης για την
ποινικοποίηση της άρνησης της αρμενικής γενοκτονίας). «Ο νομοθέτης δεν πρέπει
να επεμβαίνει, παρά μόνο σε περιπτώσεις εξώθησης σε φόνο ή σε μίσος», τονίζει
ο Λεβύ. Πρέπει όμως και να γίνει κατανοητό πως «η γλώσσα δεν είναι ένα
ουδέτερο όχημα, αλλά φορέας νοήματος, βίας, πρέπει να εξηγήσουμε στα παιδιά
πως τα ρατσιστικά αστεία δεν είναι ανώδυνα». Επίσης είναι απαράδεκτο να
απειλείται με θάνατο όποιος λέει πράγματα που δεν είναι πολιτικά ορθά: «Η
συζήτηση για το Κοράνι είναι θεμιτή, όπως και για τη Βίβλο ή το Ευαγγέλιο»,
τονίζει ο Λεβύ, ο οποίος έγινε γνωστός το 1977, όταν εμφανίστηκε ως ο κατ’
εξοχήν εκπρόσωπος των «νέων φιλοσόφων» στην εκπομπή «Apostrophes» του Μπερνάρ
Πιβό.

Στο θέμα της πολιτικής ορθότητας, η Δεξιά κατηγορεί την Αριστερά για
υποκρισία, ότι επιμένει στον τύπο και χάνει την ουσία. «Για μένα η πολιτική
ορθότητα είναι το άλλο όνομα της ευγένειας, του σεβασμού προς τον άλλον, της
φιλοξενίας του άλλου στη γλώσσα μου», λέει ο Λεβύ. «Και αυτές οι αξίες της
ευγένειας, του σεβασμού και της φιλοξενίας, δεν είναι ούτε της Δεξιάς ούτε της
Αριστεράς».