Ο πόλεμος των… μιναρέδων

Έναν νέο μιναρέ, ψηλότερο των τεσσάρων ήδη υφισταμένων, θέλει να
κατασκευάσει ο Ιορδανός μονάρχης στα τείχη του Όρους του Ναού, στην
Ιερουσαλήμ. Η Ιορδανία υποστηρίζει ότι το όλο θέμα δεν έχει καμία σχέση με την
πολιτική. Στην Ιερουσαλήμ, όμως, τίποτε δεν είναι απολιτικό – και όλα μπορεί
να οδηγήσουν σε πόλεμο…

Προς το παρόν, ο μιναρές που ονειρεύεται ο Αμπντάλα Β’ υφίσταται μόνο ως
ηλεκτρονική μακέτα. Μόλις πρόσφατα ανακοίνωσε ο βασιλιάς της Ιορδανίας τη
διεξαγωγή διαγωνισμού για τη σχεδίασή του. Αυτό το σκέλος όμως είναι το
απλούστερο. Για να κατασκευαστεί ένας νέος μιναρές στα τείχη του Όρους του
Ναού (Χαράμ αλ-Σαρίφ για τους μουσουλμάνους), στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ
(σε έναν από τους πλέον διαφιλονικούμενους τόπους του κόσμου), και για να
φτάσει να καλεί τους πιστούς για προσευχή στο τέμενος του Αλ Άκσα, πρέπει
πρώτα να ξεπεραστούν πολλά εμπόδια.

Στα τείχη του Όρους του Ναού υπάρχουν σήμερα τέσσερις μιναρέδες από την εποχή
των Μαμελούκων ή των Οθωμανών. Η νέα προσθήκη, δήλωσε ο Ιορδανός βασιλιάς, «θα
αντανακλά τη σημασία και την ιερότητα του τεμένους». Η κατασκευή του
αναμένεται να κοστίσει περίπου 340.000 ευρώ. Τα σχέδια προβλέπουν έναν πύργο
με επτά πλευρές και ύψος 42 μέτρα, κατά 3,5 μέτρα υψηλότερο από τον υψηλότερο,
σήμερα, μιναρέ, που θα «βλέπει» ανατολικά, προς το Όρος των Ελαιών – και όχι
προς το ιερό, για τους Εβραίους, Τείχος των Δακρύων.

Η κληρονομιά

Η μοναρχία των Χασεμιτών έχει δαπανήσει από τη δεκαετία του 1920 μέχρι σήμερα
περί το μισό δισεκατομμύριο δολάρια για έργα αποκατάστασης και συντήρησης στο
Χαράμ αλ-Σαρίφ. Όπως λέει ο Ιορδανός μηχανικός Ραΐφ Γιουσούφ Νιτζέμ, ο
πρόεδρος της επιτροπής αποκατάστασης του Τεμένους του Αλ Άκσα, ήθελε έτσι να
δημιουργήσει μια αρχιτεκτονική κληρονομιά σύμφωνη με αυτή που δημιούργησαν οι
δυναστείες των Ουμαγιαδών, των Αμπασιδών, των Αγιουμπιδών, των Μαμελούκων και
των Οθωμανών πριν από αυτήν. «Ο τελευταίος μιναρές χρονολογείται στην
οθωμανική περίοδο, όμως το Αλ Άκσα εκπροσωπεί ολόκληρη την περίοδο της
ισλαμικής ιστορίας», επισημαίνει επιμένοντας πως «το όλο θέμα δεν έχει καμία
σχέση με την πολιτική. Ο βασιλιάς Χουσεΐν (ο πατέρας του Αμπντάλα) έλεγε
πάντοτε στον Αραφάτ και τους ανθρώπους του πως δεν αποσκοπούσε σε κανένα
πολιτικό κέρδος. «Μόλις οι Παλαιστίνιοι καταλήξουν σε συμφωνία με τους
Ισραηλινούς, θα φύγουμε. Αν φύγουμε τώρα, όμως, τότε μόνοι υπεύθυνοι θα
μείνουν οι Ισραηλινοί. Αν φύγουν οι Χασεμίτες, θα δημιουργηθεί πολιτικό κενό».

Το Όρος του Ναού (Χαράμ αλ-Σαρίφ) διοικείται από ένα ισλαμικό βακούφι
(θρησκευτικό ίδρυμα). Ολόκληρη η περιοχή, ωστόσο, τελεί από το 1967 υπό
ισραηλινή κατοχή. Μέχρι το 1988, η Ιορδανία παρέμενε διοικητικά υπεύθυνη για
τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ – τα θρησκευτικά
ζητήματα υπάγονταν στην υπηρεσία βακουφίων της χώρας. Το 1988, όμως, ο Χουσεΐν
ανακοίνωσε την παραίτηση της Ιορδανίας από κάθε απαίτηση επί της Δυτικής
Όχθης, προς όφελος τότε της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης –
και από το 1993, της Παλαιστινιακής Αρχής. Θεωρητικά, οποιοσδήποτε Άραβας ή
μουσουλμάνος ηγέτης έχει δικαίωμα να κάνει σήμερα έργα αποκατάστασης ή
ανοικοδόμησης στο Χαράμ αλ-Σαρίφ. Πρακτικά όμως κάθε τέτοιο έργο πρέπει πρώτα
να εγκριθεί από την ισραηλινή πολεοδομία – κάτι όχι πάντα δεδομένο.

Οι εντάσεις

Στην πραγματικότητα, τα κατασκευαστικά έργα στην περιοχή προκαλούν συνήθως
εντάσεις. Ένα παράδειγμα: Το 1996, περίπου 70 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους
Παλαιστίνιοι, σκοτώθηκαν σε ταραχές που ξέσπασαν μετά τη διάνοιξη από την
κυβέρνηση Νετανιάχου μιας νέας σήραγγας προς το Τείχος των Δακρύων. Όσο για
τον νέο μιναρέ… η ισραηλινή κυβέρνηση περιορίζεται να δηλώνει πως ακόμα δεν
έχει λάβει καμία επίσημη αίτηση.