Πρόσωπα Ισόβια στον «Πολ Ποτ των Άνδεων»

Ο ιστορικός αρχηγός του μαοϊκού αντάρτικου Φωτεινό Μονοπάτι, ο Αμπιμαέλ
Γκουζμάν, θα τελειώσει τη ζωή του στη φυλακή, αποφάνθηκε η Δικαιοσύνη του Περού.

Αμπιμαέλ Γκουζμάν. Στην αρχή της δίκης του, τον Νοέμβριο 2004

Πρώην καθηγητής της Φιλοσοφίας και φυλακισμένος εδώ και 14 χρόνια, ο 72χρονος
Γκουζμάν φέρει βαριά ευθύνη για μία από τις αιματηρότερες συγκρούσεις στη
Λατινική Αμερική, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 70.000 ανθρώπους από το 1980
μέχρι το 2000. Είχε καλλιεργήσει για τον εαυτό του την εικόνα του σκληρού και
ανελέητου επαναστάτη, ενός «Πολ Ποτ των Άνδεων», εκτελώντας χωρικούς και
πυρπολώντας χωριά που αρνούνταν να υποστηρίξουν το αντάρτικο. Η καταδίκη του,
την Παρασκευή, σε ισόβια κάθειρξη έβαλε τέλος σε μια δίκη που άρχισε τον
Νοέμβριο του 2004 και αποκάλυψε μια διαφορετική πλευρά της προσωπικότητας του
Γκουζμάν: καταθέτοντας στο δικαστήριο, ο υπαρχηγός του, ο Όσκαρ Ραμίρες, τον
χαρακτήρισε «δειλό», ανίκανο να πατήσει τη σκανδάλη, «αλκοολικό και κλαψιάρη».
Ο Ραμίρες ή «σύντροφος Φελιτσιάνο» ήταν επικεφαλής μιας ακραίας φράξιας του
αντάρτικου που συνέχισε τον ένοπλο αγώνα μετά τη σύλληψη του Γκουζμάν, τον
Σεπτέμβριο του 1992, παραβαίνοντας τις διαταγές του.

Ο Αμπιμαέλ Γκουζμάν ξεκίνησε τον επαναστατικό αγώνα στις αρχές της δεκαετίας
του 1960, εγκαταλείποντας την έδρα της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Σαν
Κριστόμπαλ ντε Χουαμάνγκα στο Αγιακούτσο, μία από τις φτωχότερες περιοχές των
περουβιανών Άνδεων. Λίγο μετά ίδρυσε το Κομμουνιστικό Κόμμα του Περού –
Φωτεινό Μονοπάτι, με αποστολή να «οικοδομήσει τον κομμουνισμό ακολουθώντας το
φωτεινό μονοπάτι του Χοσέ Κάρλος Μαριατέγκι», Περουβιανού στοχαστή και ιδρυτή
του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Περού. Ο Γκουζμάν επονομάσθηκε «πρόεδρος
Γκονζάλο» και καλλιέργησε την προσωπολατρία μεταξύ των οπαδών του. Οι ιδέες
του έγιναν γι’ αυτούς «το τέταρτο ξίφος» του μαρξισμού, δίπλα σ’ αυτά του
Μαρξ, του Λένιν και του Μάο.

Το κίνημα αναπτύχθηκε ανάμεσα στους εξεγερμένους Ινδιάνους, τους ξεχασμένους
της αγροτικής μεταρρύθμισης του 1969 και τους φοιτητές που έβγαιναν από τα
πανεπιστήμια με άχρηστα διπλώματα λόγω του φυλετικού και γλωσσικού
διαχωρισμού. Η ιδεολογική ρήξη μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου ριζοσπαστικοποίησε το
Φωτεινό Μονοπάτι και η «πολιτιστική επανάσταση» του Μάο ενίσχυσε τη βούληση
του Γκουζμάν να εγκαθιδρύσει ένα παρόμοιο σύστημα στο Περού. Το 1979 βγήκε
στην παρανομία σχεδιάζοντας να περικυκλώσει τις πόλεις από την ύπαιθρο.

Το Φωτεινό Μονοπάτι ξεκίνησε τον ένοπλο αγώνα με μια συμβολική πράξη, βάζοντας
φωτιά στις κάλπες σ’ ένα χωριό των Άνδεων στις πρώτες εκλογές έπειτα από 12
χρόνια στρατιωτικής δικτατορίας. Στην αρχή οι αντάρτες έγιναν θετικά δεκτοί
από τον πληθυσμό, αλλά σταδιακά η μαοϊκή οργάνωση άρχισε να δολοφονεί χωρικούς
που ήταν απρόθυμοι να «απελευθερωθούν» και να στρατολογεί παιδιά από 5 ετών. Ο
Γκουζμάν συνελήφθη το 1992 σε προάστιο της Λίμας, ανάμεσα σε ωραίες γυναίκες
και άδεια μπουκάλια καλού κρασιού.