Ο «Τιτανικός» των αιθέρων

Κατάδυση στα μυστικά του «ιπτάμενου Τιτανικού» πραγματοποίησαν πριν από
λίγες ημέρες Αμερικανοί επιστήμονες. Το αερόπλοιο «Macon», ένα τεχνολογικό
θαύμα της εποχής του, που είχε μήκος σχεδόν 250 μέτρα – ήταν το μεγαλύτερο
αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ στις ΗΠΑ – κατέπεσε στη θάλασσα εξαιτίας
σφοδρής καταιγίδας. Οι επιστήμονες κρατούν μυστική την τοποθεσία του ναυαγίου
και προγραμματίζουν αποστολές για να εντοπίσουν όλα τα συντρίμμια του.

Το «Macon» ξεπερνούσε σε μήκος τρία αεροσκάφη τύπου Τζάμπο 747

Ήταν το μεγαλύτερο αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανήκε στο Πολεμικό Ναυτικό και τέθηκε σε επιχειρησιακή λειτουργία το 1933. Με
μέγεθος που ξεπερνούσε το μήκος τριών Τζάμπο 747, ήταν ένα τεχνολογικό θαύμα
της εποχής του. Η υπεροχή του στους αιθέρες διήρκεσε μόλις δύο χρόνια, αφού
τον Φεβρουάριο του 1935 το «Macon» συνετρίβη ανοιχτά των ακτών της Καλιφόρνιας
και κατέληξε σε βάθος περίπου 500 μέτρων. Σύμφωνα με την εφημερίδα «The New
York Times», τη δεκαετία του 1980 είχαν διοργανωθεί αρκετές εξερευνητικές
αποστολές οι οποίες προσπάθησαν ανεπιτυχώς, με τη χρήση μηχανημάτων υψηλής
τεχνολογίας, να εντοπίσουν το σημείο όπου είχε βυθιστεί το αερόπλοιο. Η τύχη
χαμογέλασε στους εξερευνητές τον Ιούνιο του 1990, όταν το ναυάγιο του «Macon»
εντοπίστηκε από τον Κρις Γκρεχ, αναπληρωτή διευθυντή θαλάσσιων επιχειρήσεων
στο ερευνητικό ινστιτούτο του Ενυδρείου στον Κόλπο Μόντερεϊ.

Τοπογραφική αποτύπωση. Πριν απο μερικές εβδομάδες, ο Κρις Γκρεχ και
ομάδα επιστημόνων που αποτελούνταν από δύο βιολόγους, έναν ιστορικό, έναν
ειδικό στις ενάλιες αρχαιότητες και τον διευθυντή του Εργαστηρίου Ρομποτικής
Αεροδιαστημικής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, επέστρεψαν στον τόπο του
ναυαγίου, στο πλαίσιο μιας πενθήμερης εξερευνητικής αποστολής. Στο πρόγραμμα
της εξερεύνησης μετείχε και η Εθνική Διεύθυνση Ατμόσφαιρας και Ωκεανών (ΝΟΑΑ)
των ΗΠΑ.

Ανάμεσα στους στόχους της αποστολής ήταν να γίνει τοπογραφική αποτύπωση των
συντριμμιών του αερόπλοιου χρησιμοποιώντας καινούργιες κάμερες υψηλής
ευκρίνειας και να ληφθούν φωτογραφίες. Ταυτόχρονα, οι εξερευνητές θα
επιχειρούσαν να προσδιορίσουν την έκταση της φθοράς που έχει προκαλέσει η
επίδραση της θάλασσας στο ναυάγιο και να το κατατάξουν στο Εθνικό Μητρώο
Ιστορικών Περιοχών. Τέλος, ορισμένα από τα μέλη της αποστολής ήλπιζαν να
ανακαλύψουν το ουραίο σύστημα πλοήγησης του «Macon», ώστε να κατανοήσουν τα
αίτια που οδήγησαν στη συντριβή του.

Μυστικό το σημείο του ναυαγίου. Τα 16 χρόνια που μεσολάβησαν από την
ανακάλυψη του ναυαγίου, ήταν αρκετά για να προχωρήσει το φθοροποιό έργο της
θάλασσας. Ο Κρις Γκρεχ, αναπληρωτής διευθυντής Θαλάσσιων Επιχειρήσεων στο
ερευνητικό ινστιτούτο του Ενυδρείου στον Κόλπο Μόντερεϊ, τονίζει προς την
εφημερίδα «The New York Times» ότι μεγάλο μέρος του ναυαγίου είναι καλυμμένο
από ιζήματα και μεγάλα αντικείμενα έχουν μετακινηθεί από τα ρεύματα. Πάντως,
οι επιστήμονες κρατούν μυστικό το σημείο του ναυαγίου για να το προστατέψουν
από τους λαθροθήρες. «Το βάθος είναι απαγορευτικό για να προσεγγίσει κάποιος
δύτης, αλλά κάποια διάσπαρτα αντικείμενα μπορεί να ανασυρθούν ακόμη και με
δίχτυα ανεμότρατας».

Δώδεκα δεξαμενές με ήλιον

Τμήματα από τις δεξαμενές καυσίμων. Τα κυκλικά ρυθμιστικά διαφράγματα εμπόδιζαν τα καύσιμα να παφλάζουν όταν το σκάφος βρισκόταν στον αέρα

ΤΟ ΤΕΡΑΣΤΙΟ αερόπλοιο «Macon» κατασκευάστηκε για να χρησιμοποιηθεί στη
συλλογή πληροφοριών στρατιωτικού χαρακτήρα. Ήταν κατά λίγα μέτρα μικρότερο από
τον «Τιτανικό» (269,10 μέτρα) και το βάρος του υπερέβαινε τους 200 τόνους. Ο
σκελετός του ήταν κατασκευασμένος από κράμα αλουμινίου και εξωτερικά
περιβαλλόταν από καραβόπανο. Η ικανότητά του να αιωρείται οφειλόταν σε 12
δεξαμενές που τροφοδοτούνταν με ήλιον, επειδή το αέριο αυτό εθεωρείτο
ασφαλέστερο από το υδρογόνο καθώς είναι άφλεκτο. Ήταν όμως ακριβότερο και
λιγότερο αποδοτικό.

Η δράση του «Macon» έλαβε τέλος όταν το αερόπλοιο αντιμετώπισε σφοδρές
καιρικές συνθήκες με αποτέλεσμα να καταστραφεί το σύστημα πλοήγησης στην ουρά
και να αποκοπεί το ραχιαίο νηκτικό πτερύγιο, το οποίο με τη σειρά του
διατρύπησε δύο από τις δεξαμενές καυσίμου. Το αερόπλοιο «πάλευε» επί μία ώρα
στον αέρα προτού καταλήξει στον πυθμένα του ωκεανού. Είχε πλήρωμα 83 ανθρώπων,
οι δύο εκ των οποίων έχασαν τη ζωή τους κατά τη συντριβή. Στον πυθμένα του
ωκεανού έμεινε ανενόχλητο και ανεξερεύνητο για περίπου 60 χρόνια.

Δεν είχαν γίνει επισκευές

Το «Macon» ήταν το πιο ακριβό αεροσκάφος που είχε κατασκευαστεί ποτέ και οι
έρευνες που έγιναν μετά τη συντριβή του, έδειξαν ότι η πτώση του οφειλόταν σε
ανεπαρκείς εργασίες συντήρησης. Η απώλειά του ήταν και ο λόγος για τον οποίο
το Αμερικανικό Ναυτικό σταμάτησε να χρηματοδοτεί το πρόγραμμα που είχε αρχίσει
για την κατασκευή αεροσκαφών ελαφρύτερων από τον αέρα. Ο Κρις Γκρεχ εκτιμά πως
μόνο τα δύο τρίτα του αερόπλοιου έχουν βρεθεί και ένα από τα τμήματα που δεν
έχει εντοπιστεί είναι το ουραίο σύστημα πλοήγησης, το οποίο βυθίστηκε πρώτο.

Σχεδόν άθικτα τα 4 μικρά αεροσκάφη

Το πτερύγιο και το κόκπιτ ενός από τα αεροσκάφη του «Macon» διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση

ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο
ρομπότ, το οποίο ερεύνησε την περιοχή του ναυαγίου 44 ώρες συνολικά. Το
αερόπλοιο έσπασε στην επιφάνεια της θάλασσας και βυθίστηκε. Για τον λόγο αυτό
η περιοχή γύρω από ναυάγιο μοιάζει με εργοτάξιο. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν
ότι τα τμήματα του αερόπλοιου που έχουν διατηρηθεί καλύτερα, ήταν τα τέσσερα
μικρά αεροσκάφη τύπου F9C-2 Sparrowhawk τα οποία βρίσκονταν στη γάστρα του
«Macon». Οι κάμερες του υποβρύχιου ρομπότ διέκριναν επίσης τις 5 γιγαντιαίες
μηχανές μάρκας Maybach, μέρος του μαγειρείου και των καταλυμάτων των
αξιωματικών. Επίσης, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα μεταλλικό ντουλάπι, ένα
τραπέζι, ένα σετ συρταριών καθώς και δεξαμενές καυσίμων, τις οποίες είχαν
πετάξει από το αερόπλοιο για να ελαφρύνει και να παραμένει στον αέρα, ενώ είχε
χάσει τα πτερύγιά του.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Δέσποινα Κουκλάκη