Λογοκρίνουν και τον Μότσαρτ!

Η Διεύθυνση της Όπερας του Βερολίνου προξένησε χθες έντονη διαμάχη στη
Γερμανία σχετικά με την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, επειδή ακύρωσε
την προγραμματισμένη παραγωγή του έργου «Ιδομενέας» του Μότσαρτ, φοβούμενη
έντονες αντιδράσεις από τον μουσουλμανικό κόσμο.

Η «πρόκληση». Ο Τσαρλς Γουόρκμαν ως βασιλιάς Ιδομενέας, κατά την πρόβα τζενεράλε της παράστασης της Deutsche Oper, παρουσιάζει τα κομμένα κεφάλια του Ποσειδώνα, του Ιησού, του Βούδα και του Μωάμεθ

Η διεύθυνση της Deutsche Oper ακύρωσε το ανέβασμα του «Ιδομενέα», επειδή σε
μια σκηνή παρουσιάζονταν τα κομμένα κεφάλια του Βούδα, του Ιησού Χριστού, του
Ποσειδώνα και του Μωάμεθ, κάτι που θεωρήθηκε πως μπορεί να προκαλέσει το
Ισλάμ. Ο λόγος για την παραγωγή του κλασικού έργου από τον Χαμς Νόενφελς, στην
οποία είχε ασκηθεί έντονη κριτική όταν πρωτοπαρουσιάστηκε το 2003. Η αστυνομία
του Βερολίνου προειδοποίησε πως το έργο θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις
από τη μουσουλμανική κοινότητα της χώρας. Η κριτική είχε επικεντρωθεί σε μία
σκηνή όπου ο βασιλιάς Ιδομενέας παρουσιάζει τα κομμένα κεφάλια του Ποσειδώνα,
του Ιησού, του Βούδα και του Μωάμεθ. Η αμφιλεγόμενη σκηνή αποτελεί δημιουργική
προσθήκη του Νόενφελς στην αρχική παραγωγή του έργου.

Η διευθύντρια της Deutsche Oper, Κίρστεν Χαρμς, τόνισε πως η αστυνομία
πρότεινε, αλλά δεν επέβαλε, είτε την αφαίρεση της επίμαχης σκηνής από την
παραγωγή του έργου είτε την ακύρωση ολόκληρης της παραγωγής. Τόσο ο Νόενφελς
όμως όσο και οι λοιποί συντελεστές αρνήθηκαν να γίνει οποιαδήποτε τροποποίηση
στο έργο οπότε, όπως κατέληξε η Χαρμς, αναγκάστηκε να αποφασίσει την ακύρωση
της παραγωγής, «έχοντας ζυγίσει την καλλιτεχνική ελευθερία και την ελευθερία
μιας όπερας να χρησιμοποιεί όποιες εικόνες θέλει για να αφηγηθεί μια ιστορία,
έναντι του ζητήματος ασφάλειας για τη ζωή ανθρώπων, που ανακύπτει».

Οργή για την απόφαση που έλαβε η διεύθυνση της Όπερας εξέφρασαν οι
περισσότεροι Γερμανοί πολιτικοί. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Βόλφγκανγκ
Σόιμπλε που πραγματοποιούσε επίσημη επίσκεψη στις ΗΠΑ, ξέσπασε χαρακτηρίζοντας
την απόφαση «τρελή» και «μη αποδεκτή», ενώ σημείωσε πως όταν ο μη
μουσουλμανικός κόσμος ξεπερνά τα όρια κάνοντας υπερβολικά πολλούς συμβιβασμούς
σε τέτοια θέματα, τότε «δεν θα καταφέρει να πείσει τους Μουσουλμάνους πως η
ελευθερία του λόγου και η ανοχή είναι καλύτερα από τον φονταμενταλισμό». Ο
Σόιμπλε καταδίκασε και «την τάση ορισμένων ακραίων Μουσουλμάνων που
λειτουργούν με τρελό τρόπο στην παραμικρή πρόκληση».

Επίσης, ο δήμαρχος του Βερολίνου Κλάους Βοβεράιτ τόνισε πως «η αυτολογοκρισία
δίνει σε όσους πολεμούν τις αξίες μας μία εκ των προτέρων επιβεβαίωση πως δεν
θα αγωνιστούμε γι’ αυτές» και ο Μπερντ Νόιμαν, υπουργός Πολιτισμού της
Γερμανίας, τόνισε ότι «όταν ο φόβος για πιθανές αντιδράσεις οδηγεί σε
αυτολογοκρισία, τότε τίθεται σε κίνδυνο η δημοκρατική κουλτούρα της ελευθερίας
του λόγου».

Την απόφαση της διεύθυνσης της Όπερας χαιρέτισε ο αρχηγός του Ισλαμικού
Συμβουλίου της Γερμανίας, σημειώνοντας πως η απεικόνιση του κομμένου κεφαλιού
του Μωάμεθ «σίγουρα θα προσέβαλε τους Μουσουλμάνους». Την ανακούφισή της για
την απόφαση εξέφρασε και η αστυνομία του Βερολίνου.