ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα ψάρια και οι κουμπάροι

Καθώς οι «κουμπάροι» πάνε κι έρχονται στα πρωτοσέλιδα, ανέσυρα από το αρχείο
μου ένα άρθρο περί διαπλοκής και διαφθοράς, δημοσιευμένο στην εφημερίδα
«Καθημερινή», τον Φεβρουάριο του 2001. Το βρήκα πολύ επίκαιρο.

Ο συγγραφέας διεκτραγωδούσε τη «νοσηρή κατάσταση» στην οποία έχει περιέλθει η
χώρα, με τα κρατικοδίαιτα συμφέροντα να πνίγουν τον υγιή ανταγωνισμό και να
αιχμαλωτίζουν την κυβέρνηση και με το κομματικό κράτος να ελέγχει τα πάντα.
Και κατέληγε στο συμπέρασμα πως «η κοινωνία απαιτεί μια μεγάλη μεταρρύθμιση
της πολιτικής, που θα αποκαταστήσει την αυτονομία της και θα εγκαθιδρύσει μια
αυθεντική σχέση εκπροσώπησης κοινωνίας – πολιτικής».

Το ενδιαφέρον του άρθρου δεν βρίσκεται στη διαπίστωση, αλλά στο όνομα του
συγγραφέα: Κώστας Καραμανλής.

Η μάχη κατά της διαφθοράς και της διαπλοκής έγινε, έκτοτε, το λάιτ μοτίφ της
στρατηγικής της Ν.Δ. για την εκλογική νίκη. Η κομματική αντιπαράθεση
μετακόμισε από το πεδίο της πολιτικής σε εκείνο της ηθικής. Το σλόγκαν «το
ψάρι βρωμάει από το κεφάλι» έγινε η μόνιμη επωδός των παραθύρων. Και κάθε
φακελάκι γιατρού, κάθε πονηρή συνταγογράφηση στο ΙΚΑ, κάθε «δωράκι» ή
«γρηγορόσημο», κάθε κατσαρίδα, αποτελούσε και μια ακόμη απόδειξη της ευθύνης
της κυβέρνησης και του ίδιου του Σημίτη. Αφού «το ψάρι βρωμάει από το
κεφάλι»…

Μπορεί, λοιπόν, να καταλάβει κανείς τους αντιπολιτευόμενους σήμερα Πασόκους να
μπαίνουν στον πειρασμό να ανταποδώσουν τα ίσα. Να δείξουν έναν υπουργό πίσω
από κάθε «Πανάγο», τον Καραμανλή προσωπικά πίσω από κάθε σκάνδαλο. Δεν λέγατε
ότι «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι»; Ε, λοιπόν το κεφάλι δεν είναι ο Πανάγος,
ούτε ο Πανίκας. Είναι ο Καραμανλής. Ο αρχιερέας της δια… Ουπς. Πιπέρι στο
στόμα…

Θα ήταν λάθος να υποκύψουν στον πειρασμό.

Όχι για λόγους πολιτικής αβρότητας ή επικοινωνιακής σκοπιμότητας. Αλλά γιατί
είναι λάθος η ίδια η θεωρία που θέλει το ψάρι της διαφθοράς να βρωμά από το
κεφάλι, να είναι δηλαδή οι πρακτικές της διαφθοράς άνωθεν μεταδιδόμενο νόσημα
σε έναν υγιή κοινωνικό ιστό. Και είναι λάθος να γίνεται αντιληπτό ένα πρόβλημα
πολιτικό ως πρόβλημα ηθικής τάξης.

Όσο κι αν ακούγεται σήμερα παράταιρο, ο Καραμανλής είχε δίκιο το 2001. Η
αντιμετώπιση της διαφθοράς είναι θέμα πολιτικό όχι ηθικό, αντικείμενο
πολιτικής μεταρρύθμισης όχι εισαγγελικής δράσης.

Κι ακριβώς επειδή είχε δίκιο τότε, έχει μεγάλη ευθύνη σήμερα.

Γιατί, αντί πολιτικής μεταρρύθμισης, ο Κ. Καραμανλής ενορχηστρώνει ή ανέχεται,
δυόμισι χρόνια τώρα, μια κανονική αντι-μεταρρύθμιση.

Όσοι θεσμοί είχαν συγκροτηθεί ως αντίβαρα στον αφόρητο – ακόμη και για την
ίδια την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ – κομματισμό εξανδραποδίστηκαν. Οι (κάποτε)
ανεξάρτητες αρχές στελεχώθηκαν με «φίλους του υπουργού» και «αδάμαντες», οι
διοικήσεις οργανισμών, που η θητεία τους είχε θεσπιστεί μακρύτερη από τον
εκλογικό κύκλο ώστε να μην μπαίνουν στον πειρασμό οι κυβερνήσεις να διορίζουν
δικούς τους, σαρώθηκαν από υποχρεωτικές παραιτήσεις και κομματικές
αντικαταστάσεις, ακόμη και μια αλλαγή υπουργού (Υγείας φερ’ ειπείν) οδηγεί σε
αλλαγή των, ανεξάρτητων υποτίθεται, διοικητών δημοσίων μονάδων, οι προμήθειες
του Δημοσίου έγιναν ακόμη πιο αδιαφανείς, το ΑΣΕΠ, όργανο που θέσπισε ο
Πεπονής και καταράστηκαν οι πολιτευτές του ΠΑΣΟΚ, περιθωριοποιείται, οι
γελοίες συνεντεύξεις εξευτέλισαν την αξιοκρατία, ο στρατός των «Πανάγων», των
«αδικημένων αγωνιστών της παράταξης» αφέθηκε να απολαύσει τα λάφυρα της νίκης
και μια νέα γενιά επίδοξων πρωτοκλασάτων της πολιτικής εκλήθη να κάνει γρήγορα
την προίκα για τη χρηματοδότηση μιας λαμπρής και μακράς πολιτικής καριέρας
γεμάτης μάχες για τον σταυρό και τον ανασχηματισμό.

Κάποιος θα έπρεπε να αναδημοσιεύσει εκείνο το άρθρο του 2001 περί «νοσηρής
κατάστασης στη χώρα» και ανάγκης «πολιτικής μεταρρύθμισης». Μόνο που δεν θα
μπορεί πια να το υπογράψει ο Καραμανλής.