Δρόμοι

Ο Μαρξισμός…

… δεν λειτουργεί πλέον ως κατευθυντήρια ιδεολογία της κινεζικής κοινωνίας,
αλλά αυτό δεν σημαίνει το τέλος της ιδεολογίας. Όπως τονίζει ο Daniel Α. Bell
καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας και Ηθικής στο Πανεπιστήμιο Τσινγκούα του
Πεκίνου και συγγραφέας του βιβλίου, «Πέρα από τη φιλελεύθερη δημοκρατία:
πολιτική σκέψη για την Ανατολική Ασία»), οι Δυτικοί ειδικοί ελπίζουν ότι η
φιλελεύθερη δημοκρατία θα γεμίσει το κενό, αλλά αυτοί «θα έχουν ενωθεί με τους
οπαδούς του Καρλ Μαρξ», όπως οι Κινέζοι έλεγαν, προτού αυτό συμβεί.

Στην Κίνα, το ηθικό κενό γεμίζουν χριστιανικές σέκτες, η αίρεση Φαλούν Γκονγκ,
και ακραίες μορφές εθνικισμού. Η κυβέρνηση όμως θεωρεί ότι τέτοιες
εναλλακτικές λύσεις απειλούν την ειρήνη που τόσο σκληρά κερδήθηκε και τη
σταθερότητα που στηρίζει την ανάπτυξη της Κίνας, οπότε έχει ενθαρρύνει την
αναζωπύρωση του Κομφουκιανισμού.

Όπως όμως…

… συμβαίνει στις περισσότερες ιδεολογίες, ο Κομφουκιανισμός μπορεί να είναι
σπαθί διπλής κοπής. «Ο Κομφούκιος είπε: “Η αρμονία είναι κάτι που πρέπει να
φυλάσσεται ως κόρην οφθαλμού”», είπε ο πρόεδρος Χου Τζιντάο τον Φεβρουάριο του
2005. Λίγους μήνες αργότερα έδωσε εντολή στα κομματικά στελέχη της Κίνας να
οικοδομήσουν «μία αρμονική κοινωνία». Βασιζόμενος σε κομφουκιανές θέσεις, ο
Χου είπε ότι η Κίνα πρέπει να προωθήσει αξίες όπως η ειλικρίνεια και η
αλληλεγγύη, καθώς και να δημιουργήσει στενότερη σχέση ανάμεσα στον λαό και την
κυβέρνηση.

Στα Γυμνάσια της Κίνας το πρόγραμμα μαθημάτων τώρα περιλαμβάνει τη διδασκαλία
των κλασικών κειμένων του Κομφουκιανισμού και έχουν δημιουργηθεί αρκετά
πειραματικά σχολεία που επικεντρώνονται κυρίως στα κλασικά κείμενα. Στο
εξωτερικό η κυβέρνηση προωθεί το Ινστιτούτο του Κομφούκιου, ένα κέντρο
κινεζικής γλώσσας και πολιτισμού, όμοιο με το Ινστιτούτο Γκαίτε της Γερμανίας.

Για την κινεζική…

… κυβέρνηση, η προώθηση των αξιών του Κομφούκιου έχει αρκετά πλεονεκτήματα.
Στο εσωτερικό της χώρας η επιβεβαίωση της αρμονίας στόχο έχει τον
αντικατοπτρισμό της φροντίδας του κυβερνώντος κόμματος για όλες τις τάξεις.
Αντιμέτωπη με τη λαϊκή δυσαρέσκεια στις αγροτικές περιοχές της χώρας – σύμφωνα
με τα επίσημα στοιχεία, έγιναν 87.000 ταραχές πέρυσι -, η κινεζική κυβέρνηση
συνειδητοποιεί ότι πρέπει να κάνει πιο πολλά για όσους φέρουν το βάρος της
ανάπτυξης της χώρας. Διεθνώς η έκκληση για ειρήνη και αρμονία αποσκοπεί να
καθησυχάσει τους φόβους για την ταχεία άνοδο της Κίνας.

Ίσως ο σύγχρονος κομφουκιανιστής στοχαστής που έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην
Κίνα σήμερα είναι ο Ξιαν Κινγκ, συγγραφέας του «Πολιτικού Κομφουκιανισμού»,
στο οποίο ισχυρίζεται ότι για τη σύγχρονη Κίνα ο πολιτικός Κομφουκιανισμός
είναι πιο ταιριαστός από ό,τι η δυτικού τύπου φιλελεύθερη δημοκρατία.

Σε μία ταϊβανέζικη…

… έκδοση του βιβλίου του θέτει μία ενδιαφέρουσα πρόταση για ένα νομοθετικό
όργανο στο οποίο να συμμετέχουν εκπρόσωποι της κομφουκιανιστικής ελίτ, οι
οποίοι έχουν επιφορτιστεί την ευθύνη της πολιτισμικής συνέχειας της χώρας, και
εκπρόσωποι του λαού. Επίσης διάφοροι διανοούμενοι έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν
τις αρχές του Κομφουκιανισμού και στην εξωτερική πολιτική και στο εσωτερικό
της χώρας, στην ανάγκη να υπάρχει αξιοκρατία και ίσες ευκαιρίες για όλους. Σε
κάθε περίπτωση, αν το μέλλον της Κίνας στηριχθεί στον Κομφουκιανισμό, τότε
αυτή δεν θα μοιάζει με δυτικού τύπου φιλελεύθερη δημοκρατία, αλλά ούτε θα
διατηρήσει το σημερινό status quo.