Οι έφηβοι διαφέρουν από τους γονείς τους, ακόμα και στο βιολογικό τους
ρολόι. Επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι στην εφηβεία αλλάζουν δραστικά οι
εγκεφαλικές διαδικασίες που σχετίζονται με τον ύπνο και παύει να ισχύει ο
ρυθμός του ύπνου που ακολουθούν οι υπόλοιπες ηλικίες. Στο τέλος της εφηβείας,
οι ρυθμοί αυτοί επανέρχονται στο κανονικό.






Οι ώρες που κοιμούνται και ξυπνούν οι έφηβοι είναι συνηθισμένη αιτία καβγάδων
σε κάθε σπίτι. Δεν συμβαίνει αυτό γιατί τους αρέσει η επανάσταση ενάντια στους
γονείς τους, αλλά, όπως λένε τώρα οι επιστήμονες, επειδή δεν μπορούν να κάνουν
διαφορετικά. Η σημασία της ανακάλυψης είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι φαίνεται
με την πρώτη ματιά. Αν το πρωινό ξύπνημα αντιτίθεται στη φύση των εφήβων και
δεν μπορούν να αποδώσουν στο σχολείο νωρίς, τότε πρέπει να αλλάξουν τα ωράριά
τους. Αλλά δεν είναι μόνο η απόδοση στο σχολείο. Η έλλειψη ύπνου, που γίνεται
εντονότερη από γενιά σε γενιά, βάζει σε κίνδυνο την υγεία τους, ακόμα και τη
ζωή τους.


Κουρασμένοι. Στην Ευρώπη, τα σχολεία αρχίζουν στις 8 το πρωί, στη
Βρετανία και την Αυστραλία στις 9, ενώ στην Αμερική μερικά σχολεία αρχίζουν
στις 7. Αμερικανοί επιστήμονες βρήκαν πως τρεις στους 10 εφήβους 11-17 ετών
αποκοιμιούνται στην τάξη τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Οι μισοί
παραδέχονται πως δεν κοιμούνται αρκετά και αισθάνονται κουρασμένοι στη
διάρκεια της ημέρας.


Τα πράγματα χειροτερεύουν. Η Μέρι Κάρσκαντον από την Ιατρική Σχολή του
Πανεπιστημίου Μπράουν διαπίστωσε ότι το 50% των εφήβων εμφανίζουν τα
συμπτώματα της ναρκοληψίας, μιας σοβαρότατης δυσλειτουργίας στον ύπνο που
προκαλείται από ένα σφάλμα στον εγκέφαλο. Η ερευνήτρια υπέβαλε ομάδες εφήβων
σε πειράματα πρωινού ύπνου στο εργαστήριό της. Συνήθως, όταν μας παίρνει ο
ύπνος, περνούμε πρώτα στο στάδιο «μη ταχείας κίνησης των ματιών« (NREM) και
αμέσως μετά στο στάδιο REM, που είναι ο πιο βαθύς ύπνος. Προς μεγάλη της
έκπληξη όμως, οι περισσότεροι έφηβοι πέρασαν αμέσως στη φάση REM. «Αυτό
ακριβώς εμφανίζουν όσοι υποφέρουν από ναρκοληψία, μόνο που αυτά τα παιδιά δεν
έχουν αυτή την ασθένεια».


Δεν μπορούν. Γιατί όμως οι έφηβοι δεν πέφτουν για ύπνο νωρίς το βράδυ
όπως θέλουν οι δικοί τους; Πολύ απλά, λένε οι ειδικοί, γιατί δεν μπορούν.
Είναι γνωστό ότι οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές συνήθειες στον ύπνο και
συνήθως χωρίζονται σε πρωινούς τύπους και νυχτόβιους. Αυτό καθορίζεται από το
DNA. Όσοι αγαπούν το πρωινό ξύπνημα έχουν γεννηθεί έτσι. Το ίδιο και όσοι
θεωρούν αδιανόητο να πάνε στο κρεβάτι πριν από τις 3 το πρωί.


Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνες του Πανεπιστημίου του Μονάχου, αυτό το
χαρακτηριστικό αλλάζει όσο περνούν τα χρόνια. Μελετώντας τις συνήθειες στον
ύπνο 25.000 ατόμων, ηλικίας 8-90 ετών, ο Τιλ Ρένενμπεργκ βρήκε ότι τα παιδιά
είναι πρωινοί τύποι μέχρι την ηλικία των 14 ετών. Τότε είναι που αρχίζουν να
πηγαίνουν για ύπνο ολοένα και αργότερα. Αυτό αλλάζει ξανά γύρω στα 20, κατά
μέσο όρο για τις γυναίκες γύρω στα 19,5, για τους άντρες στα 20,9. Τότε το
βιολογικό τους ρολόι επανέρχεται σε πιο φυσιολογικά ωράρια. «Τα περισσότερα
παιδιά είναι του πρωινού ξυπνήματος και αποδίδουν καλύτερα το πρωί. Μόλις όμως
αρχίζει η εφηβεία, επέρχεται μία αλλαγή στο ρολόι του οργανισμού και οι έφηβοι
γίνονται νυχτόβιοι. Αποδίδουν καλύτερα αργότερα μέσα στη μέρα, το απόγευμα ή
το βράδυ, και δεν μπορούν να κοιμηθούν πριν από τις 11, τα μεσάνυχτα ή τη μία
το πρωί», λέει ο επιστήμονας στο «New Scientist».



«Τα σχολεία πρέπει να ξεκινούν μετά τις 11»







Οι επιστήμονες συνιστούν να αλλάξει το σχολικό ωράριο των εφήβων, καθώς το
βιολογικό τους ρολόι τούς κάνει ανεπίδεκτους μαθήσεως τις πρωινές ώρες


ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ αναζητούν τον τρόπο που θα κρατήσει ξύπνιους τους
εφήβους στο σχολείο. Η έκθεση σε περισσότερο φως είναι η λύση, λένε μερικοί.
Ένα ερευνητικό κέντρο στη Νέα Υόρκη πειραματίζεται με κουτιά που εκπέμπουν
μπλε φως και γυαλιά που έχουν πορτοκαλί φακούς δίνοντας την αίσθηση ενός πιο
λαμπερού περιβάλλοντος. Στόχος τους είναι η εναρμόνιση του εφηβικού βιολογικού
ρολογιού με αυτό των υπόλοιπων ηλικιών.


«Όταν οι έφηβοι ξυπνούν το πρωί για να πάνε στο σχολείο, το ρολόι τους δείχνει
ακόμα βράδυ. Έτσι η θερμοκρασία του σώματος είναι χαμηλή», εξηγεί η Μαριάνα
Φιγκουέιρο, επικεφαλής της έρευνας. Τα πορτοκαλί γυαλιά μπλοκάρουν το μπλε
φως. Όταν τα παιδιά φτάσουν στο σχολείο, η θερμοκρασία τους έχει ανέβει. Εκεί
κάθονται μπροστά στα κουτιά με το μπλε φως, το οποίο ενεργοποιεί την ουσία
μελανοψίνη, που βοηθά στον κιρκάδιο ρυθμό (το βιολογικό ρολόι) του οργανισμού.
Άλλες δοκιμές γίνονται με τη λήψη μελατονίνης από τους εφήβους το πρωί, όπως
κάνουν όσοι προσπαθούν να ξεπεράσουν το τζετ λαγκ μετά τις μεγάλες αεροπορικές
πτήσεις.


Υπάρχουν όμως και οι επιστήμονες που πιστεύουν ότι όλα αυτά είναι λάθος
βήματα. Η λύση βρίσκεται στην αλλαγή των σχολικών ωραρίων. Αντί να προσπαθούμε
να προσαρμόσουμε το βιολογικό ρολόι σε ένα αυθαίρετα επιλεγμένο πρόγραμμα, θα
έπρεπε να αλλάξουμε το πρόγραμμα. Κάποιοι αρμόδιοι έχουν πεισθεί. Στη
Μινεσότα, για παράδειγμα, μετά την έρευνα της Μαίρης Κάσκαρντον, ξεκινούν μία
ώρα αργότερα. Είναι νωρίς για να φανεί βελτίωση στην απόδοση των μαθητών, αλλά
οι απουσίες έχουν μειωθεί. «Το μέτρο πρέπει να εξαπλωθεί. Τα σχολεία και τα
πανεπιστήμια πρέπει να ξεκινούν μετά τις 11», λέει ο Μάρτιν Ραλφ από το
Πανεπιστήμιο του Τορόντο.


Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από