«Φιλοσοφία ως φάρμακο πολιτικό»

«Η μόνη πνευματική παράδοση που μπορεί να αναστατώσει και να προβληματίσει την Αμερική είναι η ελληνική», λέει ο καθηγητής Ελληνικής Φιλοσοφίας Τζον Πίτερ Άντον

«Η Ελλάδα έχει την πιο σημαντική και πρωτότυπη κληρονομιά στην πολιτική και
φιλοσοφική σκέψη. Το ζήτημα είναι πώς θα μπορέσει να συμβάλει στη λύση της
σύγχρονης πολιτιστικής κακοδαιμονίας, που είναι παγκόσμια. Δεν νομίζω ότι
μπορεί να παραγνωριστεί η συμβολή του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Θουκυδίδη,
των μεγάλων τραγικών. Η ανθρωπότητα σήμερα χρειάζεται περισσότερο από κάθε
άλλη φορά το ελληνικό πνεύμα».

Όσο για τους τεχνοκράτες που υποτιμούν τον ρόλο που μπορεί να παίξει η
φιλοσοφία στη βελτίωση της ζωής του παγκοσμιοποιημένου πλανήτη μας, «όταν ένας
λαός καταδικάζει τα επιτεύγματά του, καταδικάζει τον εαυτό του σε αδράνεια,
ημιμάθεια και σε έναν απλό ωφελιμισμό» λέει στα «ΝΕΑ» ένας σοφός της εποχής
μας. Ο Τζον Πίτερ Άντον (Αντωνόπουλος) γεννήθηκε στο Οχάιο από Έλληνες γονείς,
ήρθε στην Ελλάδα και τελείωσε το Γυμνάσιο της Δημητσάνας, εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ
(όπου γνώρισε τον Άρη Βελουχιώτη) και επέστρεψε στις ΗΠΑ το 1945 για να γίνει
ένας από τους σημαντικότερους μελετητές και πρεσβευτές της αρχαίας ελληνικής
φιλοσοφίας διεθνώς.

Καθηγητής και διευθυντής της Φιλοσοφικής Σχολής του Emory University επί σειρά
ετών και στο Τμήμα Ιστορίας της Φιλοσοφίας και Ελληνικών Σπουδών στο
Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντας, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Νεοελληνικών
Σπουδών, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, πρόεδρος της Διεθνούς
Εταιρείας Νεοπλατωνικών Σπουδών και κάτοχος πολλών ακόμη τίτλων και
διακρίσεων, ο Άντον εξομολογείται ότι δεν μπόρεσε ποτέ να ενταχθεί «στο
ακαδημαϊκό κλίμα της Ελλάδας».

Βρέθηκε να σπουδάζει Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Columbia, επειδή ως έφηβος
ήθελε να σπουδάσει… ιατρική. «Με ενδιέφερε ο τρόπος που θεραπεύει ο άνθρωπος
τις ασθένειές του. Επειδή όμως όταν γύρισα στις ΗΠΑ κάτι τέτοιο ήταν πολύ
δύσκολο, αποφάσισα να πάρω τον άλλο δρόμο για τη θεραπεία του ανθρώπου, τη
φιλοσοφία. Το έμαθα από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τους τραγικούς, που
επισήμαναν όλες τις ανθρώπινες δυνατότητες και τη θετική χρήση τους, που
οδηγεί στην αρετή και μάλιστα στην πολιτική αρετή»

Την πολιτική αρετή που δίδαξε η ελληνική φιλοσοφική σκέψη τη χρειαζόμαστε όλοι
σήμερα, λέει. Μα περισσότερο οι ΗΠΑ: «Δημοσιεύονται σχετικά φιλοσοφικά άρθρα
στην Αμερική, αλλά είναι ερμηνείες. Δεν συσχετίζουν τον στοχασμό με τα
σύγχρονα προβλήματα ώστε να προτείνουν λύσεις. Η συνάντηση με το κλασικό
ανθρωπιστικό πνεύμα πρέπει να πραγματοποιηθεί και να επιταχυνθεί. Το ζήτημα
είναι κατά πόσο χωρούν αυτές οι αξίες στην Αμερική σήμερα, κι αυτό είναι ένα
θέμα προς συζήτηση. Η στάση της είναι υβριστική, γιατί προτιμά να υποτιμά την
ιστορία».

Στον τόμο «Το χρονικό μιας φιλοσοφικής φιλίας» (εκδ. Gutenberg), ο
Άντον, ανταποκρινόμενος σε συνομιλίες με μαθητές και θαυμαστές του Ευάγγελου
Παπανούτσου, δημοσιοποίησε την αλληλογραφία τους που διήρκεσε σχεδόν 40
χρόνια. «Ήμασταν φίλοι. Τον είχα καλέσει να έρθει στην Αμερική, αλλά η χούντα
δεν τον άφησε, επικαλούμενη δήθεν “λόγους υγείας”. Για εκείνον επέστρεψα το
1966 στην Ελλάδα, αλλά μόνο για λίγο. Είχε αγωνία για την εκπαιδευτική
μεταρρύθμιση. Δυστυχώς δεν λύθηκαν πολλά προβλήματα της Παιδείας στην Ελλάδα.
Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν. Να εκσυγχρονιστεί η Παιδεία. Μόνο με αυτόν
τον τρόπο η ελληνική νεολαία δεν θα εξαρτάται από το εξωτερικό για το
τελευταίο επίπεδο μόρφωσης. Τα ελληνικά Πανεπιστήμια πρέπει να ηγηθούν,
ιδιαίτερα στις ανθρωπιστικές σπουδές» επισημαίνει. Φίλοι του Τζον Άντον ήταν
και η Εύα Σικελιανού – της οποίας την αυτοβιογραφία έγραψε -, ο Βάρναλης, ο
Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Κατσίμπαλης, ο Κακριδής, ο Τερζάκης. Έχει μάλιστα κρατήσει
την αλληλογραφία που είχε μαζί τους από τις ΗΠΑ.

INFO

Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του «Ιερός πανικός» (Εξάντας), «Η ποίηση
και η ποιητική του Κ. Π. Καβάφη» (Ίκαρος), «Αριστοτέλης: η θεωρία της
εναντιότητας» (Λιβάνης).