διακοπές Tο νησί της καρδιάς

Αληθινά χαμόγελα, απλότητα και άνθρωποι με «άλφα» κεφαλαίο. Αυτή είναι η
Κάσος, ακόμη και σήμερα. Ανέγγιχτη από τον τουρισμό κι από το κέρδος, χωρίς
δήθεν, χωρίς πολυτέλειες, μα με ομορφιές μοναδικές, γλέντια και, πάνω απ’ όλα,
καλή καρδιά…

«H Κάσος μες στο πέλαγος / μόνη της αρμενίζει / κι όποιον
εδεί τον χαιρετά / κι ας μην τον εγνωρίζει»

Για να φτάσεις στην Κάσο, το νοτιοανατολικότερο νησί της Ελλάδας, πρέπει… να
το λέει η καρδούλα σου! Δεκαεννιά ώρες ταξίδι με το πλοίο της γραμμής δεν
είναι και εύκολο πράγμα. Μια μίνι κρουαζιέρα που περνά από τη Μήλο, τη
Σαντορίνη, τον Άγιο Νικόλαο και τη Σητεία και φτάνει στην Κάσο με μια χούφτα
επισκέπτες. Ίσως βέβαια αυτός να είναι ο λόγος που το μικρό νησί των
Δωδεκανήσων παραμένει αυθεντικό, αφού όσοι φτάνουν εδώ πρέπει να το θέλουν
πραγματικά. Κάτι, όμως, ξέρουν…

Μπούκα

Πλησιάζοντας στο νησί διακρίνεις καθαρά την Πλάτη, τη Λύτρα, τ’ Αρμάθια και
την Μακρά, τα νησάκια που περικλείουν προστατευτικά την Κάσο. Αμέσως μετά
διαγράφεται ο Πρίωνας, το πιο ψηλό βουνό του νησιού και τα μικρότερα Άμπατα,
Κόρακας, Περίολας. Όταν το πλοίο δέσει στο, νέο πλέον, λιμάνι τού Φρυ
καταλαβαίνεις πως δεν θα είσαι μόνος! Φτάνουν-δεν φτάνουν τους 1.000 οι
μόνιμοι κάτοικοι, αλλά το καλοκαίρι ξεπερνούν τους 3.000. Μαζεύονται στην
προβλήτα και περιμένουν τους νεοφερμένους – και όχι από περιέργεια. Περιμένουν
όμως και τους φίλους που έρχονται εδώ κάθε χρόνο όπως…προστάζει ο άγραφος
νόμος του νησιού!

Έξι Εκκλησιές

Όλοι μαζί βρίσκονται στα καφενεία και συζητάνε με τις ώρες, γλεντάνε στα
αμέτρητα πανηγύρια του νησιού, ασπρίζουν τα σπίτια, κολυμπούν στη
Χέλατρο, τη Χοχλακιά και την Αγκάλη. Ύστερα κάνουν βόλτες
στα χωριά: στο Φρυ (την πρωτεύουσα του νησιού) με το λιμάνι και τις δημόσιες
υπηρεσίες, στην Αγία Μαρίνα που είναι το μεγαλύτερο με παράδοση και
χρώμα ή στην Παναγιά με τα καπετανόσπιτα, στο Πόλι το οποίο
είναι ο αρχαιότερος οικισμός και στο Αρβανιτοχώρι, όπου σε μια παλαιά
οικία λειτουργεί το Λαογραφικό Μουσείο. Το βράδυ καταλήγουν εκεί απ’ όπου
ξεκίνησαν: στην Μπούκα, το όμορφο λιμανάκι με τις ψαρόβαρκες, τα
καφενεία και τον μικρό φάρο. Κάθονται στο καφενείο «της Κούλας του Μαθαίου» η
οποία, παρά τα χρόνια της, ανοίγει το μαγαζί από τις 3 τα ξημερώματα για να
ξεπροβοδίσει με τον καφέ της τους ψαράδες και τους αγρότες και να καλημερίσει
τους υπόλοιπους, τους ναυτικούς που έμαθαν να ξυπνάνε νωρίς ταξιδεύοντας μια
ζωή με τα κασιώτικα καράβια κι όλους τους άλλους που ξεκινούν την ημέρα τους
εδώ. Ο Μορφωπός, ο Λόλης, ο καπετάν Αντωνιός, ο καπετάν Μηνάς ο Περσελής, ο
καπετάν Μιχάλης, ο καπετάν Μανώλης της Φουρναρούς ο δήμαρχος, ο Χαδιώτης ο
υδραυλικός, 2-3 μαστόροι με τους εργάτες τους, ο γερο Σάββας ο Περσελής με τα
παιδιά του, ο Νικόλας ο Βρεττός, ο καπετάν Αντώνης ο Τόμας, ο μαστρο-Γιώργης,
ο Μιχαλάκης ο δάσκαλος, ο καπετάν Μηνάς ο Τσουκαλάς, ο Χριστόφορος, ο παπάς, ο
καπετάν Νικόλας ο Μαστροπαύλος, ο Γιάννης της Μποριανής με το ταξί, ο
Μαρκαντώνης, ο Λιός με το τρακτέρ, ο ταχυδρόμος: όλοι είναι εδώ! Όλοι σε τούτο
το νησί είναι γνωστοί κι όλοι επώνυμοι. Θα το καταλάβεις σαν έρθεις, ότι δεν
θα είσαι όπως παντού «ένας τουρίστας», αλλά ένας άνθρωπος ανάμεσα σε
ανθρώπους.

Οι 5 οικισμοί του νησιού απέχουν μεταξύ τους ελάχιστα και η μεγαλύτερη
ασφάλτινη διαδρομή που μπορείτε να κάνετε είναι από το Φρυ (λιμάνι) μέχρι τον
Αϊ Γιώργη στις Χαδιές-12 χιλιόμετρα συνολικά.

OI ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Οι νότιες

Αντιπέρατος

H πιο απομακρυσμένη – άρα και αρκετά ήσυχη – παραλία του νησιού είναι η
Χέλατρος. Βρίσκεται στο νότιο, ακατοίκητο τμήμα της Κάσου, αλλά η πρόσβαση
σε αυτήν είναι εύκολη. Ακολουθήστε την κεντρική άσφαλτο προς τον Νότο και σε
13 χιλιόμετρα θα φτάσετε στην όμορφη παραλία με το βότσαλο και τη θέα στο
Λιβυκό Πέλαγος. H Χέλατρος προτιμάται και από τους ψαροντουφεκάδες, αλλά
χρειάζεται λίγη προσοχή, διότι στα ανοιχτά υπάρχουν ρεύματα. Φροντίστε για
προμήθειες, καθότι δεν υπάρχει κανένα μαγαζί σε ακτίνα αρκετών χιλιομέτρων. Το
ίδιο ισχύει και για το Αυλάκι: μια μικρή αλλά κουκλίστικη παραλία στη
νότια πλευρά του νησιού, στην οποία όμως μπορείτε να φτάσετε με σκάφος ή από
ένα αρκετά δύσβατο μονοπάτι.

Στην… κάτω (Γ)η

Εμπορειός

Μια σειρά από παραλίες οι οποίες βρίσκονται στη λεγόμενη… «κάτω (Γ)η» –
δηλαδή εκεί που είναι τα χωριά και οι οικισμοί. Ο Αντιπέρατος, η
Αμμούα (από την άμμο που έχει) με το εκκλησάκι του Αγίου Κωνσταντίνου
απ’ όπου μπορείτε να απολαύσετε τα καλύτερα ηλιοβασιλέματα του νησιού, το
Κατάρτι, η Βρύση στην περιοχή του αεροδρομίου, το παλιό λιμάνι,
η Κοφτερή, η Βλύχα και τέλος ο Εμπορειός, η παραλία στην
οποία πηγαίνουν όλοι οι παραθεριστές ανεξαιρέτως, τουλάχιστον για μία φορά. Ο
λόγος που την κάνει…«κοσμική» αν και είναι σχετικά μικρή σε μήκος, δεν είναι
μόνο η κοντινή της απόσταση και τα πεντακάθαρα νερά, αλλά και η ταβέρνα του
Γιώργου Κίκκη και του Μιχάλη Ασπρά (Αγά), όπου ένα αυθεντικό, παραδοσιακό,
ζωντανό γλέντι στήνεται από «το πουθενά». Οι λύρες, τα λάουτα, οι αυτοσχέδιες
μαντινάδες, οι παραδοσιακοί σκοποί και η σούστα, το ζερβό και άλλοι χοροί
ξεκινούν έτσι απλά, χωρίς καμία οργάνωση. Τα πειράγματα και τα κεράσματα
δίνουν και παίρνουν μέχρι τα ξημερώματα κι εδώ μαζί με το «στην υγειά μας» θα
ακούσετε και το περίφημο κασιώτικο … «να σ’ εύρω… σε καλό χέρι».

Αρμάθια

Αρμάθια

Παρθένες παραλίες, χαρακτηρισμένες από πολλούς ως οι ωραιότερες της Μεσογείου,
μια μικρή λίμνη που την λένε Κορακιά και μια ιστορία που δεν πρέπει να
ξεχαστεί… όλα είναι εδώ. Στα Αρμάθια, το μεγαλύτερο από τα νησάκια που
περιτριγυρίζουν την Κάσο, ο χρόνος κυλάει ακόμη πιο αργά. Μπορεί το νησάκι
σήμερα να είναι ακατοίκητο, αλλά μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες έπαιζε
σημαντικό ρόλο στη ζωή της Κάσου. Εδώ λειτουργούσαν μέχρι τα μέσα του 20ού
αιώνα τα γυψορυχεία, εδώ ζούσαν μέχρι τις αρχές του ’70 κάποιες οικογένειες οι
οποίες είχαν πρόβατα, δούλευαν τη γη ή ψάρευαν – και ήταν τόσοι, που
κατάφερναν να συντηρούν 7 καφενεία! Εδώ, τέλος, πόδιζαν και τα σφουγγαράδικα
καΐκια που έρχονταν από την Κάλυμνο, τη Χάλκη και τη Σύμη.

Σήμερα το μόνο που θυμίζει αυτή τη ζωή είναι τα ερείπια των σπιτιών, των
στάβλων, των αλωνιών και των φούρνων. Κι όμως στο νησάκι στέκει ακόμη, αγέρωχα
και μεγαλόπρεπα πάνω από τα κύματα, το κάτασπρο εκκλησάκι της Υπαπαντής για
χάρη της οποίας έρχονται κάθε 2 Φεβρουαρίου όλοι οι Κασιώτες, τελούν τη
λειτουργία και ύστερα γλεντάνε. Όσο για το καλοκαίρι; Τα Μάρμαρα – η
καλύτερη παραλία της ευρύτερης περιοχής -, το Καρα(β)οστάσι και η μικρή
Αποπαντούλα αποτελούν από μόνες τους λόγο για επίσκεψη.

H ΕΛΛΗΝΟΚΑΜΑΡΑ

Εντυπωσιακή σπηλιά από την παλαιολιθική εποχή

Είναι μια εντυπωσιακή σπηλιά, την οποία θα συναντήσετε αν ακολουθήσετε το
μονοπάτι που ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Φανουρίου (στο χωριό της Αγίας
Μαρίνας). H Ελληνοκαμάρα λέγεται ότι βρίσκεται εκεί από την παλαιολιθική εποχή
και, παρ’ όλο που δεν έχει εξακριβωθεί η τότε χρήση της, πιθανολογείται πως
ήταν τόπος λατρείας. Στα μεταγενέστερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο
λόγω της στρατηγικής τοποθεσίας της: από την είσοδό της υπάρχει ορατότητα σε
μεγάλο μέρος της γύρω περιοχής, καθώς και στα βόρεια παράλια της Κάσου, στην
περιοχή του Αντιπεράτου, τα οποία προσφέρονταν για απόβαση. Παράλληλα η
είσοδος της σπηλιάς δεν είναι ορατή απ’ έξω, παρά μόνον από πολύ κοντινή
απόσταση και επιπλέον είναι οχυρωμένη με τείχος που χρονολογείται από τον 3ο
αιώνα π.X. και αποτελείται από τεράστιους μονοκόμματους λίθους πάχους 1,5 μ.
Δεξιά και αριστερά της σπηλιάς υπάρχουν σκάλες που οδηγούν στο εσωτερικό της,
στο οποίο έχουν ανακαλυφθεί επιγραφές Γραμμικής Γραφής A και B. Ορισμένα
ευρήματα (κυρίως νομίσματα) από την Ελληνοκαμάρα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό
Μουσείο Χανίων, στην Κρήτη.