«Ένα ψήφισμα δεν αρκεί»

Το 1982 ο πόλεμος στον Λίβανο βρισκόταν σε εξέλιξη. Ο ισραηλινός στρατός με
τον Αριέλ Σαρόν στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Άμυνας αγωνιζόταν για να
ελέγξει τους πυρήνες αντίστασης σε διαφορετικά μέτωπα σε όλη τη χώρα. Το
ημερολόγιο έδειχνε Δεκέμβριο.

Το 1982 ο πόλεμος στον Λίβανο βρισκόταν σε εξέλιξη. Ο ισραηλινός στρατός με τον Αριέλ Σαρόν (μικρή ένθετη φωτό πάνω αριστερά) στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Άμυνας αγωνιζόταν για να ελέγξει τους πυρήνες αντίστασης σε διαφορετικά μέτωπα σε όλη τη χώρα. Οι εικόνες από εκείνο τον πόλεμο θυμίζουν τις σημερινές… Κάτω αριστερά ο Ταϊμούρ Γκόκσελ

Ο Γιάσερ Αραφάτ είχε εγκαταλείψει προ τριμήνου τη Βηρυτό και βρισκόταν σε
ασφαλές σημείο στην Τυνησία. Ο στρατηγικός στόχος του Ισραήλ, που ήταν η
απομάκρυνση των μαχητών της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης
(ΟΑΠ) από τον Νότιο Λίβανο είχε επιτευχθεί. Ωστόσο, στο εσωτερικό του Ισραήλ η
κριτική για τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις στον Λίβανο ήταν ιδιαίτερα έντονη.
Τότε ο Αριέλ Σαρόν προέβαλε στον πρωθυπουργό Μεναχέμ Μπέγκιν το επιχείρημα ότι
θα έπρεπε να εξαλείψουν τους πυρήνες της ΟΑΠ σε ολόκληρη τη χώρα, εφόσον
επιθυμούσαν οριστική λύση στις επιθέσεις που δέχονταν βόρεια από τα σύνορά
τους. Παρ’ όλα αυτά, οι πιέσεις από τη διεθνή κοινότητα και η κρίση σε
ανθρωπιστικό επίπεδο δεν άφηναν περιθώρια διαπραγμάτευσης στο επιτακτικό
αίτημα για κατάπαυση του πυρός.

Πιέσεις

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Βηρυτό ασκούσε τότε πιέσεις στις τάξεις των ενόπλων που
μάχονταν τους Ισραηλινούς για να συμφωνήσουν σε μία εκεχειρία – το ίδιο
συνέβαινε και στην άλλη πλευρά των συνόρων. H γνώση των Αραβικών αλλά και η
λιβανική καταγωγή του βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό τον Φιλίπ Χαμπίμπ – τότε πρέσβη
των ΗΠΑ – να διαπραγματευθεί την παύση των εχθροπραξιών από θέσεως ισχύος.
Παράλληλα ο Ταϊμούρ Γκόκσελ ξεκινούσε τη σχέση του με τα Ηνωμένα Έθνη στη βάση
της δημιουργίας μιας ομάδας παρατηρητών, η οποία θα επέβλεπε την εφαρμογή των
όποιων συμφωνιών. H πρώτη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός επετεύχθη λίγο πριν
από το τέλος Δεκεμβρίου του 1982. Τα μέσα ενημέρωσης επικεντρώθηκαν στο
γεγονός και για πρώτη φορά αισιόδοξα μηνύματα περιλαμβάνονταν στις
ανταποκρίσεις των ξένων δημοσιογράφων. Ο Αμερικανός πρέσβης Φιλίπ Χαμπίμπ
γνώρισε τότε τον Ταϊμούρ Γκόκσελ, ο οποίος θα μετέβαινε στην πόλη της Τύρου
για λογαριασμό των Ηνωμένων Εθνών. «Εάν καταφέρουμε να κρατήσουμε την
εκεχειρία και ταυτόχρονα ασκηθούν πολιτικές πιέσεις στο Ισραήλ, τότε ίσως
κερδίσουμε μια θέση στην ιστορία τελειώνοντας αυτό τον πόλεμο», ανέφερε
χαρακτηριστικά ο Αμερικανός διπλωμάτης στον Ταϊμούρ προτού εκείνος αναχωρήσει
για τον Νότο.

Είχαν περάσει μόλις δύο ώρες από τη στιγμή που η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ και
ο ηλικίας 30 ετών παρατηρητής των Ηνωμένων Εθνών έφτανε στην Τύρο. «Όλα
κυλούσαν ομαλά. Οι ψαράδες της Τύρου είχαν βγει στα ανοιχτά με τις βάρκες
ψαρεύοντας και πάλι ύστερα από μήνες.

Τη νύχτα

Φοβισμένες οι μικρές Λιβανέζες. Μόλις έχει τελειώσει ισραηλινή επιδρομή…

O ισραηλινός στρατός στον Νότο προσπαθούσε να μην κάνει εμφανή την παρουσία
του, ενώ σε γενικές γραμμές αυτό ήταν το κλίμα που επικρατούσε σε όλη τη χώρα.
Τα μηνύματα ήταν θετικά μέχρι που έπεσε το σκοτάδι. Ποτέ δεν μάθαμε ποιος
άρχισε πρώτος, έξω όμως από την πόλη Μπααλμπέκ κάποιος πυροβόλησε. Σε κλάσματα
του δευτερολέπτου η κοιλάδα Μπεκάα πήρε φωτιά. Στον Νότιο Λίβανο, οι μάχες
φούντωσαν όπου κι αν υπήρχαν πυρήνες αντίστασης. Από τα κεντρικά των Ηνωμένων
Εθνών μάθαμε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις κινούνταν ήδη με κατεύθυνση τη Βηρυτό.
Εκείνη η πρώτη εκεχειρία διήρκεσε μόλις 12 ώρες και έμεινε στην ιστορία ως η
“walk and fire ceasefire”, δηλαδή “κατάπαυση πυρός με πυρ και κίνηση”».

«Ο πόλεμος δεν τελείωσε καθόλου…»

TON ΤΑΪΜΟΥΡ Γκόκσελ τον συναντήσαμε σε ένα καφενείο στη συνοικία Χάμρα
τής Βηρυτού. Εργάστηκε για περισσότερο από 12 χρόνια ως επικεφαλής της δύναμης
των Ηνωμένων Εθνών στον Νότιο Λίβανο και πλέον, έχοντας αποσυρθεί από τον
Οργανισμό, απολαμβάνει τη ζωή στην πλέον κοσμοπολίτικη πρωτεύουσα της Μέσης
Ανατολής. Ενίοτε, προσφέρει τις υπηρεσίες και την εμπειρία του σε όσους τού
χτυπούν την πόρτα. H άριστη γνώση των πόλεων και των ανθρώπων του Νοτίου
Λιβάνου τον έχουν αναδείξει σε εξαιρετικό αναλυτή της δράσης και των τακτικών
που ακολουθούν η Χεζμπολάχ και ο ισραηλινός στρατός. Ο ίδιος εκτιμά, σήμερα,
ότι η κατάπαυση του πυρός δεν θα έχει καμία τύχη και εξηγεί ότι «θα αποτελέσει
ένα μικρό διάλειμμα. Χρειάζεται έντονη πολιτική δραστηριότητα στο
μεσοδιάστημα.

Πολιτικός

Ο ισραηλινός στρατός μπήκε βαθιά στον Νότιο Λίβανο, είχε αρκετές απώλειες.
Στρατιωτικά αυτό που πέτυχαν, δεν λέει πολλά πράγματα. Ο λόγος της εισβολής
είναι καθαρά πολιτικός, για τον επηρεασμό της κοινής γνώμης στο Ισραήλ, δηλαδή
για εσωτερική κατανάλωση. H ενέργεια όμως αυτή εκθέτει τους Ισραηλινούς
στρατιώτες, αφού μένουν σε χωριά του Λιβάνου, όπου δέχονται τις επιθέσεις των
ανταρτών. H πολιτική της Χεζμπολάχ – αν και δεν το αναφέρουν ανοιχτά, διότι
θέλουν να δείξουν ότι στηρίζουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης – δεν αφήνει
περιθώρια για εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός, ενόσω το Ισραήλ βρίσκεται
στον Νότιο Λίβανο. H Χεζμπολάχ θα επιτεθεί και απ’ όσο γνωρίζω τον ισραηλινό
στρατό, θα αντιδράσουν μαζικά απαντώντας στη σιιτική οργάνωση, εκτός κι αν
υπάρξει πολύ γρήγορα πολιτική πρωτοβουλία. Ίσως να βρεθούμε σε αδιέξοδο με τις
μάχες στον Νότιο Λίβανο. Δεν μπορείς να ελπίζεις ότι επειδή υπήρξε ένα ψήφισμα
στα Ηνωμένα Έθνη, ο πόλεμος τελείωσε. Δεν τελείωσε καθόλου».

«Κλειδί» ο στρατός του Λιβάνου

ΣΥΜΦΩΝΑ με την πείρα που αποκόμισε στα 12 χρόνια παρουσίας, αλλά και
του ενεργού ρόλου τον οποίο διαδραμάτισε, ο πρώην παρατηρητής του ΟΗΕ Ταϊμούρ
Γκόκσελ εκτιμά ότι η εμπλοκή και η ανάπτυξη του στρατού του Λιβάνου στα σύνορα
με το Ισραήλ είναι το σημείο-κλειδί για την επίλυση του προβλήματος. Ο στρατός
του Λιβάνου δεν διαθέτει τον εξοπλισμό ή την κατάρτιση για τον απόλυτο
στρατιωτικό έλεγχο των συνόρων. Έχει όμως την εκτίμηση και τον σεβασμό της
Χεσμπολάχ. Ταυτόχρονα, μπορεί να διασφαλίσει την απρόσκοπτη λειτουργία της
πολυεθνικής δύναμης και της δύναμης των Ηνωμένων Εθνών, αφού η Χεζμπολάχ δεν
θα επιτρέψει την παρουσία τους στην περιοχή δίχως κάποιος να επιβλέπει τις
δραστηριότητές τους, για ευνόητους λόγους.

Όσο για την οριστική παύση των εχθροπραξιών, το πλέον αισιόδοξο σενάριο δεν
προβλέπει ότι θα πραγματοποιηθεί νωρίτερα από τη στιγμή της άφιξης της
πολυεθνικής δύναμης, που αποτελεί όρο των Ισραηλινών για την αποχώρησή τους
από τον Νότιο Λίβανο.