Tο κράτος της Xεζμπολάχ

«Όταν ο πόλεμος αρχίζει, οι μέρες χάνουν το νόημά τους. H έννοια του χρόνου
αποκτά άλλη διάσταση. H Δευτέρα δεν διαφέρει σε τίποτα από την Παρασκευή και ο
μήνας ελάχιστα απασχολεί, αν άρχισε ή τελείωσε. Στον πόλεμο, αυτό που μετρά
είναι το πόσες φορές είδες τον ήλιο να ανατέλλει απ’ όταν ξεκίνησαν οι μάχες
και το αν εσύ στέκεις ακόμη εκεί. Όταν ο πόλεμος τελειώσει, ρώτα την ημέρα,
σημείωσε τον μήνα, κοίτα την ώρα και να ‘σαι σίγουρος ότι τη στιγμή εκείνη θα
τη θυμάσαι για πάντα».

Στη Νότια Βηρυτό… «Όταν ο πόλεμος τελειώσει, ρώτα την ημέρα, σημείωσε τον μήνα, κοίτα την ώρα και να ‘σαι σίγουρος ότι τη στιγμή εκείνη θα τη θυμάσαι για πάντα»

H φράση αυτή ανήκει στον Χουσεΐν, κάτοικο της Βηρυτού και οδηγό του Associated
Press. Ήταν η απάντησή του όταν ένας συνάδελφος τον ρώτησε τι ώρα θα
επέστρεφαν από την πόλη της Τύρου – για την οποία βρίσκονταν καθ’ οδόν – κι αν
θα γύριζαν στη Βηρυτό την ίδια μέρα.

Τα δικά του δρομολόγια

Ο Χουσεΐν γνωρίζει τους δρόμους του Λιβάνου καλύτερα από κάθε άλλον. Ξέρει
επίσης πως, όταν ένας πόλεμος αρχίζει, οι δρόμοι παραμένουν μόνο στον χάρτη.
Κι επειδή έχει βιώσει όλες τις κρίσεις από το 1975 έως και σήμερα, έχει
χαράξει τα δικά του δρομολόγια μέσα από βουνά, ποτάμια και παράδρομους για
κάθε προορισμό, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.

Ακολουθώντας τη συμβουλή του, ο δημοσιογράφος κοίταξε το ρολόι του κι
αστειευόμενος ανέφερε στον Χουσεΐν ότι βρίσκονται στη 14η μέρα του πολέμου.
«Αν μετράς από τώρα, ευχήσου να τελειώσει γρήγορα», απάντησε με ύφος αδιάφορο,
κοιτώντας στον καθρέφτη του αυτοκινήτου, ενώ σταματούσε έξω από ένα καφενείο
στη Σιδώνα. Πριν προλάβουν να ανοίξουν την πόρτα και να κατέβουν από το
αυτοκίνητο, είδαν ένα άλλο όχημα να κατευθύνεται με ταχύτητα προς το μέρος
τους και να σταματά δίπλα τους. H πόρτα του συνοδηγού άνοιξε κι ένας ψηλός
άνδρας, κρατώντας ένα 45άρι πιστόλι στο αριστερό του χέρι, τους πλησίασε
κρύβοντας βιαστικά το όπλο στο πίσω μέρος της ζώνης, κάτω από το πουκάμισό
του. Από το παράθυρο του αυτοκινήτου, έριξε μια ματιά στους επιβάτες και στη
θέα του Χουσεΐν τραβήχτηκε ένα βήμα πίσω χαιρετώντας τον με τρόπο που
υποδείκνυε σεβασμό προς το πρόσωπό του. Έκανε πίσω, μπήκε στο αυτοκίνητο και
σταμάτησε στην κορυφή του δρόμου.

Πολιτοφυλακή

Αν και η Σιδώνα αποτελεί τη γενέτειρα του Ραφίκ Χαρίρι, η πολιτοφυλακή της
Χεζμπολάχ ελέγχει οποιονδήποτε είναι ξένος με το περιβάλλον. H πλειονότητα των
κατοίκων είναι σουνίτες μουσουλμάνοι, οι οποίοι ωστόσο υποστηρίζουν σε ποσοστό
80% τη σιτική οργάνωση της Χεζμπολάχ. Στα καφενεία της πόλης, πάνω από τα
ράφια με τους ναργιλέδες στέκει η φωτογραφία του σεΐχη Χασάν Νασράλα. Είναι το
σύμβολο της αντίστασης, η προσωποποίηση της νίκης και της εκδίωξης των
ισραηλινών στρατευμάτων από τον Νότιο Λίβανο το 2000. Για τους σουνίτες της
Σιδώνας, η Χεζμπολάχ δεν αποτελεί το αντίπαλο δέος στη θρησκευτική σκακιέρα,
αλλά τον ορισμό του μουτζαχεντίν, δηλαδή του υπηρέτη του λαού.

Σε αντίθεση με τον Κεντρικό και Βόρειο Λίβανο, το νότιο τμήμα της χώρας
λειτουργεί – ή τουλάχιστον λειτουργούσε αφού πλέον δεν υφίσταται – κάτω από
ιδιόμορφες συνθήκες. H Χεζμπολάχ (το Κόμμα του Θεού) από το 1980, οπότε και
συστάθηκε, κράτησε κλειστές τις πόρτες στη Δύση και επιχείρησε – ειδικότερα
στη δεκαετία του ’90 – να επιβάλει την ιρανική μορφή ισλαμικού κράτους
εμπνευσμένη από την ιρανική επανάσταση.

Το Ιράν χρηματοδότης

Αν και η κοινωνία του Λιβάνου ουδέποτε αποδέχτηκε τα οράματα, τις αρχές και
τον τρόπο ζωής των σκληροπυρηνικών σιιτών μουσουλμάνων, η Χεζμπολάχ κατάφερε
να ελέγξει το σύνολο του Νότου της χώρας και να δημιουργήσει ένα κράτος εν
κράτει. Από το 1982, οπότε το 40% των σιιτών έδωσε 8 έδρες στο πολιτικό πλέον
σκέλος της οργάνωσης, ο σεΐχης Νασράλα φρόντισε να επηρεάζει την πολιτική και
να διασφαλίζει τις σχέσεις με τη Συρία. Το Ιράν φέρεται να στάθηκε κοντύτερα
από κάθε άλλον στην προσπάθεια για δημιουργία υποδομών στον Νότιο Λίβανο από
τη Χεζμπολάχ χρηματοδοτώντας συχνά πυκνά το Κόμμα του Θεού.

Πλέον η ζωή στον Νότο δεν ήταν ίδια όπως παλιά και δεν γοήτευε τους πάντες. H
νέα γενιά δυσανασχετούσε με τις επιταγές του μουεζίνη και τη θρησκευτική
αστυνόμευση. Αρκετοί ήταν εκείνοι που αναζήτησαν την ηρεμία και την ταυτότητά
τους στη Βηρυτό ή ακόμα και το εξωτερικό, αφήνοντας πίσω συγγενείς και φίλους.

Όσοι δεν έφυγαν, πήραν τα όπλα

«Είναι το σύμβολο της αντίστασης ο σεΐχης Νασράλα, η προσωποποίηση της νίκης…»

ΣΤΟ NOTIO TMHMA της Βηρυτού, η Χεζμπολάχ έστησε τη δική της πολιτεία. H
συνοικία Ντάχια φιλοξενούσε το αρχηγείο και στην ευρύτερη περιοχή, οι κάτοικοι
οργανώθηκαν σε ομάδες επιβλέποντας και ελέγχοντας όσους επιχειρούσαν να
εισέλθουν σε αυτήν. H αστυνομία και ο στρατός του Λιβάνου ουδέποτε επιχείρησαν
να ελέγξουν τις περιοχές αυτές. Οι ξένοι δημοσιογράφοι, όταν συναντούσαν τον
ηγέτη της οργάνωσης ή τον σεΐχη Κάσεμ, οδηγούνταν σε αυτοκίνητα με κουρτίνες
στα παράθυρα και είχαν καλυμμένα τα μάτια καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής.
Χάριν όμως σε αυτά τα μέτρα ασφαλείας, η ηγεσία της οργάνωσης επιβίωσε μέχρι
σήμερα από τις επιχειρήσεις των Ισραηλινών.

H συνοικία Ντάχια δεν υφίσταται πλέον και ο Νότιος Λίβανος έχει ισοπεδωθεί. Οι
πρόσφυγες αγγίζουν, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το ένα εκατομμύριο. Τα παιδιά
που έχασαν τη ζωή τους στους βομβαρδισμούς είναι περίπου 270 κι εκείνα που
τραυματίστηκαν ξεπερνούν τα 800. Το κόστος σε υποδομές και ανθρώπινες ζωές
υψηλό, και ο στόχος του Ισραήλ φέρεται να είναι η δημιουργία αρνητικού
κλίματος για τη Χεζμπολάχ μέσα από τα όσα υποφέρουν στο σύνολό τους οι πολίτες
της χώρας.

Όμως τα αποτελέσματα είναι διαφορετικά. Ακόμα και στις γειτονιές των
χριστιανών το κυρίαρχο στοιχείο είναι ο σεβασμός για τους μαχητές της
Χεζμπολάχ. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι ή ακόμα και οι υπουργοί, όταν μιλούν
γι’ αυτούς, τους αποκαλούν μαχητές.

Στον Νότιο Λίβανο, όσοι δεν έφυγαν, πήραν τα όπλα και βγήκαν στα βουνά για να
συνταχτούν μαζί τους. H υποδομή που δημιουργήθηκε από την οργάνωση τα έξι
τελευταία χρόνια σε επίπεδο καταφυγίων, αποθηκών, πυρομαχικών και αμυντικών
θέσεων καθιστά δύσκολο το εγχείρημα της κατάληψης από τον ισραηλινό στρατό.

Οι εκτιμήσεις για αποδυνάμωση του στρατιωτικού σκέλους της Χεζμπολάχ αποτελούν
μάλλον υπεραισιόδοξο σενάριο αφού ο ανταρτοπόλεμος τον οποίο ακολουθούν
μετριάζει στο ελάχιστο τις απώλειές τους ενώ η αδυναμία επιβολής της
στρατιωτικής μηχανής του Ισραήλ επηρεάζει αρνητικά το ηθικό των στρατιωτών του
που επιχειρούν σε εχθρικό περιβάλλον. H ήττα της Χεζμπολάχ μπορεί να επέλθει
μόνο μέσα από τις δυνάμεις του Λιβάνου. Μέσα από την ίδια την κοινωνία και την
απεξάρτηση των πολιτικών κομμάτων της χώρας από τα δεσμά με γειτονικά
καθεστώτα.

H έλλειψη οράματος και συγκεκριμένης πολιτικής από τη Δύση στα προβλήματα της
Μέσης Ανατολής εκτιμάται ότι θα κλιμακώσει ακόμα περισσότερο την ένταση στην
περιοχή μακροπρόθεσμα. Το σημαντικότερο όλων όμως είναι πως ξένοι διπλωμάτες
διαβλέπουν ενδυνάμωση της σιιτικής ισλαμικής οργάνωσης κατόπιν της ολοκλήρωσης
των πολεμικών επιχειρήσεων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι οι κρίσεις
ενισχύουν τις ακραίες φωνές και θέτουν σε κίνδυνο τις εύθραυστες πολιτικές
ισορροπίες του Λιβάνου.