Pομπότ καλύτερα από ανθρώπους

Αυτοκίνητα-ρομπότ μπορούν και διανύουν μόνα τους μεγάλες αποστάσεις μέσα
από κακοτράχαλους δρόμους. Ηλεκτρονικά μάτια μέσα σε πισίνες επωμίζονται τον
ρόλο του ναυαγοσώστη και ανθρωπόμορφα ρομπότ εκτελούν καθήκοντα μπάτλερ
διεκπεραιώνοντας τα τυπικά οικιακά καθήκοντα. Ο θαυμαστός κόσμος της τεχνητής
νοημοσύνης αρχίζει και εισβάλλει στη ζωή μας.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ εργάζονται για τη δημιουργία ευφυών ρομπότ, που θα μπορούν να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού

Για πολλούς επιστήμονες και μηχανικούς, η τεχνητή νοημοσύνη σταματά πλέον να
κινείται στον χώρο της φαντασίας και διαβαίνει σιγά σιγά το κατώφλι της
πραγματικότητας. Σε λίγα χρόνια, τα «έξυπνα» ρομπότ θα αποτελούν αναπόσπαστο
μέρος της καθημερινότητάς μας. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Από τις συνεχείς
έρευνες, οι επιστήμονες εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους για τον τρόπο με τον
οποίο λειτουργεί ο ανθρώπινος ο εγκέφαλος και αυτή τη γνώση τη χρησιμοποιούν
για να δημιουργήσουν μηχανές οι οποίες «προσομοιώνουν» τα βασικά στοιχεία της
ανθρώπινης νόησης.

Καλύτερα από ανθρώπους. Στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Stanford, για
παράδειγμα, επιστήμονες που έχουν ειδίκευση στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές
κατασκευάζουν αυτόν τον καιρό ένα ρομπότ, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί
σφυρί και κατσαβίδι για να συναρμολογήσει μια βιβλιοθήκη. Οι Αμερικανοί
επιστήμονες αγόρασαν το συγκεκριμένο έπιπλο από μια πασίγνωστη αλυσίδα πώλησης
οικιακών ειδών – προσφάτως άνοιξε και υποκαταστήματα στην Ελλάδα – και
διαπίστωσαν ότι το ρομπότ, σε αντίθεση με πολλούς ανθρώπους, είναι σε θέση να
συναρμολογήσει σωστά τη βιβλιοθήκη! Το ίδιο ρομπότ, λένε οι επιστήμονες του
Stanford προς την εφημερίδα «The New York Times», θα μπορεί αργότερα να πλύνει
τα πιάτα στο χέρι ή στο πλυντήριο, να σκουπίσει και να ξεσκονίσει και βεβαίως
να πετάξει τα σκουπίδια μέχρι τον γωνιακό κάδο απορριμμάτων.

Θα μας εκπλήξουν. Οι ειδικοί που ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη
θεωρούν ότι οι ικανότητες των ρομπότ θα μας εκπλήξουν στο άμεσο μέλλον, κυρίως
επειδή η επιστήμη της Βιολογίας θα είναι σε θέση να κατανοήσει και να
απεικονίσει καλύτερα τις ικανότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου. Αυτόν τον καιρό
στο Πολυτεχνείο της Λωζάννης, στην Ελβετία, ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής
τον Χένρι Μάρκμαν χρησιμοποιεί σούπερ υπολογιστικά μοντέλα για να κατανοήσει
πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος μας. Έχουν στη διάθεσή τους έναν υπερυπολογιστή, ο
οποίος δημιουργεί λεπτομερέστατα τρισδιάστατα μοντέλα για τον τρόπο που
συμπεριφέρονται 10.000 νευρώνες στον φλοιό του εγκεφάλου. Ο ίδιος λέει ότι με
αυτόν τον τρόπο «μπορούμε να εμβαθύνουμε μεμονωμένα σε κάθε εγκεφαλικό κύτταρο
και να παρατηρήσουμε την ηλεκτρική δραστηριότητά τους».

Μέχρι και σε αυτοκίνητο-ρομπότ μετέτρεψαν οι επιστήμονες ένα τζιπ Volkswagen τύπου Touareag και το έκαναν να διασχίσει μόνο του την απόσταση-ρεκόρ των 215 χλμ.

Σώζουν ζωές. Από τέτοιου είδους έρευνες οι ειδικοί καταλαβαίνουν τον
τρόπο ή την τεχνική που θα πρέπει να… εμφυσήσουν σε ένα ρομπότ ώστε αυτό να
είναι σε θέση να αναγνωρίζει πρόσωπα, αντικείμενα, φωνές και να συντάσσει
προτάσεις που έχουν παρεμφερές νόημα με αντίστοιχες προτάσεις που άκουσε να
διατυπώνονται από ανθρώπους τριγύρω του. Ήδη ορισμένες πρώιμες εφαρμογές της
τεχνητής νοημοσύνης έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην καθημερινότητά μας.
Πολλά αυτοκίνητα διαθέτουν στον στάνταρ εξοπλισμό τους συστήματα αναγνώρισης
φωνής. Μια γαλλική εταιρεία, η Poseidon Technologies, διαθέτει στην αγορά
υποβρύχια συστήματα παρακολούθησης για πισίνες, τα οποία σημαίνουν συναγερμό
μόλις αντιλαμβάνονται ότι κάποιος πνίγεται. H εταιρεία υποστηρίζει ότι τα
συστήματα αυτά έχουν σώσει ζωές.

Σε ερευνητικά κέντρα πανεπιστημίων στις ΗΠΑ, την Κορέα και την Ιαπωνία οι
επιστήμονες προσπαθούν να δημιουργήσουν ευέλικτα ρομπότ τα οποία θα κάνουν
δουλειές του σπιτιού. Το πρώτο στάδιο είναι να κάνουν τα ρομπότ να
αναγνωρίζουν τα πόμολα και να τα εφοδιάσουν με ειδικά μηχανικά χέρια για να
ανοίγουν πόρτες.

Δύο τηλέτυπα μπροστά σε έναν δικαστή

ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ της δεκαετίας του 1950 ο Άγγλος μαθηματικός Άλαν Τούρινγκ
πρότεινε τη διεξαγωγή ενός πειράματος για να διαπιστωθεί κατά πόσο μια μηχανή
ήταν σε θέση να σκεφθεί ή να έχει συνείδηση. Ο Τούρινγκ ήταν ο άνθρωπος που
κατάφερε να σπάσει τους κώδικες της περίφημης κρυπτογραφικής μηχανής
«Αίνιγμα», που χρησιμοποιούσε ο γερμανικός στρατός στον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο
για να προφυλάσσει τις επικοινωνίες του. Ο Τούρινγκ λοιπόν φαντάστηκε δύο
ανθρωπόμορφα τηλέτυπα που θα ήταν τοποθετημένα μπροστά σε έναν δικαστή. Πίσω
από το ένα τηλέτυπο θα υπήρχε ένας άνθρωπος και ο δικαστής θα έκανε διάφορες
ερωτήσεις. Από τις απαντήσεις θα προσπαθούσε να καταλάβει πίσω από ποιο
μηχάνημα κρύβεται ο άνθρωπος. Αν δεν τα κατάφερνε, αυτό θα σήμαινε ότι οι
μηχανές κάποια μέρα θα αποκτούσαν νοητικές δυνατότητες. Αργότερα την ίδια
δεκαετία, ορισμένοι μηχανικοί άρχισαν να προσανατολίζουν το ερευνητικό τους
ενδιαφέρον στη δημιουργία συστημάτων τα οποία θα αντέγραφαν ανθρώπινες
ιδιότητες όπως ο λόγος, η ακοή, η χειροτεχνία. Τις δεκαετίες του 1960 και του
1970 οι θιασώτες της τεχνητής νοημοσύνης άρχισαν να δημιουργούν λογισμικά
προγράμματα που αποτελούνταν από βάσεις δεδομένων οι οποίες λειτουργούσαν με
βάση λογικούς κανόνες. Εκείνη την εποχή, όμως, σχεδόν κάθε απόπειρα για τη
δημιουργία ευφυών μηχανών ήταν καταδικασμένη όχι μόνο επειδή δεν υπήρχαν οι
σούπερ ηλεκτρονικοί υπολογιστές που υπάρχουν σήμερα, αλλά κυρίως επειδή δεν
είχαν αναπτυχθεί επιστήμες που στόχευαν στην κατανόηση του ανθρώπινου
εγκεφάλου. Γιατί για να αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη θα έπρεπε κάπου να
πατήσει. «Σήμερα, τα μαθηματικά, οι νευροεπιστήμες, η επιστήμη των υπολογιστών
και η ψυχολογία συνδυάζονται για να δημιουργηθεί σε λίγα χρόνια μια
ενσυνείδητη μηχανή», λέει στους «New York Times» ο Νταρμέντρα Μόντχα,
επιστήμονας της ΙΒΜ.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου