Οι επαναστάτες του βαμβακιού

Τα φαινόμενα πολλές φορές απατούν. Το βαμβακερό είναι για τους
περισσότερους ένα απολύτως αβλαβές ύφασμα. Είναι μαλακό, αναπνέει, είναι
ανθεκτικό, δροσερό το καλοκαίρι, ζεστό τον χειμώνα, βάφεται και πλένεται
εύκολα. Δεν είναι να απορεί κανείς που καλλιεργείται εδώ και 7.000 χρόνια ή
ότι πέρυσι παρήχθησαν 112 εκατομμύρια μπάλες των 220 κιλών. Τα πράγματα δεν
είναι όμως τόσο απλά…

Ο Ντοβ Τσάρνεϊ βρίσκεται πίσω από την εταιρεία American Apparel και ο Μπόνο με τη σύζυγό του Άλι ίδρυσαν την εταιρεία Edun

Το βαμβάκι είναι ένας φονιάς, είναι «η νικοτίνη του ιματισμού», λέει ο Ντοβ
Τσάρνεϊ, ο επιχειρηματίας πίσω από την εταιρεία ρούχων American Apparel. Αυτό
ισχύει τουλάχιστον για το μη οργανικό βαμβάκι, από το οποίο φτιάχνονται τα
περισσότερα από τα ρούχα που φοράμε, τις πετσέτες που σκουπιζόμαστε, τα
σεντόνια που κοιμόμαστε. Γι’ αυτό η American Apparel είναι μία από τις πολλές
εταιρείες μόδας που αυξάνουν τη χρήση οργανικού βαμβακιού.

Δυσκολία

Μολονότι το μη οργανικό βαμβάκι καλλιεργείται μόλις στο 2,5% των
καλλιεργούμενων εδαφών παγκοσμίως, χρησιμοποιείται γι’ αυτό το 10% των
φυτοφαρμάκων και το 22% των εντομοκτόνων. Τα τοξικά υπολείμματα των χημικών
αυτών μολύνουν το έδαφος και τις πηγές και σκοτώνουν την άγρια ζωή, ενώ ο
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά πως 20.000 άνθρωποι που δουλεύουν στο
βαμβάκι πεθαίνουν κάθε χρόνο από μολύνσεις.

Όχι πως η καλλιέργεια οργανικού βαμβακιού είναι εύκολη: τα χημικά ευνοούν μια
πιο σταθερή ποιότητα και αυξάνουν τη συγκομιδή ώς και 20%. H εξάρτηση από
φυσικές διαδικασίες για να προστατευθεί μια οργανική σοδειά έχει περισσότερους
κινδύνους και καθιστά την προσφορά απρόβλεπτη. H αμειψισπορά (η εναλλασσόμενη
από έτος σε έτος καλλιέργεια διαφορετικών φυτών στο ίδιο έδαφος) είναι
απαραίτητη, έτσι το ένα τρίτο των εδαφών ενός παραγωγού οργανικού βαμβακιού
βρίσκονται ανά πάσα στιγμή εκτός παραγωγής. Το οργανικό βαμβάκι πρέπει να
καθαριστεί πριν υποστεί επεξεργασία – ένα επιπλέον έξοδο, που αντισταθμίζεται
εν μέρει από την οικονομία που γίνεται στα χημικά. Ακόμη και η μετατροπή ενός
χωραφιού για να καλλιεργηθεί οργανικό βαμβάκι είναι δαπανηρή, καθώς απαιτεί
τρία χρόνια (στη διάρκεια των οποίων το βαμβάκι μπορεί να χαρακτηριστεί
«πράσινο» ή «αλεύκαντο», αλλά όχι οργανικό). Και ποιο άμεσο όφελος έχουν οι
παραγωγοί απ’ όλα αυτά;

Τα οργανικά τρόφιμα

H Μέρι Ρέινερ, ερευνήτρια στην Ομάδα Έρευνας Ηθικός Καταναλωτής (Ethical
Consumer Research Group), πιστεύει πως η επιτυχία των οργανικών τροφίμων θα
βοηθήσει την υπόθεση του οργανικού βαμβακιού. Υπάρχουν επίσης στοιχεία που
δείχνουν ότι τα χημικά από την επεξεργασία ενός βαμβακερού ρούχου μπορεί να
περάσουν στον οργανισμό μέσω του δέρματος – ένα ζήτημα που προκαλεί ιδιαίτερη
ανησυχία στις εγκύους και ένας λόγος για τον οποίο τόσο πολύ οργανικό βαμβάκι
χρησιμοποιείται στα εσώρουχα και ρούχα για μωρά. Ωστόσο ο κυριότερος λόγος για
να πληρώσει κάποιος περισσότερα για οργανικό βαμβάκι είναι ότι είναι καλό για
τον πλανήτη.

Το μήνυμα φαίνεται πως περνάει. Οι παγκόσμιες πωλήσεις οργανικού βαμβακιού
τριπλασιάστηκαν από το 2002 ώς το 2004. Ωστόσο η μακροπρόθεσμη επικράτησή του
εξαρτάται από το κατά πόσον τα μεγάλα καταστήματα θα προωθήσουν τα προϊόντα
τους από οργανικό βαμβάκι. Μερικά είναι απρόθυμα να το κάνουν, δεδομένου ότι
αυτό υπονοεί ότι τα περισσότερα από τα είδη τους είναι μη οργανικά και άρα
«κακά».

Το οργανικό βαμβάκι σε μάρκες

H ξεκούραση. Εργάτης στην Ακτή Ελεφαντοστού παίρνει έναν υπνάκο πάνω στις γιγάντιες μπάλες βαμβακιού

* American Apparel

www.americanapparel.net Τα
προϊόντα της κατασκευάζονται στο Λος Άντζελες από συνεταιρισμούς που
αντιμετωπίζουν θετικά τους εργαζομένους τους – τους προσφέρουν δίκαιο μισθό,
εργασιακά δικαιώματα, επιδόματα υγείας, ασφάλεια, λεωφορεία για να τους
μεταφέρουν σε συγκεντρώσεις για τα δικαιώματα των μεταναστών, μασάζ και
μαθήματα γλώσσας.

* Bamford & Sons

www.bamfordandsons.com Ανήκει στην
οικογένεια που βρίσκεται πίσω από τους εκσκαφείς JCB. Είναι «πνευματικό παιδί»
της Λαίδης Κάρολ Μπάμφορντ και τα είδη της κατασκευάζονται σε εργοστάσια στη
Βρετανία, την Ινδία και την Κίνα που παρακολουθούνται στενά.

* Edun

www.edun.ie Είναι η εταιρεία ρούχων που
δημιούργησαν ο Μπόνο, η γυναίκα του Άλι Χιούσον και ο σχεδιαστής Ρόγκαν
Γκρέγκορι. Χρησιμοποιεί οργανικό ή αφρικανικό βαμβάκι, όπου είναι δυνατόν. Με
το σύνθημα «εμπόριο, όχι αρωγή», εξασφαλίζει σταθερή δουλειά σε εργοστάσια στη
Νότια Αμερική, την Ινδία και την Αφρική.

* Gossypium

www.gossypium.com Ιδρύθηκε το 1997 και
ειδικεύεται σε ρούχα φτιαγμένα από οργανικό βαμβάκι που είναι προϊόν δίκαιου
εμπορίου. Χρησιμοποιεί μόνο φυσικά βιοδιασπώμενα υφάσματα. Αγοράζει βαμβάκι
από την Ινδία, από αγροκτήματα πιστοποιημένα από την Skal (υπηρεσία
επιθεώρησης οργανικών καλλιεργειών), που χρησιμοποιούν μόνο φυσικές μεθόδους.

* Loomstate

www.loomstate.org Μια καινούργια
αμερικανική εταιρεία τζιν που πλέκει νήματα από ακατέργαστο οργανικό βαμβάκι
χρησιμοποιώντας προβιομηχανικές μεθόδους του 19ου αιώνα. Για να κατασκευαστεί
ένα μη οργανικό τζιν πανταλόνι, απαιτούνται 300 γρ. φυτοφαρμάκων και
συνθετικών λιπασμάτων.

* People Tree

www.peopletree.co.uk Ιδρύθηκε από
την ακτιβίστρια περιβαλλοντολόγο Σάφια Μίνι ως κοινή βρετανο-ιαπωνική
επιχείρηση για την παραγωγή ρούχων κατασκευασμένων με υψηλές ηθικές και
περιβαλλοντικές προδιαγραφές. H μισή από τη συλλογή της κατασκευάζεται από
οργανικό βαμβάκι. Συνεργάζεται με 70 οργανώσεις για το δίκαιο εμπόριο σε 20
αναπτυσσόμενες χώρες.