Kόντρες για το δαχτυλίδι του Θησέα

![]() |
![]() |
|
Αριστοτεχνικά δεμένα τα φύλλα χρυσού που συνθέτουν το δαχτυλίδι του Θησέα δεν |
Αυθεντικό ή κίβδηλο είναι το χρυσό σφραγιστικό δαχτυλίδι του Θησέα, το οποίο
φέρεται να ήταν στα χώματα που κύλησαν τη δεκαετία του ’50 από την Ακρόπολη
στην αυλή ενός σπιτιού στα Αναφιώτικα της Πλάκας; Επιστημονικές κόντρες και η
απουσία του τελικού πορίσματος της έκθεσης του «Δημόκριτου» τίναξε στον αέρα
τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, το οποίο εκλήθη να
αποφανθεί αν το δαχτυλίδι – αξίας (κατ’ εκτίμηση) 150.000 ευρώ – που
χρονολογείται στο τέλος του 15ου αι. π.X. και ζυγίζει 20 γραμμάρια θα
εμπλούτιζε τη συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (EAM). Το θέμα
αναμένεται να επανεξεταστεί σε δύο εβδομάδες, οπότε θα υπάρχει και η τελική
έκθεση του «Δημόκριτου».
Καταλυτική αποδείχθηκε η σύγκρισή του με ένα κίβδηλο δαχτυλίδι που έχει στην
κατοχή του το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με σχετικά πρόσφατα ευρήματα από
την Καλαμάτα, αλλά και με τον νεολιθικό θησαυρό τού EAM. Επιπλέον για την
απόδειξη της γνησιότητάς του έγιναν μη καταστρεπτικές χημικές αναλύσεις και
έλεγχος με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης και εντοπίστηκαν τα ίχνη
χειροποίητων εργαλείων – και όχι τροχού που θα χρησιμοποιούσε κάποιος
πλαστογράφος.
Οι διακεκριμένες αρχαιολόγοι Ελένη Παπάζογλου, Αικατερίνη Δημακοπούλου
και Νότα Δημοπούλου συμμετείχαν σε ειδική επιτροπή για την εξέταση του
δαχτυλιδιού. Αποφάνθηκαν πως εκτός από τις χημικές αναλύσεις το δαχτυλίδι
εντάσσεται «αβίαστα στην κρητομηκυναϊκή παράδοση» λόγω της πρωτότυπης σκηνής
του: απεικονίζει μια ανθρώπινη μορφή να πηδά πάνω από έναν ταύρο,
παραπέμποντας στα γνωστά από τη μινωική Κρήτη ταυροκαθάψια (αν και
πλαισιώνεται επιπλέον από ένα ζώο, πιθανόν λιοντάρι, όπως και από ένα φυτό που
δηλώνει πως τα συμβάντα εκτυλίσσονται στην ύπαιθρο). Για τους λόγους αυτούς
συνηγόρησαν ομόφωνα υπέρ της γνησιότητάς του, ενώ το χαρακτήρισαν «αξιόλογο
έργο τέχνης».
![]() |
|
Ανάλογη περίπτωση με το δαχτυλίδι του Μίνωα θεωρεί ο αρχαιολόγος Γιάννης |
Αντίθετη γνώμη ωστόσο διατύπωσε ο Γιάννης Σακελλαράκης, ειδικός στη μινωική
αρχαιολογία και μέλος του ΚΑΣ, ο οποίος παραδέχθηκε πως δεν υπάρχουν
αντικειμενικά κριτήρια για την απόδειξη της γνησιότητάς του. «Είναι αδιανόητο
να έπεσε από την Ακρόπολη. Θα είναι το μοναδικό χρυσό που έχει βρεθεί στην
Ακρόπολη και θα έπρεπε να είναι αριστούργημα», είπε προς τα μέλη του ΚΑΣ και
αρνήθηκε την επωνυμία δαχτυλίδι του Θησέα (είχε θεωρηθεί αρχικά πως λόγω της
παράστασής του μπορούσε να συνδέεται με τον μύθο του Θησέα), την οποία θεώρησε
πως καθιερώθηκε για να ανέβει η τιμή του δαχτυλιδιού.
«Ξαφνικά παραδίδονται χρυσά δαχτυλίδια και έπειτα από γύρα σε ευρωπαϊκά και
αμερικανικά καταλήγουν σε ελληνικά μουσεία», συνέχισε συνδέοντας το δαχτυλίδι
του Θησέα με εκείνο του Μίνωα, που αγοράστηκε το 2002 και εκτίθεται στο
Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, και αποκάλυψε πως αναμένεται να παραδοθεί και
τρίτο δαχτυλίδι.
Θησαυρός στο κοτέτσι!
Σενάριο ταινίας θα μπορούσε να αποτελέσει η ιστορία του δαχτυλιδιού του Θησέα.
Τη δεκαετία του ’50 όταν γινόταν η επέκταση της ανατολικής πτέρυγας του
Μουσείου Ακροπόλεως ανάμεσα στα χώματα που κύλησαν στην αυλή του Π. Φιλόπουλου
στα Αναφιώτικα της Πλάκας βρέθηκε το χρυσό δαχτυλίδι. Τα ίχνη του χάθηκαν,
καθώς ο άνθρωπος που το ανακάλυψε δεν είχε αποκαλύψει ούτε στα παιδιά του την
κρυψώνα. Στα τέλη του 2003 και αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του ήρθε ξανά στο
φως, όταν τα παιδιά του αποφάσισαν να γκρεμίσουν το κοτέτσι στο εξοχικό της
οικογένειας στην Αγία Μαρίνα Βάρκιζας. Τυλιγμένο σε νάιλον και χωμένο ανάμεσα
στα τούβλα ξαναείδε το φως μισό αιώνα μετά. H νύφη τού Π. Φιλόπουλου, η Άννα
Φιλοπούλου – Τζουστάκη, ζήτησε και πήρε άδεια νόμιμης κατοχής του δαχτυλιδιού
το 2004, αφού το είχε παραδώσει προς μελέτη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
















