20 ΕPΩTHΣEIΣ NIKHTAΣ ΛIONAPAKHΣ

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ, ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ GREENPEACE, ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ
ΤΙΣ ΜΚΟ ΣΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ο Νικήτας Λιοναράκης, πρώην πρόεδρος της Επιτροπής για τις ΜΚΟ στο
υπουργείο Εξωτερικών, θεωρεί ενδεικτική τών διαθέσεων των πολιτών έρευνα του
BBC και του Ινστιτούτου Γκάλοπ (60.000 πολίτες σε 69 χώρες) που λέει ότι μόνο
το 13% σε όλον τον κόσμο εμπιστεύεται τα κόμματα. Επισημαίνει ότι τα μέλη των
Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων είναι πολύ περισσότερα από τα μέλη των κομμάτων και
υποστηρίζει ότι υπάρχει προκατάληψη απέναντι στις οργανώσεις αυτές γιατί
εισάγουν νέες έννοιες στην πολιτική ζωή, όπως συνέβη με τη Γαλλική Επανάσταση!
Και δεν βλέπει πρόβλημα νομιμοποίησής τους.

Αν οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τα κόμματα, γιατί να εμπιστευθούν τις Μη
Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ);

Γιατί εκεί, σήμερα, υπάρχουν οι ιδεολόγοι. Γιατί εκεί η δράση έχει νόημα και
χειροπιαστά αποτελέσματα.

Μπορεί ο ακτιβισμός να υποκαταστήσει τη δημοκρατία;

Γιατί αντιδιαστολή; Από πότε και η καθημερινή στοχευμένη πολιτική δράση αυτών
των Οργανώσεων δεν ταυτίζεται με τη δημοκρατία; Και γιατί ταυτίζεται μόνο η
ψήφος κάθε τέσσερα χρόνια;

Ποιος τις ελέγχει;

Αυτός που απαιτεί ο νόμος του κράτους: τα μέλη τους. Και σε περίπτωση
διαφωνίας, τα δικαστήρια.

Στον κοινοβουλευτισμό κάθε τέσσερα χρόνια ψηφίζουμε. Οι ηγεσίες των
Οργανώσεων πόσο νομιμοποιημένες είναι;

Αποτελούν τμήμα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Όχι άρνηση ή αντίποδά της.
Πάντως τις νομιμοποιούν τα μέλη τους. Και μόνο.

Πώς απαλλάσσεσαι από μια κακή ηγεσία, π.χ. της Greenpeace;

Με εκλογές, απολογισμό πεπραγμένων, λογοδοσία.

Μιλούν για «μερική νομιμοποίηση» των ΜΚΟ…

Ένσταση: οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις είναι καινούργιο φαινόμενο. Δεν
γίνονται αντιληπτές με ερωτήματα ενός άλλου «τρόπου σκέπτεσθαι». Είναι σαν να
ζούμε στο 1789 (Γαλλική Επανάσταση) και να πρωτακούγονται κάποιες άγνωστες
λέξεις. Κόμματα, δημοκρατία, ισότητα ψήφου, Βουλή. Και τότε υπήρχαν
προκαταλήψεις. Γιατί «ίση η ψήφος των σοφών και των τρελών;». Το ίδιο
συμβαίνει σήμερα με τις ΜΚΟ.

Δηλαδή φέρνουν επανάσταση;

Ως κοινωνικό φαινόμενο, ναι. Εμπλουτίζουν τη δημοκρατία.

Πώς χρηματοδοτούνται οι μεγάλες ΜΚΟ;

Από μέλη, χορηγούς, προγράμματα υπουργείων και της E.E., από επιχειρήσεις
κ.λπ.

Υπάρχουν κρατικές ενισχύσεις;

Δύο ειδών. Οι ενισχύσεις, «με ενέργειες των πολιτευτών», με τις οποίες οι ΜΚΟ
είναι απολύτως αντίθετες. Και τα χρηματοδοτούμενα προγράμματα για έργα, που
προκηρύσσουν υπουργεία και υλοποιούν οι δεύτερες. Στη δεύτερη περίπτωση,
υπάρχουν προϋποθέσεις και έλεγχος.

Πώς ελέγχεται η οικονομική διαχείριση;

Προσοχή: μην μπερδεύουμε αγγούρια με σπανακόρυζο. Για τα δικά τους λεφτά,
ελέγχονται μόνο από τα μέλη τους. Από κανέναν άλλον. Για δημόσια χρήματα που
διαχειρίζονται υπάρχουν πολιτειακοί έλεγχοι. Που πρέπει να γίνουν περισσότεροι
και αυστηρότεροι.

Μερικοί εκφράζουν υπόνοιες πλουτισμού για ακτιβιστές. Υπάρχουν τέτοια
φαινόμενα;

Εγώ δεν γνωρίζω κανέναν. Αλλά το χέρι μου στη φωτιά δεν το βάζω. Πιθανόν.

Πώς θα τα αποφύγουμε;

H απάντηση είναι μία: κανόνες και νόμοι. Που σήμερα, με ευθύνη των κομμάτων,
δεν υπάρχουν.

H άποψή σας για δημοψηφίσματα;

Θετική. Αλλά θέλει προσοχή.

Οι πολίτες, λέτε, θα προτιμούσαν να αποφασίζει για το περιβάλλον η
Greenpeace παρά ο Σουφλιάς. Πρέπει να μετατραπούν οι ΜΚΟ σε φορείς
διαχείρισης;

Οι πολίτες δεν εμπιστεύονται μόνο αυτούς με το «όνομα», αλλά ψάχνουν και για
τη «χάρη». Δηλαδή, τους «μη νομιμοποιημένους».

Τυχόν έλλειμμα δημοκρατίας αντιμετωπίζεται με ενδιάμεσες ΜΚΟ ή με
συνταγματική διεύρυνση πολιτικών δικαιωμάτων και δημοκρατικών θεσμών;

Δεν υπάρχει δίλημμα. H μοναδική λύση για τον 21ο αιώνα είναι η διεύρυνση των
δημοκρατικών θεσμών με συμμετοχή και συνευθύνη για τις δημόσιες υποθέσεις και
των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Συχνά μιλάμε για «παθητική» δημοκρατία. Πώς κινητοποιούνται οι πολίτες;

Οι μεγάλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις έχουν 20.000-30.000 μέλη η καθεμία,
όσους το KKE ή ο Συνασπισμός. Δέκα ΜΚΟ μαζί, όσους N.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Υπάρχουν
χιλιάδες μικρότερες. Πολιτική δεν είναι μόνο η συμμετοχή στα κόμματα.

Πόσα μέλη μετέχουν ενεργά;

Εξαρτάται από την περίπτωση.

Ποιοι συμπεριλαμβάνονται στην κοινωνία των πολιτών;

Οι πολίτες που συμμετέχουν στον νέο διευρυμένο «δημόσιο χώρο», επιλύοντας ή
αντιμετωπίζοντας, με τον δικό τους τρόπο, τα προβλήματα που οι ίδιοι ιεραρχούν
ως σημαντικά.

Πράσινοι: ανεξάρτητοι ή μέσα σε άλλα κόμματα;

Και τα δύο.

Ποια η μεγαλύτερη προσφορά των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων;

Ότι έφεραν την πολιτική σε ανθρώπινη βάση. Γι’ αυτό και η αποτελεσματικότητά
της δράσης τους αγγίζει το 80%-90%.