Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Ακόμη και σήμερα στη Δυτική Ευρώπη, ουκ ολίγοι άνθρωποι λαμβάνουν κάτι
παράξενα γράμματα με ιπποτικά εμβλήματα πάνω τους, σταλμένα από περίεργες
«εταιρείες». Οι «εταιρείες» εξηγούν στον παραλήπτη ότι ειδικεύονται στην
«αναζήτηση των ριζών» και πως με βάση το επώνυμό του έχουν εντοπίσει αρχαίες
αριστοκρατικές ρίζες. Ανακάλυψαν, δηλαδή, ότι ο παραλήπτης, που μπορεί να το
παλεύει ως ασήμαντος μικροαστός, στην πραγματικότητα έχει προγόνους μεγάλους
και τρανούς, βαρόνους, πρίγκιπες, μαρκήσιους και ό,τι άλλο ορέγεται η ψυχή
του. Οι τίτλοι αυτοί έχουν χάσει κάθε πρακτική ισχύ βέβαια, αλλά εάν ο
παραλήπτης θέλει να κοκορευτεί για την καταγωγή του, πληρώνει ένα παχυλό ποσό
στην «εταιρεία» και αποκτά ένα «πιστοποιητικό ένδοξης καταγωγής» με όλο το
οικογενειακό δέντρο ζωγραφισμένο πάνω του. Οι «εταιρείες» παίζουν ασφαλώς με
τη ματαιοδοξία των ανθρώπων, γιατί όσο πιο αποτυχημένος και ανασφαλής νιώθει
κάποιος στο παρόν τόσο πιο πολύ θα θελήσει να ανακαλύψει ένδοξους προγόνους.

Ο ίδιος ο Φρόυντ αποκαλούσε μια τέτοια ματαιοδοξία «οικογενειακό μυθιστόρημα
του νευρωτικού ανθρώπου». H περίπτωση αφορά τους νέους, οι οποίοι
απογοητευμένοι από το «κανονικό στάτους» του πατέρα και της μητέρας τους,
φαντασιώνονται πως είναι παράνομα παιδιά άγνωστων, ένδοξων γονέων. Βέβαια,
πίσω από τη ματαιοδοξία της αναζήτησης των ριζών, υπάρχει και η υπαρξιακή
ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίσει την ιστορία του. Ξέρω μια φίλη μου Ελληνίδα,
που έχει ρίζες από την Αιθιοπία (η μητέρα της είναι Ελληνίδα, ο πατέρας της
κατάγεται από την Αιθιοπία), την οποία την έχει πιάσει η μανία να ψάξει να
βρει τους προγόνους της στην Αιθιοπία. Συζητώντας μαζί της, μου είπε πως η
επιθυμία αυτή τής ήρθε από τη στιγμή που έπαψε να έχει το «σύνδρομο του ξένου»
(έχει ήδη την ελληνική ιθαγένεια) και δεν ένιωθε πια ανασφάλεια για την
ταυτότητά της. Εκείνη βέβαια δεν ψάχνει ένδοξους προγόνους για να παρηγορήσει
κάποιο παρακμιακό παρόν, ψάχνει απλώς τους προγόνους της για να γνωρίσει
καλύτερα τον εαυτό της.

Αποφάσισα να γράψω για το θέμα αυτό, όταν διάβασα τις προάλλες πως στις ΗΠΑ
τείνουν να πάρουν διαστάσεις επιδημίας οι εξετάσεις DNA, με σκοπό τον
εντοπισμό των προγόνων. Μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι η «αγωνία
για τις ρίζες» εκδηλώνεται σε μια χώρα όπου οι μείξεις και οι αναμείξεις είναι
έντονες. Λες κι οι άνθρωποι ξαφνικά θέλουν να μάθουν από πού κρατά η σκούφια
τους ή να χωρίσουν τα τσανάκια τους. Τα αποτελέσματα ενίοτε είναι κωμικά. Ένας
λευκός νεαρός, π.χ., αφού ανακάλυψε πως έχει και δόσεις αφρικανικού αίματος,
τη στιγμή της εγγραφής του στο κολέγιο έλαβε μια υποτροφία που προοριζόταν για
μειονότητες. Κάποιος άλλος, χριστιανός στο θρήσκευμα, ανακάλυψε εβραϊκές ρίζες
και απέκτησε έτσι την ισραηλινή ιθαγένεια. Κάποιοι άλλοι, όταν ανακάλυψαν
σταγόνες αίματος Τσερόκι στις φλέβες τους, πρόβαλλαν αμέσως οικονομικές και
πολιτικές διεκδικήσεις.

Ξαφνικά η αφήγηση της προσωπικής ιστορίας μεταφέρθηκε από τη φαντασία στα
εργαστήρια της γενετικής. Αρκεί να δώσεις λίγες σταγόνες αίματος, να πληρώσεις
κάποια δολάρια και το υπαρξιακό ερώτημα «τι είμαι;» μετατρέπεται αμέσως σε
πρακτικό ερώτημα «τι μπορώ να έχω;». Όλη αυτή η ιστορία μού έδωσε την ευκαιρία
να σκέφτομαι και μια φανταστική ιστορία. Ότι ξαφνικά στα Βαλκάνια μάς πιάνει η
μανία των Αμερικανών και τρέχουμε στα εργαστήρια της γενετικής για να μάθουμε
από πού κρατά η σκούφια μας. Φαντάζεσθε τι θα γινόταν, έτσι; Αν όχι όλοι, οι
περισσότεροι, πιθανόν να βγαίναμε συγγενείς. Θα κατέρρεαν αυτοστιγμεί οι
θεωρίες για την «καθαρότητα της φυλής και του αίματος». Και θα μάθαιναν,
επιτέλους, τα παιδιά μας ότι «Αλβανός, Σέρβος, Έλληνας ή Τούρκος δεν
γεννιέσαι, γίνεσαι»…

LINK: * www.gkapllani.com