Kυνηγοί χαμένων καταιγίδων

Ως κυνηγοί των χαμένων καταιγίδων, επιστήμονες γυρνούν τον πλανήτη
αναζητώντας ίχνη από τυφώνες που χτύπησαν τη γη πριν από εκατοντάδες ή
χιλιάδες χρόνια. H δική τους έρευνα θα βοηθήσει στην πρόβλεψη ισχυρών τυφώνων
που αναμένονται μέχρι το τέλος του αιώνα και θα ρίξει φως στη σχέση που μπορεί
να έχει η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας με τη συχνότητα των τυφώνων.

Στην εποχή μας, η δουλειά τους είναι πολύ σημαντική. Οι επιστήμονες πιστεύουν
ότι αυτά τα καιρικά φαινόμενα ακολουθούν τους δικούς τους κύκλους εδώ και
χιλιάδες χρόνια. Για να μάθουν τις χρονικές τους συνήθειες, χρειάζονται
στοιχεία πολύ παλιότερα από αυτά που έχουν τα επίσημα αρχεία.

H αύξηση της θερμοκρασίας σε όλο τον πλανήτη κάνει ακόμα πιο επιτακτική την
ανάγκη των στοιχείων για τις παλιές καταιγίδες. «H έρευνα είναι η μεγαλύτερη
ελπίδα μας για να καταλάβουμε πώς συνδέονται το κλίμα και οι τυφώνες», λέει ο
Κέρι Εμάνουελ, ερευνητής τυφώνων στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης.
Τα πρώτα ευρήματα κρύβουν ήδη εκπλήξεις.

Ίχνη στη φύση. Αλλά πώς μελετά κανείς αρχαίους κυκλώνες; Οι τροπικές
καταιγίδες, που ονομάζονται τυφώνες στον Ατλαντικό και στο Βορειοδυτικό
Ειρηνικό και κυκλώνες στην Αυστραλία, αφήνουν τα ίχνη τους στη φύση, σε
λίμνες, κοράλλια και ακτές. Ένας τυφώνας μπορεί να ισοπεδώσει τα πάντα στο
έδαφος αλλά να μην αφήσει σημάδια που θα διαρκέσουν χρόνια. Τα κύματα που
σηκώνουν οι άνεμοι είναι αυτά που κάνουν τη δουλειά των επιστημόνων πιο
εύκολη.

Αν τα κύματα είναι τόσο μεγάλα ώστε να περάσουν πάνω από αμμόλοφους στις ακτές
και να καταλήξουν σε μία γειτονική λίμνη ή σε έλη, εναποθέτουν άμμο στον βυθό
τους. Όταν υπάρχουν στρώματα οργανικής ύλης κάτω από την άμμο, η μέθοδος του
ραδιενεργού άνθρακα φανερώνει τη χρονολογία του τυφώνα. Στις ΗΠΑ και την
Κεντρική Αμερική, όπου τα αρχεία είναι μόλις 150 ετών, πολλές ομάδες ερευνητών
χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο.

Στο Πανεπιστήμιο της Λουιζιάνας, η ομάδα του Καμπ Μπιου Λιου εξετάζει τμήματα
από λίμνες ηλικίας μέχρι και 5.000 ετών από όλες τις πολιτείες. H Λίμνη
Γουέστερν στη Φλόριντα βρίσκεται στην ακτή του Κόλπου του Μεξικού. Έχει
χτυπηθεί από 12 τυφώνες κατηγορίας 4 ή 5 τα τελευταία 3.400 χρόνια. Αλλά οι
περισσότεροι εμφανίστηκαν πριν από 1.000 χρόνια.

Οι τυφώνες στην Κίνα και σε άλλες περιοχές του πλανήτη ακολουθούν κύκλους συχνότητας και έντασης εδώ και χιλιάδες χρόνια. H ακριβής χρονολόγηση αρχαίων καταιγίδων είναι απαραίτητη για να προβλεφθούν μελλοντικά φαινόμενα

Έρευνες στην Αυστραλία. H συχνότητα των τυφώνων είναι ένα ζήτημα που
προκαλεί έντονες διαμάχες ανάμεσα στους επιστήμονες. Οι ερευνητές προσπαθούν
να μελετήσουν ατμοσφαιρικά φαινόμενα και πιέσεις για να καταλάβουν τι είναι
αυτό που επηρεάζει την εμφάνιση των καταιγίδων. Χρειάζονται όμως στοιχεία από
πολλές περιοχές για να δοκιμάσουν τις θεωρίες τους.

H Αυστραλία προσφέρεται για τέτοιες έρευνες. Μία μέθοδος που χρησιμοποιούν
εκεί οι ειδικοί είναι η μελέτη των κοραλλιογενών υφάλων. Όταν βρίσκονται κοντά
στην ακτή, τα μεγάλα κύματα των τυφώνων παρασύρουν κομμάτια από τους υφάλους
και τα βγάζουν στην ακτή. «Έτσι καταγράφονται τα πολύ έντονα φαινόμενα», λέει
ο Τζον Νοτ, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Παλαιοκλιματολογίας στο
Πανεπιστήμιο Τζέιμς Κουκ της Αυστραλίας.

Μελετώντας τη διαμόρφωση των ακτών σε ένα κοντινό νησί, ο Νοτ βρήκε ότι τα
τελευταία 5.000 χρόνια οι πολύ ισχυροί κυκλώνες, κατηγορίας 4 ή 5, που
χτύπησαν τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο, είναι 10 φορές περισσότεροι από ό,τι
νόμιζαν οι επιστήμονες. Και συμπέρανε ότι μία καταιγίδα κατηγορίας 5 θα χτυπά
αυτή τη μεριά της Αυστραλίας κάθε 250 χρόνια. «H συχνότητά τους είναι πολύ
μεγαλύτερη από ό,τι νομίζαμε».

Το μυστικό στα δέντρα και στους σταλαγμίτες

Έρευνες δείχνουν πως οι τυφώνες που πλήττουν την Κούβα (όπως αυτός πέρυσι το φθινόπωρο στην Αβάνα) και άλλες χώρες της Καραϊβικής και της Κεντρικής Αμερικής αυξάνονται σε συχνότητα και ένταση. Δεν συμφωνούν όμως όλοι οι επιστήμονες

Για να υπολογίσουν με ακρίβεια πότε θα εμφανιστεί ξανά ένας τυφώνας, οι
επιστήμονες πρέπει να γνωρίζουν τις χρονιές που χτύπησε στο παρελθόν. H
απάντηση κρύβεται στους σταλαγμίτες και τα δέντρα. H βροχή που προκαλείται από
την καταιγίδα έχει τη δική της μοναδική υπογραφή, βασιζόμενη στα άτομα του
οξυγόνου που βρίσκονται στα μόρια του νερού.

Τα δύο διαφορετικά ισότοπα του οξυγόνου παγιδεύονται στους σταλαγμίτες και τα
δέντρα κι έτσι οι επιστήμονες μπορούν να τα χρονολογήσουν με ακρίβεια. H
Κλόντια Μόρα από το Πανεπιστήμιο του Τενεσί μελετά την αναλογία ισότοπων στα
δαχτυλίδια κορμών από πεύκα όλης της Αμερικής. Όπου υπάρχουν ιστορικά αρχεία,
τα ευρήματά της επαληθεύονται πλήρως. Στην Αυστραλία, ο Τζον Νοτ ψάχνει τα
ίδια στοιχεία σε σταλαγμίτες σπηλιών στην Κουίνσλαντ. «Πηγαίνουμε πίσω
τριάμισι χιλιάδες χρόνια». Σύντομα θα μεταφέρει την έρευνά του στην Αμερική,
ενώ άλλοι επιστήμονες θα πάνε στο Μπελίζ.

Τα ευρήματά τους ίσως δείξουν πώς επηρεάζει το κλίμα τη συχνότητα και την
ένταση των καταιγίδων. Σύμφωνα με κάποιες έρευνες, η αύξηση της θερμοκρασίας
στην επιφάνεια της θάλασσας ανεβάζει τον αριθμό των τυφώνων. Άλλοι ειδικοί
αμφισβητούν αυτή τη θεωρία και τονίζουν πως τις τελευταίες δεκαετίες έχει
αλλάξει ο τρόπος που μετράμε την ένταση των καταιγίδων παρασύροντας τους
συναδέλφους τους σε λανθασμένα συμπεράσματα. Οι έρευνες όμως είναι ακόμα στην
αρχή.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου, Δέσποινα Κουκλάκη