Aυτόνομο «έθνος» η Kαταλωνία

Ένα ηχηρό «ναι» είπαν χθες οι Καταλανοί στο νέο «estatut», το νομοθέτημα
που παραχωρεί καθεστώς διευρυμένης αυτονομίας στο «έθνος» τους. Με τον τρόπο
αυτό, δικαίωσαν την πολιτική του Ισπανού πρωθυπουργού, Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεζ
Θαπατέρο. Παράλληλα, όμως, ενέτειναν τους φόβους του συντηρητικού στρατοπέδου
για «βαλκανιοποίηση» της Ισπανίας.

Με καταμετρημένο το 98,5% των ψήφων, το 73,9% των Καταλανών είπε «ναι» στη
διευρυμένη αυτονομία και το 21% «όχι». H προσέλευση στις κάλπες κυμάνθηκε στο
49%.H συμμετοχή στο δημοψήφισμα δεν ήταν μαζική. Εκείνο που έχει σημασία,
όμως, είναι πως ολοκληρώθηκε μια μακρά και επίπονη διαδικασία η οποία άρχισε
τον Σεπτέμβριο του 2005, όταν το Κοινοβούλιο της Καταλωνίας αναθεώρησε, για
πρώτη φορά από το 1979, το θεσμικό πλαίσιο της περιοχής. H αναθεώρηση αυτή
επικυρώθηκε, κατόπιν ορισμένων τροποποιήσεων, από το ισπανικό Κοινοβούλιο και
χθες τέθηκε στην κρίση των 5,2 εκατομμυρίων ψηφοφόρων της Καταλωνίας.

Με το «ναι» τους, οι Καταλανοί κατέστησαν την περιοχή τους – από τις πιο
πλούσιες της Ισπανίας – μία από τις πλέον αυτόνομες της Ευρώπης. H Καταλωνία
αποκτά μεγαλύτερο λόγο στους διορισμούς δικαστών και εισαγγελέων, καρπώνεται
μεγαλύτερο μερίδιο των εσόδων από τη φορολογία των πολιτών της, αποκτά έλεγχο
επί της υποδομής της και τέλος ανακηρύσσεται έστω και εμμέσως «έθνος»: «Το
καταλανικό Κοινοβούλιο»,

αναφέρεται ρητά στον πρόλογο του νομοθετήματος, «αναγνωρίζει την Καταλωνία ως
έθνος και το ισπανικό Σύνταγμα ως εθνικότητα».

H εκστρατεία που προηγήθηκε του δημοψηφίσματος ενέπνευσε αρκετές παράταιρες
συμμαχίες. Υπέρ του «ναι» είχαν ταχθεί οι Καταλανοί Σοσιαλιστές (επικεφαλής
της τοπικής κυβέρνησης), οι Κομμουνιστές και οι Πράσινοι της Πρωτοβουλίας για
την Καταλωνία (που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό) και οι
Χριστιανοδημοκράτες της Σύγκλισης και Ένωσης. Σοσιαλιστές και
Χριστιανοδημοκράτες υπήρξαν στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας
αρκετά… αβροί οι μεν προς τους δε. Σύντομα ωστόσο αναμένεται να επανέλθουν
στη συνήθη σχέση αντιπαλότητας που διατηρούν – πόσο μάλλον αφού επίκεινται,
πριν από το τέλος του έτους, πρόωρες εκλογές.

Στην άλλη άκρη του φάσματος, το «όχι» στο δημοψήφισμα συνάσπισε δύο κόμματα με
εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις: το Λαϊκό Κόμμα, που εκτιμά ότι ο νέος
καταστατικός χάρτης εκχωρεί στην Καταλωνία υπερβολική δυνατότητα
αυτοδιαχείρισης και είναι «αντισυνταγματικός», και η Δημοκρατική Αριστερά της
Καταλωνίας που τάσσεται αναφανδόν υπέρ της ανεξαρτητοποίησης της περιοχής.

Ο διχασμός

H ικανοποίηση. Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Χοσέ Λουίς Ροντρίγκες Θαπατέρο, ποζάρει αγκαλιά με τον πρόεδρο της αυτόνομης τοπικής κυβέρνησης της Καταλωνίας, Πασκουάλ Μαραγκάλ

H πρόταση για εκχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας στην Καταλωνία, όμως, δεν δίχασε
μόνο την τοπική κυβέρνηση. Δίχασε ολόκληρη την Ισπανία. Για το στρατόπεδο του
«όχι», με επικεφαλής το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα, το καθεστώς διευρυμένης
αυτονομίας αποκόβει κατ’ ουσίαν την Καταλωνία από την υπόλοιπη Ισπανία,
παραχωρώντας της μεροληπτικά ειδικά προνόμια, και ενθαρρύνει άλλες
ημιαυτόνομες περιοχές της Ισπανίας (όπως η περιοχή των Βάσκων) να ακολουθήσουν
τον ίδιο δρόμο. H ισπανική κυβέρνηση, προειδοποιούν, κινδυνεύει να μείνει
χωρίς χρήματα (στην Καταλωνία ζει το ένα έκτο του συνολικού πληθυσμού της
Ισπανίας, όμως η περιοχή συνεισφέρει το ένα πέμπτο της ισπανικής οικονομίας),
χωρίς αρκετή ισχύ ώστε να διοικεί τη χώρα – που θα καταλήξει κατακερματισμένη.

Στην πραγματικότητα, η εκχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας στην Καταλωνία και η
έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών με την ETA είναι τα δύο μεγάλα στοιχήματα της
θητείας του Θαπατέρο. Το πρώτο, το κέρδισε. Πιθανώς όμως να υπάρξει κάποιο
πολιτικό κόστος: σύμφωνα με μία πρόσφατη δημοσκόπηση, το 54% των Ισπανών
αντιτίθενται στον νέο καταστατικό χάρτη της Καταλωνίας και περίπου το ίδιο
ποσοστό πιστεύουν πως το δημοψήφισμα θα έπρεπε να είναι πανεθνικό, όχι τοπικό.

LINK: *www.gencat.cat/index-eng.htm