Δελτίο θυέλλης για Tουρκία

Πρόγευση της… φουρτούνας του επόμενου εξαμήνου στις ευρωτουρκικές σχέσεις
αποτέλεσε η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις προειδοποιήσεις των
«25» προς την Τουρκία – για την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου Τελωνειακής Σύνδεσης
με την Κύπρο ώς το τέλος του χρόνου – και την αντίδραση «δύο ταχυτήτων» του
Ταγίπ Ερντογάν.

Ταγίπ Ερντογάν. Ενώ είχε δηλώσει πως προτιμά τη διακοπή των διαπραγματεύσεων της χώρας του παρά να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμια της Τουρκίας στα κυπριακά πλοία και αεροπλάνα, προχθές, σε συγκέντρωση του κόμματός του τα… μάζεψε

Στο παρασκήνιο ήδη υπάρχει έντονη κινητικότητα και οι διαπραγματεύσεις – με
πρωταγωνιστές την Άγκυρα, την Αθήνα, τη Λευκωσία, αλλά και το Παρίσι, το
Λονδίνο και τις Βρυξέλλες – αναμένεται να κορυφωθούν το φθινόπωρο, όταν δοθεί
στη δημοσιότητα από την Κομισιόν η ετήσια Έκθεση προόδου της Τουρκίας.

Χαρακτηριστικό της διαπραγμάτευσης που έχει ήδη αρχίσει – αντικείμενο της
οποίας αποτελεί η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας – είναι η ξαφνική αλλαγή τόνων
από την πλευρά του Ταγίπ Ερντογάν. Ενώ αμέσως μετά την ανακοίνωση των
συμπερασμάτων της Ένωσης επετέθη κατά των «25» δηλώνοντας πως προτιμά τη
διακοπή των διαπραγματεύσεων της χώρας του παρά να ανοίξει τα λιμάνια και τα
αεροδρόμια της Τουρκίας στα κυπριακά πλοία και αεροπλάνα, προχθές, σε
συγκέντρωση του κόμματός του, υιοθέτησε άλλη φρασεολογία: «Λαμβάνουμε υπόψη το
τουρκικό έθνος, δεν θα κάνουμε τίποτε που να μη θέλει ο τουρκικός λαός» είπε ο
κ. Ερντογάν.

«Μπορούμε να κάνουμε τα δέοντα βήματα, αρκεί να υπάρξει ένα θετικό βήμα από
την άλλη μεριά» είπε σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ενώ τόνισε πως «θα
είμαστε σταθεροί, αλλά δεν θα είμαστε πείσμονες».

Κοινοτικές πηγές ερμήνευαν τις νέες δηλώσεις του Τούρκου πρωθυπουργού ως
απόδειξη πως ήδη έχει αρχίσει η διαπραγμάτευση Βρυξελλών – Άγκυρας για το
ζήτημα της εφαρμογής της τελωνειακής ένωσης Τουρκίας – Κύπρου. Για την
ακρίβεια, υπάρχουν αρκετοί στην Ένωση που υποστηρίζουν ότι η κρίση στις
ευρωτουρκικές σχέσεις μπορεί να αποφευχθεί εάν, για παράδειγμα, δοθεί παράταση
στην Άγκυρα για το άνοιγμα των αεροδρομίων και των λιμανιών – κάτι ούτως ή
άλλως επωφελές και για την Τουρκία και για την Κύπρο – της τάξεως του εξαμήνου
ή του έτους, ώστε να μπορέσει και ο κ. Ερντογάν να περάσει τον σκόπελο των
προεδρικών και γενικών εκλογών στην Τουρκία.

Οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί κι ένας συμβιβασμός ώστε
η Λευκωσία να άρει τις επιφυλάξεις της για τον εμπορικό κανονισμό για τα
κατεχόμενα, το «μπλοκάρισμα» του οποίου επικαλείται η Άγκυρα για να μιλά περί
«απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων».

Σε αυτό το παιχνίδι διαπραγμάτευσης και συμβιβασμών η Αθήνα δείχνει
αποφασισμένη να μετάσχει διεκδικώντας τη συμπερίληψη των δικών της όρων στο
ευρωπαϊκό πλαίσιο της Τουρκίας. Και, κυρίως, την αυστηροποίηση των
προϋποθέσεων για το Αιγαίο, έτσι ώστε η Τουρκία αφενός να υποχρεωθεί – όπως
χαρακτηριστικά αναφέρεται – σε «συμμάζεμα» στο Αιγαίο, αφετέρου σε ειλικρινή
προσπάθεια οριστικής επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών, μέσω και του
Δικαστηρίου της Χάγης.

Αντίθετη η Αθήνα στην «ειδική σχέση»

ΩΣΤΟΣΟ, όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, αυτό δεν σημαίνει πως η
Ελλάδα επιθυμεί να θέσει σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την
Ένωση και είναι αντίθετη με όσους επιδιώκουν εμμέσως ή αμέσως είτε τη διακοπή
τους είτε τη μετατροπή του στόχου τους από πλήρη ένταξη σε «ειδική σχέση». Το
τελευταίο αυτό ενδεχόμενο – της «ειδικής σχέσης» – έθεσε ήδη ο Αυστριακός
καγκελάριος Βόλφγκανγκ Σιούσελ.

Το Παρίσι συγκαταλέγεται επίσης μεταξύ όσων δεν επιθυμούν την ένταξη της
Τουρκίας – κυρίως εν όψει γαλλικών προεδρικών εκλογών. Μάλιστα, σύμφωνα με
ορισμένες πηγές στις Βρυξέλλες, Γαλλία και Κυπριακή Δημοκρατία «έχουν βρει
πολλά κοινά» και γι’ αυτό ο Ζακ Σιράκ επιμένει τόσο πολύ στην εφαρμογή της
τελωνειακής ένωσης αμέσως.

Αντιθέτως, η στάση της Αθήνας – υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίσει αυτά που
ζητά για το Αιγαίο και τα ελληνοτουρκικά – μοιάζει περισσότερο με εκείνη της
Βρετανίας, αλλά και των Ηνωμένων Πολιτειών, που φυσικά δεν είναι μέλος της
Ένωσης αλλά επηρεάζουν πολλά από τα νέα μέλη. Το θέμα της Τουρκίας αναμένεται
να απασχολήσει και τη Σύνοδο Κορυφής E.E. – ΗΠΑ στη Βιέννη, την Τετάρτη, ενώ ο
Κώστας Καραμανλής θα κάνει την πρώτη διερεύνηση των προθέσεων της επόμενης
προεδρίας της Ένωσης – της φιλανδικής – κατά την επίσκεψή του στο Ελσίνκι,
στις 26 Ιουνίου.

Ο K. Σημίτης

Τον κίνδυνο να υποβαθμιστεί η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας σε «ειδική σχέση»
της Άγκυρας με την Ένωση καταγράφει σε άρθρο στο «Έθνος της Κυριακής» ο πρώην
πρωθυπουργός K. Σημίτης. Τάσσεται υπέρ της άσκησης πίεσης προς την Τουρκία,
ώστε να αποδεχθεί συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα στο πλέγμα των ελληνοτουρκικών
σχέσεων, ενώ ασκεί κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς.