Θερμό καλοκαίρι ετοιμάζει ο κουμπάρος

Έπειτα από μια περίοδο «μέλιτος» με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία
αναδεικνύεται και πάλι σε μεγάλο εφιάλτη του Πρωθυπουργού. Στο Μαξίμου
παραδέχονται πως υπολογίζουν όξυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την οποία
περιμένουν να εκδηλωθεί προς τον Οκτώβριο, όταν θα κριθεί η πορεία των
διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και οι δημοτικές εκλογές.

Στελέχη της N.Δ. υποστηρίζουν πως η «καλή χημεία» ανάμεσα σε Καραμανλή και Ερντογάν ήταν αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας του Τούρκου ηγέτη να προσεγγίσει τον K. Καραμανλή, γεγονός που ευνόησε τον Έλληνα Πρωθυπουργό. Τώρα, όμως, η περίοδος του «μέλιτος» φαίνεται πως τελειώνει

Αυτό το ενδεχόμενο τρομάζει τον κ. Καραμανλή, επειδή απειλεί να ανατρέψει την
πολιτική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες στη χώρα και
την οποία στο Μαξίμου θεωρούν ελεγχόμενη και ευνοϊκή για την κυβέρνηση. Όπως
επισημαίνουν πάντως κυβερνητικά στελέχη, η ανησυχία του Πρωθυπουργού αντανακλά
και τις βαθύτερες αντιλήψεις του για τη γείτονα. Σε ανύποπτο χρόνο, ακόμα ως
αρχηγός της αντιπολίτευσης, ο κ. Καραμανλής έλεγε σε συνομιλητές του πως το
μόνο πρόβλημα που έχει η Ελλάδα είναι οι σχέσεις της με την Τουρκία. Σε κοινή
γραμμή με την παράδοση Μολυβιάτη, τη θεωρούσε αναθεωρητική και επιθετική
δύναμη, η οποία έχει ως στόχο να αλλάξει το status quo εις βάρος της Ελλάδας.
Σύμφωνα με αυτήν τη σχολή σκέψης, η Ελλάδα δεν θα πρέπει να επιδιώξει την
επίλυση των προβλημάτων, αλλά να την αναστείλει όσο μπορεί, αποφεύγοντας να
καθήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο μόνος ρόλος που προβλέπεται για τη
διπλωματία είναι να κατευνάζει την ένταση…

Απόρριψη του Ελσίνκι. Με αυτήν τη λογική, ο Κώστας Καραμανλής και η
ηγεσία της N.Δ. απέρριψαν ουσιαστικά το Ελσίνκι (1999). H μεταστροφή, σε μια
πολιτική στήριξης της ενταξιακής προοπτικής τής Τουρκίας, ήλθε πολύ αργότερα,
μετά την επίσκεψη Καραμανλή στην Ουάσιγκτον (2002) και την εκλογική νίκη του
Ερντογάν. Από τις αρχές του 2003 στη Ρηγίλλης δήλωναν ενθουσιασμένοι με τον
Τούρκο πρωθυπουργό, για τον οποίο έλεγαν ότι είναι «ο πρώτος αξιόπιστος
Τούρκος ηγέτης τα τελευταία 30 χρόνια». Στελέχη της N.Δ. υποστηρίζουν πάντως
πως η «καλή χημεία» ανάμεσα σε Καραμανλή και Ερντογάν ήταν αποτέλεσμα της
πρωτοβουλίας του χαρισματικού Τούρκου ηγέτη να προσεγγίσει τον κ. Καραμανλή. H
«καλή σχέση» με τον Ερντογάν αποδείχθηκε εξαιρετικά χρήσιμη στις εκλογές του
2004, όχι όμως για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών, όπως προέβλεπε η
Συμφωνία του Ελσίνκι. Έναν μήνα μετά την εκλογική νίκη της N.Δ., ο Θόδωρος
Ρουσόπουλος έθεσε υπό αίρεση το ενδεχόμενο να ασκήσει βέτο η Ελλάδα στη σύνοδο
κορυφής που θα αποφάσιζε αν θα άρχιζαν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την
Τουρκία, παραιτούμενη ουσιαστικά από την προοπτική επίλυσης των
ελληνοτουρκικών διαφορών στο πλαίσιο του Ελσίνκι.

Ανώμαλη προσγείωση

Για ένα διάστημα, η κυβέρνηση πίστεψε ότι είχε τετραγωνίσει τον κύκλο. H
προσωπική σχέση Καραμανλή – Ερντογάν εξασφάλιζε ένα καλό κλίμα, η «παραίτηση»
από το Ελσίνκι τη διέσωζε από το πολιτικό κόστος που θα είχε μια συμφωνία με
την Άγκυρα ή μια απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης (καθώς σε κάθε περίπτωση η
Ελλάδα θα έπρεπε κάτι να δώσει) και η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας τής έδινε
το επιχείρημα ότι όλα τα ζητήματα θα λυθούν σε βάθος χρόνου, με τον
εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας. H ανώμαλη προσγείωση ήρθε με τη ραγδαία επιδείνωση
του κλίματος για την Τουρκία στην Ευρώπη, το οποίο επιβάρυνε -όπως έδειξε η
επίσκεψη Μολυβιάτη στην Άγκυρα -και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Όπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, η κυβέρνηση διαχειρίστηκε την
προχθεσινή κρίση στα πλαίσια της λογικής του Κώστα Καραμανλή, επιχείρησε
δηλαδή να εκτονώσει την ένταση και να υποβαθμίσει τη σημασία του συμβάντος. Το
ευτύχημα, όπως παραδέχονται κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, ήταν ότι βρέθηκε
στην περιοχή το υπό παναμαϊκή σημαία πλοίο, το οποίο έβγαλε την κυβέρνηση από
μια σειρά αδιέξοδα. Τα στελέχη αυτά επισημαίνουν πως τα πράγματα θα ήταν πολύ
πιο δύσκολα αν ο Τούρκος πιλότος περίμενε τη διάσωση στη θάλασσα ή αποφάσιζε
να κάνει καμιά τρέλα σε ελληνικά χέρια.

Ντόρα: προτείνει 4μηνο μορατόριουμ

H κρίση με την Τουρκία κατέστησε ορατή τη διαφορά απόψεων που υπάρχει ανάμεσα στον κ. Καραμανλή και την κ. Μπακογιάννη σε θέματα εξωτερικής πολιτικής

H κρίση κατέστησε ορατή και τη διαφορά απόψεων που υπάρχει ανάμεσα στον κ.
Καραμανλή και την κ. Μπακογιάννη σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Κορυφαίο
κυβερνητικό στέλεχος δεν έκρυβε τη δυσφορία του για την απόφαση της υπουργού
Εξωτερικών να μπει αμέσως στο αεροπλάνο από το Ελσίνκι, κάτι που την
κατέστησε, όπως υποστηρίζει, απούσα -χωρίς τη δυνατότητα επικοινωνίας -την ώρα
της κρίσης.

Διαφοροποίηση. Επισημαίνει μάλιστα πως υπήρξε και διαφοροποίηση από τον
Πρωθυπουργό την Τετάρτη, καθώς εκείνος έκανε λόγο για συμπεριφορά που δεν
συνάδει με την καλή γειτονία, ενώ η κ. Μπακογιάννη μίλησε για ατύχημα. Είναι
ενδεικτικό επίσης ότι την Πέμπτη, το υπουργείο Εξωτερικών προτίμησε να μην
απαντήσει στις προκλητικές δηλώσεις του Τούρκου εκπροσώπου Νάμικ Ταν, ενώ σε
διαφορετικό μήκος κύματος ο κ. Μεϊμαράκης έστελνε αυστηρό μήνυμα στην Τουρκία.

Εκείνο που προκάλεσε πάντως αίσθηση στο Μαξίμου, αλλά και σε κορυφαία
κυβερνητικά στελέχη, ήταν η δήλωση της κ. Μπακογιάννη πως «θα πάει να βρει τον
Γκιουλ και θα συνεννοηθεί μαζί του, για να μην ξανασυμβεί κάτι τέτοιο».
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εξωτερικών, μεταξύ όσων σκέπτεται να προτείνει
η κ. Μπακογιάννη στην Άγκυρα είναι ένα μορατόριουμ έως τεσσάρων μηνών, το
οποίο θα αφορά το σύνολο της «πολεμικής» δραστηριότητας στο Αιγαίο.

Το τετράμηνο μορατόριουμ είναι η πρώτη ιδέα που έχει πέσει στο τραπέζι και
είναι ποιοτικά διαφορετικό από τα μορατόριουμ που ίσχυαν έως τώρα. Κατ’ αρχάς
χρονικά θα δώσει τη δυνατότητα καλύτερων διαπιστώσεων, δεδομένου ότι από το
1996 μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που έχει εφαρμοστεί είναι οι
δύο μήνες. Το κυριότερο, όμως, είναι πως δεν θα αφορά αποκλειστικά τη
διεξαγωγή των ασκήσεων, αλλά το σύνολο των πτήσεων μαχητικών αεροσκαφών.
Μάλιστα, διπλωματική πηγή έλεγε πως αυτό μπορεί να μην αρέσει όχι μόνον στην
τουρκική πλευρά, αλλά και σε ορισμένους στο ΓΕΕΘΑ.

Καχυποψία. Σε μια κυβέρνηση που έχει εθισθεί στη λογική της ακινησίας,
μια τέτοια πρωτοβουλία αντιμετωπίζεται με μεγάλη καχυποψία. Είναι ενδεικτικό
ότι κορυφαίος υπουργός έθετε μετά τις δηλώσεις της κ. Μπακογιάννη το ερώτημα
αν σκοπεύει να μετατρέψει και πάλι σε διμερή τα ζητήματα που εντάσσονται στο
πλαίσιο των ευρωτουρκικών σχέσεων. Όπως όμως επισημαίνουν βουλευτές της N.Δ.,
η κ. Μπακογιάννη ασφυκτιά με την κυβερνητική λογική και θέλει να την αλλάξει.
Οι βουλευτές αυτοί προσθέτουν πως η συνάντηση με τον Γκιουλ στις 10 Ιουλίου θα
είναι ο πρώτος σταθμός στην ενδοκυβερνητική αντιπαράθεση για την κατεύθυνση
που θα πάρει η εξωτερική πολιτική.