Ψηφίζουν για ανεξαρτησία από τη Σερβία

Με τη φιλοδοξία ότι θα αποτινάξουν τη σερβική κυριαρχία, οι Μαυροβούνιοι
πηγαίνουν αύριο στις κάλπες. H αυστηρή στάση που τηρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση
έναντι της Σερβίας αναμένεται να ενισχύσει τους υποστηρικτές της απόσχισης του Μαυροβουνίου.

Γεύση από το παρελθόν είχαν οι πρόσφατες δηλώσεις του Μαυροβούνιου
πρωθυπουργού, λίγες ημέρες πριν από το δημοψήφισμα της Κυριακής. Κατηγόρησε τη
Σερβία ότι υποπίπτει στα ίδια σφάλματα τα οποία είχε διαπράξει κατά την
αιματηρή διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, με τις προσπάθειές της να επηρεάσει
την έκβαση του δημοψηφίσματος στο οποίο θα ερωτηθούν οι Μαυροβούνιοι αν
επιθυμούν την αυτονόμησή τους. «Οι ηγεμονικές πολιτικές της Σερβίας θυμίζουν
εκείνες που ακολούθησε στη δεκαετία του 1990 έναντι της Κροατίας και της
Βοσνίας», δήλωσε ο Μίλο Τζουκάνοβιτς σε τηλεοπτική μονομαχία του με τον
Πρέντραγκ Μπουλάτοβιτς, ο οποίος ηγείται συμμαχίας που υποστηρίζει τη
διατήρηση της ένωσης με τη Σερβία.

Τα γκάλοπ. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν 56% των ψήφων στους υποστηρικτές της
αυτονόμησης, κάτι που σημαίνει ότι η έκβαση της αναμέτρησης είναι αβέβαιη,
αφού η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει στο 55% το όριο το οποίο θα πρέπει να πιάσει
ο νικητής για να θεωρηθεί η νίκη του έγκυρη. Όμως, εκείνοι που υποστηρίζουν τη
διατήρηση της ένωσης, με την καθοδήγηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος το οποίο
έχει καταγγείλει απόπειρες εξαγοράς ψήφων και άσκηση πιέσεων στους ψηφοφόρους,
ελπίζουν ότι θα τα καταφέρουν να αναστρέψουν αυτή την τάση.

Αν υπερψηφιστεί η ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου, θα σημάνει το τέλος της πρώην
Γιουγκοσλαβίας, της οποίας οι άλλες Δημοκρατίες – Σλοβενία, Κροατία, Βοσνία,
ΠΓΔΜ – αποσχίστηκαν στη διάρκεια των πολέμων της δεκαετίας του 1990. Επίσης θα
αποτελέσει την κορωνίδα της καριέρας του Μαυροβούνιου πρωθυπουργού Μίλο
Ντζουκάνοβιτς, 44 ετών, που έχει επενδύσει τα πάντα σε αυτή την ανεξαρτησία.

H ένωση του Μαυροβουνίου με τη Σερβία, η οποία έχει δεκαπενταπλάσιο πληθυσμό,
σχηματίστηκε το 2003 πάνω στα ερείπια της Γιουγκοσλαβίας – μια ένωση με
χαλαρούς δεσμούς, που οι κοινοί θεσμοί της αποδείχτηκαν αναποτελεσματικοί.
Μολονότι ιστορικά και πολιτισμικά είναι στενά δεμένο με τη Σερβία, το
Μαυροβούνιο έχει διαφορετικό νόμισμα (το ευρώ) και ανεξάρτητο τελωνειακό
σύστημα.

Οι ιθύνοντες του Μαυροβουνίου επισημαίνουν ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει
σήμερα η Σερβία, όπως το τελικό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου και η συνεργασία
της σερβικής κυβέρνησης με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, δεν τους
αφορούν και αποτελούν τροχοπέδη για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες τους. Το
επιχείρημά τους ήρθε να επιβεβαιώσει η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
να αναστείλει τις διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική ένταξη της ένωσης
Σερβίας-Μαυροβουνίου, εξαιτίας της αδυναμίας της σερβικής κυβέρνησης να
συλλάβει τον Σερβοβόσνιο στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς, που καταζητείται για
εγκλήματα πολέμου.

H απειλή. Πάντως, η σερβική ηγεσία έχει προειδοποιήσει τους
Μαυροβούνιους ότι αν υπερψηφίσουν την ανεξαρτησία, αδιαπέραστα σύνορα θα
εγκαθιδρυθούν ανάμεσα στις δύο πρώην σύμμαχες χώρες: η Σερβία θα επιβάλει
τελωνειακούς δασμούς και θα πενταπλασιάσει τα δίδακτρα που πληρώνουν οι
Μαυροβούνιοι φοιτητές οι οποίοι σπουδάζουν στο Βελιγράδι, καθώς και το κόστος
των ιατρικών δαπανών όσων πηγαίνουν για νοσηλεία στη σερβική πρωτεύουσα.

Μπροστά σε όλα αυτά, ο Τζουκάνοβιτς μιλάει για εκστρατεία εκφοβισμού από τη
σερβική ηγεσία. Ο Μπουλάτοβιτς, επικεφαλής του φιλοσερβικού μπλοκ, απορρίπτει
τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι ο αντίπαλός του σε αυτό το δημοψήφισμα
επιχειρεί να υποκινήσει «αντισερβική υστερία στο Μαυροβούνιο».

Κόσοβο: μονόδρομος η λύση

«Πείτε “όχι”»: Νεαρή υποστηρίκτρια της ένωσης με τη Σερβία διαδηλώνει κατά της ανεξαρτησίας στο Νίκσιτς, κοντά στην Ποντγκόριτσα

Στις διαπραγματεύσεις για το τελικό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, οι Κοσοβάροι
διαπραγματευτές ενδέχεται να βρεθούν μπροστά σε μια δύσκολη κατάσταση. Ίσως να
μην έχουν να επιλέξουν τίποτε άλλο από τις προτάσεις που θα διατυπώσει ο
μεσολαβητής Μάρτι Αχτισαάρι.

Οι διαπραγματεύσεις προβλέπεται να έχουν ολοκληρωθεί έως τον Νοέμβριο. Θα
πρέπει να περάσουν μέσα από έναν συμβιβασμό με τη μορφή ενός «πακέτου», το
οποίο ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Μάρτι Αχτισαάρι θα προτείνει και στις δύο
εμπλεκόμενες πλευρές, τους Σέρβους και τους Αλβανούς.

Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, απόρριψη του πακέτου Αχτισαάρι από τα δύο μέρη
θα ερμηνευθεί από τον ΟΗΕ ότι το Κοσσυφοπέδιο δεν είναι ακόμη έτοιμο για
οριστική λύση. Αν το Βελιγράδι απορρίψει το πακέτο και το αποδεχθεί η
Πρίστινα, αναμένεται ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας θα αποφασίσει να επιβάλει το
τελικό καθεστώς στο Κοσσυφοπέδιο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Σέρβων. Κανείς στη
διεθνή κοινότητα δεν θεωρεί πιθανό το πρώτο ενδεχόμενο – να απορριφθεί δηλαδή
το πακέτο Αχτισαάρι και από το Βελιγράδι και από την Πρίστινα. Όμως οι
περισσότεροι πολιτικοί αναλυτές είναι πεπεισμένοι ότι είναι πιθανή μια σερβική
άρνηση και πως οι όποιοι σχεδιασμοί θα πρέπει να λάβουν υπόψη αυτό το
ενδεχόμενο και τις επιπτώσεις του. Θεωρούν πάντως ότι ενδεχόμενη άρνηση από
την πλευρά της Πρίστινας θα έφερνε το Κοσσυφοπέδιο σε δυσχερή θέση, χωρίς
καμιά οικονομική και ευρωπαϊκή προοπτική και με άλυτα τα εσωτερικά και
εξωτερικά προβλήματά του.