Δρόμοι

Αν οι νέοι…

… της Αμερικής δεν μπορούν σήμερα να βρουν ησυχία όχι μονάχα στον ξύπνιο
αλλά ούτε στον ύπνο τους, δεν φταίνε γι’ αυτό ούτε οι τρομοκράτες ούτε η γρίπη
των πτηνών ή η τήξη των παγετώνων. Εκείνο που δεν τους αφήνει να κλείσουν
μάτι, είναι τα χρέη. Πιθανότατα δεν θα ζήσουν ποτέ εκείνα τα ξένοιαστα χρόνια
που έζησαν οι γονείς τους – τη σταθερότητα και την ευημερία που έζησε η πρώτη
μεταπολεμική γενιά. Οι αιτίες γι’ αυτό είναι πολλές, αλλά κυρίως τα
σπουδαστικά δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες, η καθήλωση των μισθών, το κόστος της
υγείας, η ακρίβεια της στέγης, η κρίση των συντάξεων.

Το σενάριο…

… είναι δυσοίωνο αλλά μάλλον αξιόπιστο, αφού τουλάχιστον τρία νέα βιβλία για
τη «χρεωμένη γενιά» (από την Ταμάρα Ντροτ, την Άνια Κάμενετζ και την Κάρμεν
Γουόνγκ Άλριχ) προεξοφλούν πως οι σημερινοί νέοι θα εξακολουθήσουν να μοχθούν
μέχρι τα εβδομήντα τους. Τα σπουδαστικά δάνεια έχουν τριπλασιαστεί – σε
πραγματικές τιμές – από το 1980, έτσι ώστε σήμερα κάθε φοιτητής σπουδάζει
κουβαλώντας το βάρος ενός δανείου 20.000 δολαρίων. Αυτό το «φέσι» έχει πολλές
παρενέργειες: Οι νέοι καθυστερούν να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά. Τα
παιδιά της μεσαίας τάξης μπορεί να κρατούν στα χέρια τους πολλά αγαθά –
μπλακμπέρι, καλωδιακή τηλεόραση, κινητό τηλέφωνο – αλλά βουλιάζουν με αυτά
στην κινούμενη άμμο των δανείων. Δεν χρειάζεται να έχει κανείς παιδί στο
πανεπιστήμιο για να καταλάβει πως η κρίση με τα σπουδαστικά δάνεια έχει φτάσει
στο απροχώρητο. Σύμφωνα με την Άνια Κάμενετζ, το 39% των φοιτητών που έχουν
δανειστεί δεν είναι σε θέση να ξεπληρώσουν το χρέος μετά τις σπουδές τους. Και
όσο σπουδάζουν ακόμη, είναι αναγκασμένοι να εργάζονται παραπάνω (περίπου 30,5
ώρες την εβδομάδα) για να βγάζουν τα έξοδά τους – και όταν δεν τα βγάζουν,
εγκαταλείπουν τις σπουδές.

H εκπαίδευση…

… όσο αυτή θα μένει παραδομένη στην ελεύθερη αγορά, επισημαίνει η Κάμενετζ
στην εφημερίδα «Ουάσινγκτον Ποστ», τόσο θα χειροτερεύει η κατάσταση. H
εταιρεία Σάλι Μέι, ένας γίγαντας που τον τελευταίο καιρό η τιμή της μετοχής
του έχει πάρει φωτιά στο χρηματιστήριο, ελέγχει 11,5 δισ. από τα 15 δισ.
δολάρια της αγοράς ιδιωτικών σπουδαστικών δανείων στην Αμερική. Αυτά τα
δάνεια, που δεν επιδοτούνται από την κυβέρνηση, έχουν υψηλότερο επιτόκιο από
τα υπόλοιπα, λιγότερες διευκολύνσεις αποπληρωμής και αυξάνονται με ρυθμό 27%
τον χρόνο.

Το μέλλον…

… της χώρας και των παιδιών της έχει παραδοθεί δηλαδή στα χέρια μιας
μονοπωλιακής δανειστικής βιομηχανίας, λέει η Κάμενετζ. H ίδια αλλά και η
Ταμάρα Ντροτ αποδίδουν αυτή την κατάσταση στην πολιτική απάθεια των νέων. Αν
ήταν πιο οργανωμένοι όπως είναι οι νέοι στην Ευρώπη, λένε, θα μπορούσε να τους
είχε σώσει από την αμερικανική ελεύθερη αγορά το δίχτυ προστασίας που
προσφέρει το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος.