«Tο πετρέλαιο μάς δηλητηρίασε»

H κρίση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν βρίσκεται στην κορύφωσή της. Την
ώρα που η αντιπαράθεση Δύσης – Τεχεράνης είναι σε πλήρη εξέλιξη, ένας από τους
στυλοβάτες της Ιρανικής Επανάστασης αποφασίζει να σπάσει για πρώτη φορά τη
σιωπή του. «H εποχή του Αχμαντινετζάντ θα μείνει στην Ιστορία ως τραγωδία»,
λέει ο άνθρωπος που είχε οργανώσει την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας
στην ιρανική πρωτεύουσα και την ομηρεία 52 Αμερικανών για 444 ημέρες.

«H εποχή Αχμαντινετζάντ (φωτό)», λέει ο Αμπντί, «θα μείνει στην Ιστορία ως τραγωδία. Το σημερινό σύστημα στο Ιράν δεν είναι ευέλικτο και δεν λειτουργεί πλέον»

Αμπάς Αμπντί. Ένα όνομα που ήταν άλλοτε θρύλος στο Ιράν, ένας άνθρωπος που
βρίσκεται σήμερα σε μια πολύ μοναχική θέση. H ζωή του συνοψίζει την ίδια την
εξέλιξη της πατρίδας του. Όταν ήταν νέος, ο Αμπντί αποφάσισε ότι ο σάχης
έπρεπε να ανατραπεί και οι ΗΠΑ να τιμωρηθούν για τη στήριξη που του παρείχαν –
οργάνωσε λοιπόν την κατάληψη της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Τεχεράνη. Μερικά
χρόνια αργότερα αποφάσισε ότι η ιρανική κυβέρνηση είχε διαφθαρεί και η επαφή
της με τον λαό είχε χαθεί – βοήθησε λοιπόν στη δημιουργία του μεταρρυθμιστικού
κινήματος, που εξέλεξε δύο φορές πρόεδρο τον Μοχαμάντ Χαταμί.

Στη φυλακή. Οι μεταρρυθμιστές όμως απέτυχαν – «όχι επειδή είχαν
εσφαλμένους στόχους αλλά επειδή ήταν υπερβολικά παθητικοί, δεν ήθελαν να
πληρώσουν το τίμημα». Από λαϊκός ήρωας, ο Αμπντί βρέθηκε το 2003 στη φυλακή,
αφενός για το έργο του σε μια ομάδα που πραγματοποιούσε δημοσκοπήσεις,
αφετέρου επειδή διεξήγαγε δημοσκοπήσεις σε συνεργασία με μια αμερικανική
εταιρεία. Απελευθερώθηκε τον Μάιο του 2005, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο
απέρριψε τις κατηγορίες για κατασκοπεία που του είχαν απαγγελθεί. Έκτοτε,
παρέμενε σιωπηλός. Όχι τόσο επειδή φοβόταν, όσο επειδή το αύριο του προκαλούσε
σύγχυση. «Ακόμα δεν ξέρω τι έρχεται».

Εκείνο που ξέρει, και που πλέον δηλώνει, είναι πως το μεταρρυθμιστικό κίνημα
«δεν υπάρχει πλέον». Και η χώρα του, δηλητηριασμένη από τον πετρελαϊκό πλούτο,
κατευθύνεται προς την «κοινωνική κατάρρευση». «H κατάσταση σήμερα μοιάζει με
αυτή στη Σοβιετική Ένωση πριν από την κατάρρευση του κομμουνισμού. Το σημερινό
σύστημα στο Ιράν δεν είναι ευέλικτο και δεν λειτουργεί πλέον».

Οι συνέπειες. Ο Αμπντί βλέπει ευρύτερες συνέπειες στην αντιπαράθεση
Ιράν-Δύσης με αφορμή το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Πολλοί άνθρωποι στην
περιοχή, λέει, ιδίως Σουνίτες, έχουν γίνει φανατικοί εξαιτίας της κατοχής του
Ιράκ. Οι άνθρωποι αυτοί, κρίνοντας τις κυβερνήσεις τους «κοντά» στην
Ουάσιγκτον, βλέπουν ολοένα και περισσότερο το Ιράν ως έναν περιφερειακό ηγέτη.
Αν η Τεχεράνη κατορθώσει να συνεχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, σε πείσμα της
Δύσης, η νίκη αυτή θα ενδυναμώσει το καθεστώς και, σε συνδυασμό με τα
δισεκατομμύρια των εσόδων από το πετρέλαιο, θα σταθεροποιήσει τη βάση
υποστήριξής του για πολλά ακόμα χρόνια. «Αν το Ιράν καταφέρει να προχωρήσει
αυτό το πυρηνικό πρόγραμμα, δεν θα σταματήσει εκεί. Ο φονταμενταλισμός στην
περιοχή θα αυξηθεί». Όπως προβλέπει όμως ο Αμπντί, καμία πλευρά δεν θα κάνει
πίσω. «Θα υπάρξει σύγκρουση», λέει δυσοίωνα.

Δεσποτισμός, όχι επανάσταση

Αμπάς Αμπντί

Έχει μετανιώσει για τον ρόλο του στην Ιρανική Επανάσταση, για την κατάληψη της
αμερικανικής πρεσβείας; Ως νέοι, απαντά, και ως επαναστάτες, στόχος τους ήταν
να ανατρέψουν την κυβέρνηση – πέραν αυτού, δεν είχαν στην πραγματικότητα ιδέα
για το σύστημα που θα αντικαθιστούσε τον σάχη. «Αυτή εδώ δεν είναι η
επανάσταση», λέει για το σημερινό σκληροπυρηνικό καθεστώς του Ιράν. «Επειδή
αυτοί το αποκαλούν επανάσταση, εγώ δεν το αποκαλώ επανάσταση. Δεσποτισμός
είναι. Κανένας δεσπότης δεν παραδέχεται ότι είναι δεσπότης. Συνήθως
ισχυρίζεται ότι είναι δημοκράτης».