Tο χαμένο καρότο

H σχέση Καραμανλή – Ερντογάν έχει μπει για τα καλά στο ψυγείο. H θερμή χειραψία είναι από παλιά…

ΣΤΗΝ πολιτική οι κύκλοι είναι επταετείς. Επτά χρόνια έχουν περάσει από την
ελληνοτουρκική προσέγγιση του 1999. Τότε η «σεισμική διπλωματία» του Γιώργου
Παπανδρέου είχε φτιάξει κλίμα για το Ελσίνκι. Στη Σύνοδο Κορυφής της E.E. που
έγινε στη φινλανδική πρωτεύουσα, ξεκίνησε ο μακρύς δρόμος της Τουρκίας προς
την Ευρώπη. Έκτοτε, η υποστήριξη στην ευρωπαϊκή προοπτική της Άγκυρας είναι το
νέο δόγμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Ο στρατηγικός αυτός προσανατολισμός δεν άλλαξε – όπως τόσα άλλα – κατά το
πέρασμα της σκυτάλης από τον Σημίτη στον Καραμανλή το 2004. Άλλαξε όμως
σιγά-σιγά η Τουρκία. Όχι προς το καλύτερο. Στη γειτονική χώρα ευρωσκεπτικισμός
και εθνικισμός κερδίζουν έδαφος. Το βεβαιώνουν πολιτικοί αναλυτές, αλλά και τα
νούμερα των δημοσκοπήσεων. Τα ακραία κόμματα του Μεχμέτ Αγάρ και του Ντεβλέτ
Μπαχτσελί ανεβάζουν τα ποσοστά τους. Το ποσοστό της τουρκικής κοινής γνώμης
που υποστήριζε την ένταξη στην Ευρώπη έπεσε, μέσα σε ένα χρόνο, από 72% σε
58%. Στις εκλογές του 2007, ο Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να μην εξασφαλίσει
αυτοδυναμία.

Όλα αυτά, ενώ η Τουρκία δυσκολεύεται – λόγω Κύπρου – να υλοποιήσει το
πρωτόκολλο της Τελωνειακής Ένωσης και βρίσκει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις
με τις Βρυξέλλες «στενό κορσέ». Ακόμη χειρότερα: η Άγκυρα υποπτεύεται –
βασίμως – ότι Γαλλία, Αυστρία και όχι μόνο δεν τη θέλουν στην Ευρώπη. Όπως
εξηγεί κορυφαίος κυβερνητικός παράγοντας, «στα ελληνοτουρκικά δεν υπάρχει πια
καρότο». Δηλαδή γιατί να κάνουν οι Τούρκοι παραχωρήσεις στο Αιγαίο ή την Κύπρο
όταν δεν έχουν τίποτε ουσιώδες να πάρουν στην Ευρώπη;

MAZI με τα πολιτικά πάνε και τα προσωπικά. H σχέση Καραμανλή-Ερντογάν έχει
μπει για τα καλά στο ψυγείο. Δεν αναμένεται να αναθερμανθεί. H Αθήνα, για
πρώτη φορά εδώ και χρόνια, ανησυχεί για την πιθανότητα εντάσεων τους επόμενους
μήνες. H μόνη θετική κίνηση εδώ και μήνες – αν όχι χρόνο – είναι η επέκταση
της Εθνικής στην τραπεζική αγορά της γείτονος. Είναι η μόνη εξέλιξη που
δικαιολογεί κάποια αισιοδοξία.

Με επιφυλάκτικότητα αντιμετωπίζεται και η έλευση Ερντογάν την ερχόμενη
εβδομάδα στη Θεσσαλονίκη, για τη Διαβαλκανική.

H παγωμάρα σημαίνει ότι η Ντόρα Μπακογιάννη θα πρέπει να κάνει πατινάζ στα
ελληνοτουρκικά. H νέα υπουργός έχει υιοθετήσει σκληρότερους τόνους από ό,τι
ανέμεναν στην Άγκυρα. Δεν φαίνεται να βιάζεται να ταξιδέψει στην Τουρκία, εν
γνώσει και των όσων έγιναν στα Ίμια κατά την επίσκεψη Μολυβιάτη. Αν η Ντόρα
πάει Τουρκία, υπάρχει μια σκέψη να γίνει αυτό στο πλαίσιο συνεδρίου. Δηλαδή
δεν θα πρόκειται για επίσημη επίσκεψη.

Με την Τουρκία σε ρευστότητα, το δυσοίωνο ενδεχόμενο μιας ευρωτουρκικής κρίσης
το φθινόπωρο και τον Ερντογάν να ασχολείται κυρίως με τις εσωτερικές
ισορροπίες και το Κουρδικό, το τοπίο δεν δικαιολογεί αισιοδοξία.

Ακόμη χειρότερα: δικαιώνει όσους πίστευαν ότι η μεγάλη ευκαιρία για επίλυση
των ελληνοτουρκικών διαφορών ήταν το 2004, αφού η Τουρκία θα έπρεπε να κάνει
παραχωρήσεις για να συναινέσει η Ελλάδα στο να της δοθεί ημερομηνία ενταξιακών
διαπραγματεύσεων. Είναι μια ευκαιρία που δεν αξιοποίησε η κυβέρνηση Καραμανλή,
που άφησε το καρότο να πάει χαμένο.