Οι Έλληνες «κατακτητές» της Σερβίας

Με «προίκα» τις πατροπαράδοτες φιλικές σχέσεις ανάμεσα στη Ελλάδα και τη
Σερβία και εξοπλισμένες, φυσικά, με τα απαραίτητα κεφάλαια, δεκάδες ελληνικές
επιχειρήσεις έχουν «εισβάλει» στην αγορά της Σερβίας, με τους 8,1 εκατ.
καταναλωτές. Πρόκειται για μια αγορά που κάποιοι την έχουν αποκαλέσει «Κίνα
των Βαλκανίων», καθώς από το 2000 μέχρι και σήμερα οι ρυθμοί ανάπτυξής της
αυξάνονται χωρίς διακοπή με ρυθμούς πάνω από το 5%.

Ήδη, πάνω από 150 επιχειρήσεις αμιγώς ελληνικές και άλλες 120 μεικτές
ελληνοσερβικές έχουν αναδείξει την Ελλάδα στην πρώτη θέση των άμεσων
επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα, από ένα σύνολο ξένων
επιχειρήσεων που υπερβαίνουν τις 2.000. Μάλιστα, ο ΟΤΕ, έχοντας επενδύσει 350
εκατ. ευρώ στην Telecom Serbia, είναι σήμερα ο τρίτος μεγαλύτερος ξένος
επενδυτής στη Σερβία μετά τη βελγική ζυθοποιία Interbrew και τις πολυεθνικές
καπνοβιομηχανίες Philip Morris και British American Tobacco, οι οποίες έχουν
επενδύσει μεγαλύτερα ποσά.

Το «παρών» στη διανομή της πίτας της σερβικής αγοράς δίνουν σήμερα, εκτός από
τον ΟΤΕ, όλες οι μεγάλες ελληνικές τράπεζες (Εθνική, Alpha Bank, Eurobank,
Πειραιώς), η τσιμεντοβιομηχανία Τιτάν, ο όμιλος των Ελληνικών Πετρελαίων, ο
όμιλος της Ιντρακόμ και η συγγενής του εταιρεία Ιντραλότ, η Coca Cola 3Ε, η
Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης, τα σούπερ μάρκετ Βερόπουλος, η Αλουμύλ, η
κατασκευαστική εταιρεία Διεκάτ κ.ά. Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των θέσεων
εργασίας που έχει ανοίξει στη Σερβία το σύνολο των ελληνικών επιχειρήσεων που
δραστηριοποιείται εκεί υπερβαίνει τις 20.000, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται και ο
αριθμός των εργαζομένων στις μεικτές σερβοελληνικές επιχειρήσεις, όπως είναι
για παράδειγμα ο σερβικός οργανισμός τηλεπικοινωνιών (Telecom Serbia).

Νέος κύκλος

Ο κύκλος της ελληνικής επιχειρηματικής διείσδυσης στην αγορά της Σερβίας δεν
έχει κλείσει και όλα δείχνουν ότι μόλις τώρα αρχίζει να επιταχύνει τον
βηματισμό της. Άλλωστε, για τη σερβική κυβέρνηση η βεντάλια των
ιδιωτικοποιήσεων μόλις τώρα άρχισε να ανοίγει για τα καλά. H μεγάλη πετρελαϊκή
μονάδα NIS βγαίνει σε λίγο «στο σφυρί» και τα Ελληνικά Πετρέλαια, που είναι
ήδη παρόντα στη σερβική αγορά με ιδιόκτητα πρατήρια και αποθήκες καυσίμων στο
Μαυροβούνιο, δηλώνουν ότι θα δώσουν τη μάχη για την απόκτηση της
καθετοποιημένης αυτής επιχείρησης. Θα είναι, βεβαίως, μια δύσκολη υπόθεση για
τον ελληνικό όμιλο, καθώς τη NIS θα διεκδικήσουν και ο ρωσικός κολοσσός της
Lukoil, αλλά και ο αυστριακός όμιλος OMV.

Σε πορεία ιδιωτικοποίησης βρίσκεται και η σερβική ΔΕΗ, η EPS, για την οποία
δεν αποκλείεται να ενδιαφερθεί και η ΔΕΗ, που έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει
να βγει στα Βαλκάνια.

Αλλά και στην τραπεζική αγορά της Σερβίας το παιχνίδι είναι ακόμη ανοιχτό, με
τις ελληνικές τράπεζες να προσπαθούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο από το
σημερινό ισχνό 6% (περίπου) που κατέχουν. H Bojobodankja Bank, μια από τις
μεγαλύτερες σερβικές τράπεζες, βρίσκεται στο στόχαστρο της Εθνικής και της
Alpha Bank, ενώ ελληνικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η τράπεζα Panonska Banka,
που βρίσκεται και αυτή σε πορεία ιδιωτικοποίησης.

Πριν από λίγες ημέρες έγινε και η πρώτη ελληνική «απόβαση» στην ξενοδοχειακή
αγορά της Σερβίας, όπου η ελληνικών συμφερόντων Sofia Balkan Hotel (Όμιλος
Δασκαλαντωνάη, Πάνος Γερμανός και Eurobank) κέρδισε με τίμημα 27,4 εκατ. ευρώ
τον πλειστηριασμό που έγινε για την αγορά του ξενοδοχείου «Metropol» του
Βελιγραδίου.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι το 45% των σερβικών εξαγωγών προς
την Ελλάδα προέρχεται από τη ζάχαρη που παράγουν τα δύο εργοστάσια που
διαθέτει στη Σερβία η Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης.

Τα εμπόδια

Οι ελληνικές επιχειρήσεις, και φυσικά και οι ξένες, στη σερβική αγορά
βρίσκονται αντιμέτωπες με τα συνήθη εγγενή προβλήματα που συναντώνται σε
κοινωνίες και οικονομίες που βρίσκονται σε καθεστώς μετάβασης από την κεντρικά
κατευθυνόμενη στην ελεύθερη αγορά. Ποια είναι αυτά τα εμπόδια που με τη
σταδιακή απομάκρυνσή τους από σερβικό επενδυτικό περιβάλλον θα ανοίξουν ακόμη
περισσότερο την «όρεξη» των Ελλήνων επιχειρηματιών για μπίζνες στη Σερβία;

Είναι η υπερβολική γραφειοκρατία, οι διοικητικές παρεμβάσεις, πρακτικές
αντίθετες προς τον υγιή ανταγωνισμό και αδιαφανείς διαδικασίες, ιδιαίτερα
στους διαγωνισμούς και αναθέσεις έργων. Είναι, ακόμη, η δυστοκία και η
αβεβαιότητα δικαστικής προστασίας, το περίπλοκο και ασαφές καθεστώς ακίνητης
περιουσίας, που αποτελεί ισχυρό αντικίνητρο για επενδύσεις. Είναι ο
υπερβολικός αριθμός και οι δυσκολίες στην έκδοση απαραίτητων αδειών
(πολεοδομικών, υγειονομικών, περιβάλλοντος κ.ά.), ιδιαίτερα από τους φορείς
της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και οι ελλιπείς υποδομές, κυρίως, οδικές και σιδηροδρομικές.