Παιχνίδια με φως και σκιές

Πρωτότυπο ή ιδιόχειρο αντίγραφο είναι ο «Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής»; Οι επιστήμονες μπορεί να μην έχουν ακόμη απαντήσει καθώς υπάρχουν έντεκα αντίγραφα του ίδιου έργου, αλλά σχεδόν βέβαιο θεωρείται πως ο Καραβάτζιο είχε χρησιμοποιήσει ως μοντέλο τον βοηθό του

Καθηλώνουν το βλέμμα. Τα τρία ζωγραφικά έργα του μετρ του φωτός και της σκιάς
(κιαροσκούρο) Καραβάτζιο αναδεικνύονται ακόμη εντυπωσιακότερα στη σκοτεινή
αίθουσα του ισογείου στο Μέγαρο Σταθάτου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Αν
και όχι ιδιαίτερα καλοφωτισμένα, τα έργα αυτά αποτελούν τους αδιαμφισβήτητους
πρωταγωνιστές της έκθεσης «Καρβάτζιο και 17ος αιώνας», που τελεί υπό την
αιγίδα του Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας και πραγματοποιείται σε
συνεργασία με την πρεσβεία της Ιταλίας στην.

Ποιο είναι το γυμνό αγόρι με το προκλητικό βλέμμα που θυμίζει τις κατά έναν
αιώνα γηραιότερες συστρεφόμενες μορφές του Μικελάντζελο στην Καπέλα Σιστίνα;
Μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ένας βοηθός (ίσως και επιστήθιος) του
Καραβάτζιο – γνωστός και από άλλα έργα του, όπως ο «Έρωτας Νικητής» -, αλλά
επισήμως είναι ο «Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής» συντροφιά με ένα κριάρι –
εκφραστής ερωτικού πάθους ή της μελλοντικής θυσίας του Ιησού;

Πρόσφατα αποδόθηκε (μόλις το 2004) στον Καραβάτζιο «Μαρία Μαγδαληνή» και
αποτελεί το τελικό δοκίμιο για τη «δίδυμη» μορφή της που απεικονίζεται στον
«Θρήνο της Παναγίας», στο Λούβρο. H δική μας είναι πιο ευανάγνωστη.

Το αριστούργημα: Μια αλλιώτικη από τις βυζαντινές «Ανάσταση του Λαζάρου» με
τον νεκρό Λάζαρο όχι φωτεινό, αλλά στα χέρια ενός νεκροθάφτη σε στάση που
θυμίζει Πιετά. Το φως πηγάζει πίσω από τον Ιησού και μοιάζει να τον διαπερνά
για να φθάσει στον νεκρό Λάζαρο που το δέχεται – σαν να τον χτυπά ρεύμα – με
το υψωμένο δεξί του χέρι, ενώ το αριστερό δείχνει τα σύμβολα του θανάτου – ένα
κρανίο και οστά. Ο ίδιος ο Καραβάτζιο έχει μια θέση στην «Ανάσταση του
Λαζάρου». Είναι ο άνδρας με τα σταυρωμένα χέρια που δεν κοιτάζει προς τον
Ιησού, αλλά προς την πηγή του απόκοσμου φωτός.

Καραβατζίστι – μαθητές και ακόλουθοι του Καραβάτζιο – αλλά και αντίπαλοί του
έχουν «καταλάβει» τον πρώτο όροφο με 12 έργα τους. Από την «Αγία Αικατερίνη
της Αλεξανδρείας» του I. Τακόνι, σε κλίμα εντελώς αντίθετο από εκείνο του
Καραβάτζιο (προσοχή στον τροχό μαρτυρίου πίσω από την Αγία Αικατερίνη, που
δείχνει την ταυτότητα της) έως το «Άρης και Αφροδίτη» του Φρανς Βάουτερς, με
άρωμα μπαρόκ και Ρούμπενς (κοιτάξτε πως επιχειρεί η Αφροδίτη να κλέψει το
ξίφος του Άρη).

Φινάλε με τον «Άγιο Φραγκίσκο της Πάολα που δωρίζει κεριά στον κόμη της Αρένα»
δια χειρός του Λούκα Τζιορντάνο, ενός από τους σημαντικότερους διακοσμητικούς
καλλιτέχνες του δευτέρου μισού του 17ου αιώνα. Προσέξτε τον στρατιώτη στα
αριστερά που δυσπιστεί ανασηκώνοντας τα χέρια και αρνείται να πάρει κερί. H
παράδοση θέλει τον συγκεκριμένο στρατιώτη να είναι και ο μοναδικός νεκρός της
μάχης για την ανάκτηση του Οτράντο από τους Τούρκους.

Διαθέστε 50 λεπτά για να παρακολουθήσετε το DVD με την περιπετειώδη ζωή και το
έργο του Μικελάντζελο Μερίζι, όπως ήταν το πραγματικό όνομα του Καραβάτζιο.

INFO

«Καραβάτζιο και 17ος αιώνας» έως 30 Ιουνίου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
(Βασ. Σοφίας και Ηροδότου 1, τηλ. 210-7228.321). Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο
2,50 ευρώ.