Nτε φάκτο η ανεξαρτησία

Εν όψει της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων στη Βιέννη στις 4 Μαΐου για το
μέλλον της επαρχίας, οι δύο πλευρές – Αλβανοί και Σέρβοι – επιδίδονται σε ένα
παιχνίδι ελιγμών ώστε να προλάβουν τα γεγονότα προς το συμφέρον τους.

Οι μνήμες. Αλβανός του Κοσόβου μπροστά από μνημείο προς τιμήν των Κοσοβάρων ανταρτών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο με τη Σερβία. Στις 4 Μαΐου αρχίζουν ξανά οι διαπραγματεύσεις για την ανεξαρτησία του Κοσόβου

Είναι το ακανθώδες ζήτημα των Βαλκανίων από το 1999. Από τότε που τα ΝΑΤΟϊκά
βομβαρδιστικά ανάγκασαν τις γιουγκοσλαβικές δυνάμεις ασφάλειας σε αποχώρηση,
για να σταματήσει η αιματηρή – σύμφωνα με τους εισαγγελείς του Διεθνούς
Ποινικού Δικαστηρίου – εκστρατεία κατά των Αλβανοφώνων.

Οι Αλβανοί αποτελούν πλειοψηφία στο Κοσσυφοπέδιο με ποσοστό άνω του 90% και
επιδιώκουν πλήρη ανεξαρτησία. Οι μειοψηφούντες Σέρβοι της περιοχής αλλά και
εκτός του Κοσσυφοπεδίου επιζητούν, από την πλευρά τους, επιστροφή της
διοίκησης στο Βελιγράδι. Ωστόσο ελάχιστη είναι η πρόοδος που έχει επιτευχθεί
μέχρι στιγμής στις διαπραγματεύσεις για το τελικό καθεστώς και το γεγονός αυτό
ενισχύει τις πιθανότητες να επιβληθεί μια λύση υπέρ των Αλβανών. Τη
διαπραγματευτική θέση των Σέρβων αποδυναμώνει, σύμφωνα με διπλωματικούς
κύκλους, κι ένα άλλο γεγονός: το ότι ο Ράτκο Μλάντιτς, από τους βασικούς
καταζητούμενους για εγκλήματα πολέμου στην Πρώην Γιουγκοσλαβία και πρώην
διοικητής του σερβοβοσνιακού στρατού, παραμένει ασύλληπτος, παρά τις
δεσμεύσεις του Βελιγραδίου.

Τη διοίκηση του Κοσσυφοπεδίου, ύστερα από τη γιουγκοσλαβική αποχώρηση, έχει
αναλάβει ο ΟΗΕ. Τις τελευταίες εβδομάδες όμως – επισημαίνει ο Νίκολας Γουντ
στην «International Herald Tribune» – η Σερβία, ως χρηματοδότης πολλών
υπηρεσιών στους σερβικούς θύλακες της επαρχίας, ζήτησε από όλους τους Σέρβους
υπαλλήλους της να παραιτηθούν από κάθε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη
προκειμένου να μη χάσουν τους μισθούς τους. Από το 1999 η Σερβία συνέχισε να
πληρώνει τους Σέρβους δημόσιους υπαλλήλους παρά τη μεταβίβαση της διοίκησης
της περιοχής στον ΟΗΕ. Έτσι, πολλοί Σέρβοι υπάλληλοι είχαν δύο μισθούς – έναν
από τη σερβική κυβέρνηση κι έναν από τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών.

Την ίδια ώρα η ηγεσία των Αλβανών προσπαθεί να εδραιώσει το επιχείρημά της ότι
ένα ανεξάρτητο Κοσσυφοπέδιο θα προστατεύσει και θα διαφυλάξει τα δικαιώματα
των μειονοτήτων του. Ο νέος πρωθυπουργός, Αγκίμ Τσέκου, πρώην στρατηγός του
κροατικού στρατού, διαμήνυσε από τις πρώτες ημέρες της ανάληψης των καθηκόντων
του τον περασμένο μήνα ότι κύριος στόχος του είναι να πείσει τους Αλβανούς
ηγέτες της επαρχίας και τους αξιωματούχους τής κυβέρνησης να πραγματοποιήσουν
μεταρρυθμίσεις υπέρ των Σέρβων. «Θέλω να με βλέπουν ως πρωθυπουργό όλων των
πολιτών του Κοσσυφοπεδίου, Σέρβων και Αλβανών», τόνισε.

Παρά την άρνηση της σερβικής κυβέρνησης να συνομιλήσει απευθείας μαζί του,
δυτικοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι ο Τσέκου είναι ένας από τους ελάχιστους
Αλβανούς ηγέτες που μπορούν να πείσουν τις τοπικές αρχές στο Κοσσυφοπέδιο να
παράσχουν επαρκείς υπηρεσίες στις σερβικές κοινότητες.

Πάλι στο τραπέζι

Στις 4 Μαΐου οι διαπραγματευτικές ομάδες από τις δύο πλευρές θα επανέλθουν στο
τραπέζι των συνομιλιών στη Βιέννη με κύριο θέμα συζήτησης την ενίσχυση των
εξουσιών των τοπικών αρχών. Τα ζητήματα της προστασίας των θρησκευτικών και
ιστορικών τοποθεσιών αναμένεται να ακολουθήσουν και να ολοκληρωθούν μέχρι τα
μέσα του καλοκαιριού, ώστε να αρχίσουν οι κρίσιμες συνομιλίες για το θέμα της
κυριαρχίας.

Οι δηλώσεις πάντως αξιωματούχων της εξαεθνούς Ομάδας Επαφής (συμμετέχουν ΗΠΑ,
Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Ιταλία, Γερμανία), που επιβλέπει τη διαπραγματευτική
διαδικασία, επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι δεν υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές
λύσεις από την παραχώρηση ανεξαρτησίας, όπως επιθυμεί η αλβανική πλειοψηφία
του πληθυσμού. Μόλις πρόσφατα άλλωστε ανακοίνωση της Ομάδας ύστερα από
συνομιλίες στο Βελιγράδι καλούσε τη Σερβία να είναι «ρεαλιστική» στις
προτάσεις της και να βρει μια λύση «αποδεκτή για τον πληθυσμό του Κοσόβου».