«Eίχε μυαλό κότας, αλλά πυροβολούσε σαν άγγελος»

Ο αρχηγός της Μαφίας σε μία από τις πρώτες φωτογραφίες του, έπειτα από 43 χρόνια που ήταν αόρατος

Ήταν ένας θρύλος που κέντριζε τη φαντασία των Ιταλών, ένας «ήρωας»
κινηματογραφικών διαστάσεων που τεχνηέντως διέφευγε τη σύλληψη επί τέσσερις
δεκαετίες – πολλές φορές την τελευταία στιγμή – αλλάζοντας συνεχώς κρυψώνα.
Ακόμη κι όταν ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με την Αστυνομία, στη διάρκεια ενός
τυπικού ελέγχου το 1997 λίγο έξω από το Παλέρμο, ο Προβεντσάνο κατάφερε και
πάλι να… γίνει καπνός.

Αλλά χθες η τύχη του τον εγκατέλειψε οριστικά. Αν και την ύστατη στιγμή
προσπάθησε να παραπλανήσει τους αστυνομικούς, αρνούμενος κατηγορηματικά την
ταυτότητά του, ο γηραιός αρχινονός της Κόζα Νόστρα τελικά υποχώρησε και
οδηγήθηκε στο αρχηγείο της Αστυνομίας, στο Παλέρμο. Ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία
του ιταλικού κράτους κατά της Μαφίας εδώ και 13 χρόνια, από το 1993 και τη
σύλληψη τού τότε αρχηγού του σικελικού συνδικάτου του εγκλήματος, Σαλβατόρε
«Τότο» Ρίινα.

Ασφυκτικός κλοιός

Πιέτρο Γκράσο. Ο εισαγγελέας του Παλέρμου, – στη φωτό με σκίτσα του Προβεντσάνο – θεωρείται ως ένας από τους νικητές στον αγώνα κατά της Κόζα Νόστρα

Ο κλοιός γύρω από τον Προβεντσάνο ήταν ασφυκτικός, τόσο από τους άνδρες της
Αστυνομίας όσο και από το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί έξω από το αρχηγείο της
Αστυνομίας. «Μπάσταρδε! Δολοφόνε!»… Χαρακτηρισμοί σαν κι αυτούς αντήχησαν
στο κέντρο της πόλης. Ήταν η πρώτη… πραγματική εικόνα του αρχινονού που
έβλεπε η Ιταλία.

Δεδομένου τού ότι η τελευταία φωτογραφία που είχε στα χέρια της η Ιταλική
Αστυνομία για τον «άνθρωπο-φάντασμα» χρονολογείται από το 1959 (όταν δηλαδή
ήταν 26 χρόνων), το σκίτσο που έδωσε πέρυσι ο εισαγγελέας Πιέρο Γκράσο –
βασισμένο σε μαρτυρίες από νοσοκομείο της Μασσαλίας όπου είχε νοσηλευθεί ο
Προβεντσάνο στο παρελθόν – ήταν ένα από τα βασικά εργαλεία που είχαν στα χέρια
τους οι διωκτικές αρχές. Τον πρόδωσαν όμως κρυπτογραφημένα σημειώματα, με τα
οποία ο Προβεντσάνο επικοινωνούσε με τους στενούς του συντρόφους και την
οικογένειά του. Ο αρχινονός απεχθανόταν τις τηλεφωνικές συσκευές· το ίδιο και
τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα επικοινωνίας, από φόβο μήπως προδοθεί .

Οι συμμορίες

Ο Προβεντσάνο γεννήθηκε το 1933 στο Κορλεόνε. Στους κόλπους της πιστεύεται πως
εντάχθηκε, στην εφηβεία του. Μαζί με τον φίλο του, τον Τότο Ρίινα, ο μέχρι
πρότινος αρχηγός της Κόζα Νόστρα συμμετείχε ενεργά στον «εμφύλιο» ανάμεσα στις
δύο μαφιόζικες συμμορίες της δεκαετίας του ’50, του Λουτσιάνο Λίτζο και του
Μισέλ Ναβάρα. Το 1958 ο Προβεντσάνο βοήθησε τον Λίτζο να βγάλει από τη μέση
τον Ναβάρα, δολοφονώντας τον. Περίπου μία δεκαετία αργότερα ο Λίτζο συνελήφθη,
αφήνοντας τα ηνία στον Ρίινα, με…. δεξί του χέρι το «φάντασμα του Κορλεόνε».

H δύναμή του ήταν τα μυστικά

Χθες, η ικανοποίηση των αστυνομικών περίσσευε

Ο ΑΝΔΡΑΣ που είχε «μυαλό κότας αλλά πυροβολούσε σαν άγγελος» – όπως
κάποτε τον είχε χαρακτηρίσει ο Λίτζο – είχε καταδικασθεί ερήμην του αρκετές
φορές σε ισόβια κάθειρξη για σειρά εγκλημάτων της Μαφίας, μεταξύ των οποίων
και για τις δολοφονίες, το 1992, των δικαστών Τζοβάνι Φαλκόνε και Πάολο
Μπορσελίνο. Ήταν δύο εγκλήματα που προκάλεσαν έντονα το λαϊκό αίσθημα στην
Ιταλία κατά της Μαφίας. Ο Ρίινα δεν ξέφυγε, ο Προβεντσάνο όμως έγινε και πάλι
άφαντος. Φοβούμενος ότι τα εγκλήματα αυτά θα οδηγούσαν τελικά στην καταστροφή
του εγκληματικού συνδικάτου, ο αρχιμαφιόζος επέβαλε μια «Παξ Μαφιόζα», η
βασική αρχή της οποίας ήταν αποχή από δολοφονίες πολιτικών, δικαστικών ή μελών
της Μαφίας. Την ίδια ώρα όμως η… οικονομική πολιτική της συνεχιζόταν, με
έμφαση στους εκβιασμούς, στις εργολαβίες δημόσιων κτιρίων αλλά και στο
λαθρεμπόριο ναρκωτικών. «H πραγματική δύναμή του δεν βρίσκεται στα όπλα, αλλά
στα μυστικά· και μέσω αυτών εκβιάζει τους έχοντες την εξουσία – πολιτικούς και
τραπεζίτες. Δεν θέλουν να τον συλλάβουν γιατί ξέρει πολλά…», είχε δηλώσει
πριν από χρόνια ο Σάλβο Παλατζόλο, ειδικός σε θέματα Μαφίας και δημοσιογράφος
της «Ρεπούμπλικα».