ΠABEΛ KΟXΟYT «Mια δημοκρατία πέφτει σε λίγες ώρες»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Ο λόγος που δεν θα πεθάνει ούτε ο σοσιαλισμός ούτε και ο κομμουνισμός είναι |
«Ο ολοκληρωτισμός που έζησε η Τσεχοσλοβακία από Γερμανούς και Ρώσους
μεταχειρίστηκε τους πολίτες σαν ζώα που τρώνε μεν καλά αλλά δεν έχουν
δικαιώματα», λέει ο Πάβελ Κόχουτ. Ο Τσέχος συγγραφέας μίλησε χθες στο Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών (στο αθηναϊκό κοινό τον παρουσίασε ο Πέτρος Μάρκαρης, στο
πλαίσιο των εκδηλώσεων Megaron Plus) για το παρελθόν της χώρας του αλλά και
για τα προβλήματα της σύγχρονης δημοκρατίας.
«Οι Τσέχοι βαυκαλίζονταν με την ιδέα ότι η χώρα θα ήταν πρωταθλήτρια σε πολλά
αν δεν είχε υποστεί όσα υπέστη. Αλλά έχουν περάσει δεκαπέντε χρόνια ήδη από
την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος και, προς το παρόν, είναι πρωταθλήτρια
μόνο στο χόκεϊ! Υπήρχαν αυταπάτες», υποστηρίζει.
Ο συγγραφέας λέει ότι άλλαξε άποψη για την πολιτική όταν κατατάχθηκε στον
στρατό. «Εκεί είδα το μοντέλο όλης της κοινωνίας. Αλλά και οι άνθρωποι είχαν
απογοητευθεί. Το 1955 έγραψα το πρώτο μου έργο με κριτική διάθεση απέναντι στο
καθεστώς. Την επόμενη χρονιά ήρθε και ο Χρουστσόφ που μίλησε στο 20ό Συνέδριο.
Εκεί πια όλοι κατάλαβαν ότι η πρόσδεσή μας στο κομμουνιστικό σύστημα ήταν
ιστορικό ατύχημα. Μερικοί αυτοκτόνησαν. Οι περισσότεροι όμως τα βρήκαν με τη
νέα κατάσταση. Κάποιοι επιζήτησαν την αλλαγή. Και το πέτυχαν μέσω του κόμματος
– ήταν ο μόνος τρόπος. Πήραν τα ηνία οι μεταρρυθμιστές και οδήγησαν τη χώρα
στην Άνοιξη της Πράγας».
Σε σχέση με το σήμερα, ο Πάβελ Κόχουτ δεν δηλώνει ούτε φιλοαμερικανός ούτε
αντιαμερικανός. «Πολιτικοί σαν τον Μπους έρχονται και παρέρχονται», λέει στα
«NEA». «Πάντως, δεν είμαι εναντίον τού να πέφτουν οι δικτάτορες, γιατί μια
δημοκρατία μπορεί να πέσει σε λίγες ώρες, ενώ μια δικτατορία μπορεί να
κρατήσει δεκαετίες. Και εν πάση περιπτώσει, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι
Αμερικανοί έσωσαν την Ευρώπη τρεις φορές τον 20ό αιώνα».
Για το διαζύγιο της Τσεχίας με τη Σλοβακία, λέει ότι «ο τρόπος που έγινε ήταν
ο πιο ωραίος καρπός της 70χρονης συγκατοίκησης». «Πρόκειται για δύο αυτόνομους
λαούς. Κατά την αυστριακή μοναρχία, η Βοημία υπαγόταν στην Αυστρία και η
Σλοβακία στην Ουγγαρία. Βοημία και Μοραβία ήταν οι οπλουργοί της αυστριακής
μοναρχίας και ανέπτυξαν βαριά βιομηχανία. Οι Ούγγροι κράτησαν τη Σλοβακία
αγροτική. H ένωση έγινε μετά τον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο με την ιδέα να
δημιουργηθεί μια άλλη Ελβετία ανάμεσα στη Γερμανία και την Αυστρία. Τότε
τέθηκαν οι προϋποθέσεις δημιουργίας αυτόνομης οντότητας στη Σλοβακία. Μέχρι
τότε τα πάντα εκεί (σχολεία, πανεπιστήμια) ήταν ουγγρικά. Δεν υπήρχαν Σλοβάκοι
εκπαιδευτικοί. Οι Τσέχοι έστειλαν εκατοντάδες δασκάλους να μάθουν πρώτα οι
ίδιοι σλοβάκικα για να μπορέσουν μετά να τα διδάξουν.
H πρώτη ανεξαρτητοποίηση της Σλοβακίας έγινε όμως από τον Χίτλερ, κάτι που
αποτέλεσε μεγάλη ντροπή. Μετά οι δύο χώρες ενώθηκαν ξανά. Το 50% του
ακαθάριστου εθνικού προϊόντος πήγαινε στη Σλοβακία, η οποία είχε το μισό
μέγεθος της Τσεχίας (σε έκταση και πληθυσμό). Το 1992, στη Σλοβακία κέρδισαν
τα κόμματα που διεκδικούσαν ανεξαρτησία. H Τσεχία, τότε, βρέθηκε στη θέση ενός
άντρα που η γυναίκα τού λέει ότι δεν τον αγαπάει πια και θέλει να τον χωρίσει.
Μπορεί να τη σπάσει στο ξύλο, να την κλειδώσει στο υπόγειο, να τη διώξει και
να κρατήσει τα παιδιά. Έγινε όμως κάτι άλλο. Μοιράστηκαν όλα σε αναλογία 2
προς 1. Αποθέματα σε χρυσό, όπλα, χρέη, τρένα, χωρίς να πέσει ούτε ένα
χαστούκι. Σήμερα οι σχέσεις μας είναι καλύτερες παρά ποτέ».
«Έτσι γίναμε εμιγκρέδες»
Ο Πάβελ Κόχουτ ξεκίνησε ως θεατρικός συγγραφέας. Για είκοσι χρόνια έγραφε μόνο
θέατρο (20 έργα), αλλά με τη ρωσική επέμβαση (το ’68) τού απαγορεύτηκε η
δημοσίευση έργων και στράφηκε στο μυθιστόρημα. «Τυπικά δεν απαγορευόταν να
γράφεις, αλλά κανείς δεν ανέβαζε έργα σου. Ο θεατρικός συγγραφέας που δεν
βλέπει το έργο του στο θέατρο είναι σαν τυφλός ζωγράφος ή κουφός συνθέτης»,
λέει. Τα μυθιστορήματά του μπορούσαν όμως να κυκλοφορούν στο εξωτερικό, με
πρώτη γλώσσα τα γερμανικά. «Μετά το ’68 έμεινα δέκα χρόνια στην Τσεχία. Κάποτε
με βράβευσαν στη Βιέννη και είπα ότι θα παραλάβω το βραβείο και θα επιστρέψω,
για να αποδείξω ότι μπορούμε να ξεφύγουμε από την απομόνωση. Έμεινα λίγο στη
Βιέννη και πήρα, μαζί με τη σύζυγό μου, τον δρόμο της επιστροφής. Στα σύνορα
μάς διέταξαν να φύγουμε. Αν μέναμε, η σύζυγός μου θα πήγαινε φυλακή (3-5
χρόνια) γιατί είχε δαγκώσει έναν πράκτορα που είχε επιχειρήσει να την
απαγάγει. Αρνηθήκαμε να φύγουμε. Δέκα ώρες προσπαθούσαμε να τους πείσουμε να
μας αφήσουν. Ώσπου μας βάλανε στο αμάξι, μας πέρασαν από την άλλη μεριά των
συνόρων, έκλεισαν την πύλη και έσβησαν τα φώτα. Έτσι γίναμε εμιγκρέδες. Με δυο
σακίδια που είχαμε μαζί…».
INFO
Από τις Εκδ. Καστανιώτη κυκλοφορούν δύο βιβλία του Πάβελ Κόχουτ: «Χιονίζω»,
μτφ. Σόνια Στάμου – Ντορνιάκοβα, σελ. 352, τιμή: 20,90 ευρώ και «Ο άνθρωπος
που δολοφονούσε χήρες», μτφ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, σελ. 462, τιμή: 15,67 ευρώ.
Google news
