Η ζωή «κρύφτηκε» στη Σελήνη

Το μυστικό της δημιουργίας τής ζωής μπορεί να κρύβεται στο Φεγγάρι! Εκεί
δηλαδή όπου κατέληξαν αρχέγονα πετρώματα του πλανήτη μας, όταν αποκολλήθηκαν
από τη Γη, εξαιτίας σφοδρών συγκρούσεων με αστεροειδείς.

Επιστήμονες πιστεύουν ότι στο Φεγγάρι μπορεί να βρίσκονται γήινα πετρώματα, που ίσως κρύβουν μέσα τους απολιθωμένα ίχνη ζωής, με ηλικία μεγαλύτερη από 3,8 δισ. χρόνια

H παλαιότερη ένδειξη ζωής στη Γη, χρονολογείται πριν από περίπου 3,5
δισεκατομμύρια χρόνια. Όμως, υπάρχουν και κάποιες ασαφείς ενδείξεις που κάνουν
τους επιστήμονες να θεωρούν ότι υπήρχε ζωή στον πλανήτη μας ακόμη παλαιότερα,
πριν δηλαδή από 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Οι ενδείξεις αυτές βέβαια
στηρίζονται περισσότερο στη χημική σύσταση κάποιων πετρωμάτων παρά στην ύπαρξη
αδιαμφισβήτητων απολιθωμάτων.

Έστω και με αυτά τα δεδομένα, η ζωή φαντάζει αρχέγονη στη Γη. Όμως, αν
συγκριθεί με την ηλικία του πλανήτη μας, που είναι 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια,
τότε γεννάται το ερώτημα αν πράγματι χρειάστηκε σχεδόν ένα δισεκατομμύριο
χρόνια για να σχηματιστούν στην επιφάνεια της Γης, οι πρώτοι ζωντανοί
οργανισμοί. Πολλοί βιολόγοι εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι η ζωή εμφανίστηκε πολύ
νωρίτερα από τα 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια.

Ένας αστεροειδής με διάμετρο 100 μέτρων που θα δημιουργούσε κρατήρα ενός χιλιομέτρου, θα μπορούσε να εκτοξεύσει προς το Φεγγάρι γήινα πετρώματα. H σύγκρουση θα ήταν ιδιαίτερα σφοδρή

Χωρίς παρελθόν. Ο Πίτερ Γουόρντ, καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο
της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ, λέει στην επιστημονική επιθεώρηση «New Scientist»
ότι η πιθανότητα να βρεθούν στον πλανήτη μας ίχνη ζωής με ηλικία μεγαλύτερη
των 3,5 δισ. χρόνων, είναι πολύ μικρή. Ακόμη και αν η γεωλογική έρευνα έχει
επεκταθεί στα πιο αφιλόξενα μέρη του πλανήτη μας, είναι σχεδόν αδύνατο να
εντοπιστούν άθικτα πετρώματα από εκείνη την εποχή, που να εμπεριέχουν
απολιθώματα ή έστω τη χημική υπογραφή της ζωής. Εξαιτίας της τεκτονικής των
πλακών και τη διαρκή κίνηση της ατμόσφαιρας, οτιδήποτε παλαιότερο από 3,5 δισ.
χρόνια, έχει εξαφανιστεί. Ακόμη και αν θεωρείται βέβαιο ότι κάπου στη Γη
υπάρχουν παμπάλαια πετρώματα, οι πιθανότητες ωστόσο να εντοπιστούν ίχνη
βακτηρίων ή ακόμη και πολυκύτταρων οργανισμών, είναι μηδαμινή.

Όμως, στο Φεγγάρι, τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά! H επιφάνεια της
Σελήνης είναι διάσπαρτη από γήινα πετρώματα, πολλά από τα οποία μπορεί να
έχουν μεγαλύτερη ηλικία από τα αντίστοιχα που έχουν ανακαλυφθεί έως τώρα στον
πλανήτη μας. Το Φεγγάρι άλλωστε δεν έχει ατμόσφαιρα και ούτε υπάρχει η
διαδικασία της τεκτονικής των πλακών. Επομένως, οτιδήποτε προσεδαφίζεται εκεί,
παραμένει άθικτο.

Τα τελευταία 20 χρόνια έχει γίνει ξεκάθαρο στους επιστήμονες ότι οι πλανήτες
και τα φεγγάρια που βρίσκονται στο ηλιακό μας σύστημα έχουν στο απώτατο
παρελθόν ανταλλάξει μεταξύ τους τεράστιες ποσότητες ρευστοποιημένων
πετρωμάτων, εξαιτίας σφοδρών συγκρούσεων με αστεροειδείς. Εξάλλου, η
πιθανότερη θεωρία για τη δημιουργία της Σελήνης είναι ότι σχηματίστηκε από
πετρώματα της πρώιμης Γης, όταν σε αυτήν προσέκρουσε ένα τεράστιο ουράνιο
σώμα.

H μεγάλη πρόσκρουση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, επιστήμονες από
το Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ στην Καλιφόρνια, διαπίστωσαν ότι ο μεγάλος
αστεροειδής που έπεσε στη Γη πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια – και θεωρείται
ύποπτος για την εξαφάνιση των δεινοσαύρων – είχε εκτοξεύσει στο Διάστημα
τεράστιες ποσότητες πετρωμάτων, οι οποίες έλειωσαν κατά την επαναφορά τους στη
Γη.

Τα πετρώματα αυτά, που είναι διάσπαρτα σε όλο τον πλανήτη, από την εποχή του
τέλους της Κρητιδικής Εποχής, περιέχουν μικρές ποσότητες εκείνου του φονικού
αστεροειδούς. Ταυτόχρονα, μια άλλη ομάδα επιστημόνων δημοσίευσε μια μελέτη το
2002 στην επιθεώρηση «Icarus», όπου καθιστούσε σαφές ότι ένα σημαντικό μέρος
των πετρωμάτων της Γης που αποκολλήθηκε από εκείνη την πρόσκρουση, δεν
επέστρεψε στον πλανήτη μας, αλλά συνέχισε το διαστημικό του ταξίδι,
καταλήγοντας στον Άρη, την Αφροδίτη, ίσως στον Ερμή και κυρίως στο Φεγγάρι.

Από την άλλη πλευρά, επιστήμονες από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας
στην Πασαντίνα, απέδειξαν με έρευνές τους ότι στον παγωμένο πυρήνα ενός
μετεωρίτη που προέρχεται από κάποιο ουράνιο σώμα, είναι δυνατό να διατηρηθούν
απολιθώματα και χημικά ίχνη ζωής, χωρίς να καταστραφούν, ούτε κατά τη διάρκεια
του διαστημικού ταξιδιού ούτε εξαιτίας της πρόσκρουσής του σε έναν άλλο
πλανήτη.

Έτσι λοιπόν, οι επιστήμονες θεωρούν πολύ πιθανό ότι αρχέγονα πετρώματα της Γης
που αποκολλήθηκαν κατά την πρώιμη ηλικία της, όταν το ηλιακό μας σύστημα
θύμιζε «πεδίο βολής», μπορεί να έχουν καταλήξει στο Φεγγάρι. Και αν τα πρώτα
ίχνη ζωής στη Γη δημιουργήθηκαν πολύ νωρίτερα από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια,
δεν αποκλείεται να υπάρχουν αναλλοίωτα στην επιφάνεια της Σελήνης. Οπότε,
σύμφωνα με τους ίδιους ειδικούς, η επιστροφή του ανθρώπου στο Φεγγάρι είναι
επιβεβλημένη, καθώς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να βρει εκεί τις αρχές της ζωής.

Εκατομμύρια τόνοι γήινων πετρωμάτων ίσως να καλύπτουν την επιφάνεια του Φεγγαριού

Οι ειδικοί θεωρούν βέβαιο ότι πριν από 4 δισ. χρόνια η Γη βομβαρδιζόταν συχνά από μεγάλους αστεροειδείς, με αποτέλεσμα τεράστιοι όγκοι πετρωμάτων να καταλήξουν στο Φεγγάρι και σε άλλους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος

Για να εκτοξευτούν πετρώματα από τη Γη προς το Φεγγάρι, θα πρέπει να
συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Όλα εξαρτώνται από το μέγεθος του
αστεροειδούς, την ταχύτητά του, τη γωνία πρόσκρουσης, τη σύστασή του, αλλά και
το είδος των γήινων πετρωμάτων στα οποία προσκρούει. Κατ’ αυτόν τον τρόπο,
ακόμη και ένας αστεροειδής με διάμετρο 100 μέτρων, που θα δημιουργούσε στον
πλανήτη μας έναν κρατήρα διαμέτρου ενός χιλιομέτρου, θα μπορούσε να εκτοξεύσει
γήινα πετρώματα στο Φεγγάρι.

Οι επιστήμονες δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν με βεβαιότητα ποια είναι η
συχνότητα πρόσκρουσης στη Γη τέτοιων αστεροειδών. Κρίνοντας όμως από την
επιφάνεια του Φεγγαριού, το οποίο λέγεται πως έχει παρεμφερή ιστορία
χτυπημάτων με εκείνη της Γης, προκύπτει ότι τέτοια φαινόμενα ενδεχομένως να
συμβαίνουν κάθε 100.000 χρόνια, ενώ στο απώτατο παρελθόν τα φαινόμενα αυτά
συνέβαιναν συχνότερα.

Ο Τζον Άρμστρονγκ από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, υπολόγισε μαζί με
συναδέλφους του ότι στην περίπτωση που χτυπούσε τη Γη ένας αστεροειδής 100
μέτρων, τότε ο όγκος των πετρωμάτων που θα κατέληγε στο Φεγγάρι θα ήταν 120
κιλά ανά 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα σεληνιακού εδάφους. Με δεδομένο μάλιστα,
το γεγονός ότι η ιστορία της Γης «βρίθει» από αρκετές ανάλογες συγκρούσεις,
μπορούμε να υποθέσουμε πως η επιφάνεια της Σελήνης μπορεί να φιλοξενεί ίσως
και εκατομμύρια τόνους αρχέγονων γήινων πετρωμάτων.

Αν μάλιστα αναλογιστεί κανείς ότι οι πιο σφοδρές συγκρούσεις στο ηλιακό μας
σύστημα έγιναν στο χρονικό διάστημα μεταξύ 4,2 και 3,8 δισεκατομμυρίων χρόνων
πριν και πως το 1% από τα 380 κιλά σεληνιακών πετρωμάτων που συλλέχτηκαν στη
δεκαετία του 1970 από τους αστροναύτες των αποστολών «Απόλλων» δεν ανήκαν στο
Φεγγάρι, τότε εύκολα καταλαβαίνει κανείς γιατί πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι
σημαντικές πληροφορίες για την αρχή της ζωής στη Γη κρύβονται στο Φεγγάρι.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Δέσποινα Κουκλάκη