Προσωπικά δεδομένα… στο σφυρί!

Επιχειρηματίας αποφασίζει να ανοίξει κατάστημα με ρούχα για παχουλές αλλά
δεν θέλει να βαδίσει στα… τυφλά. Απευθύνεται σε εταιρεία ρωτώντας αν μπορεί
να μάθει πόσες και ποιες είναι οι εύσωμες κυρίες της περιοχής που τον
ενδιαφέρει. H απάντηση έρχεται την επομένη και είναι άκρως κατατοπιστική.

Οι εύσωμες κυρίες είναι δυνατό να βρεθούν και να δημιουργηθεί λίστα με τις
διευθύνσεις και τα τηλέφωνά τους. H ελάχιστη «παραγγελία» είναι 1.000 ονόματα
και το κόστος 4,5 ευρώ το… κεφάλι συν ΦΠΑ!

Είναι μία από τις χιλιάδες εταιρείες που διαχειρίζονται και πωλούν προσωπικά
δεδομένα στη χώρα μας. Στοιχεία όπως η ιδιοκτησία κατοικίας, κύριας ή και
εξοχικής, με ή χωρίς σύστημα ασφαλείας, η οικονομική ενημερότητα, τα κιλά
σωματικού βάρους, η κατοχή κατοικιδίου, η μάρκα αυτοκινήτου που έχει κάποιος
στην κατοχή του και σειρά άλλων ευαίσθητων δεδομένων πωλούνται σε επιχειρήσεις
και ιδιώτες, αρκεί να τα ζητήσουν και να μπορούν να πληρώσουν.

Για την προαναφερόμενη λίστα με παχουλές, η εταιρεία ανέφερε στην υποψήφια
πελάτισσά της ότι θα φροντίσει για τη συναίνεση των εύσωμων κυριών να τους
αποσταλεί διαφημιστικό υλικό. Ωστόσο, ουδέποτε διευκρίνισε πώς θα πιστοποιήσει
τη συναίνεση, ενώ δεν το ανέφερε καν για την κατασκευή άλλης λίστας με
γυναικεία ονόματα, διευθύνσεις και τηλέφωνα, στην οποία μπορούσε να προσθέσει
στοιχεία για την οικογενειακή κατάσταση, την κατοχή σπιτιού ή την ηλικία. Το
κόστος σε αυτή την περίπτωση είναι πολύ χαμηλότερο: 10 λεπτά το όνομα και ένα
επιπλέον λεπτό για κάθε έξτρα στοιχείο!

Για οικονομικά στοιχεία

Άλλη εταιρεία εξυπηρετεί επιχειρήσεις και μπορεί ακόμη και τηλεφωνικά να
ενημερώσει τους πελάτες της για οικονομικά στοιχεία άλλων επιχειρήσεων ή και
ιδιωτών. Ακάλυπτες επιταγές, καθυστέρηση στην αποπληρωμή καταναλωτικών ή άλλων
δανείων, χρέη πιστωτικών καρτών ή καθυστερήσεις στην εξόφληση λογαριασμών
κινητής τηλεφωνίας είναι μόνο μερικές από τις «υπηρεσίες» που παρέχουν.

Αποκαλύπτουν μάλιστα τις πηγές από τις οποίες συλλέγουν τα στοιχεία που
πωλούν: Πρωτοδικεία, Ειρηνοδικεία, Τράπεζες, Εμποροβιομηχανικά Επιμελητήρια…

«TA NEA» απευθύνθηκαν στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για
τις προναφερόμενες περιπτώσεις, τις οποίες όμως οι ελεγκτές δεν γνώριζαν. Όπως
ανέφεραν οι ίδιοι, «ο έλεγχος τέτοιου είδους εταιρειών γίνεται συνήθως ύστερα
από σχετική καταγγελία. Όπως και να ‘χει, η επεξεργασία και βέβαια η
αγοραπωλησία τέτοιου είδους δεδομένων είναι παράνομη».

Ανάλογη ήταν η απάντηση που δόθηκε και σε σχετική ερώτηση βουλευτών του ΠΑΣΟΚ
προς τους υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης.

Οι ελεγκτές της Αρχής δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τις αρχικές πηγές που
χρησιμοποιούν οι εταιρείες προκειμένου να κατασκευάζουν λίστες με προσωπικά
δεδομένα.

Οι πληροφορίες

Δυνητικά τέτοια στοιχεία μπορεί να βρεθούν από εκατοντάδες φορείς του δημόσιου
και του ιδιωτικού τομέα. «Ουσιαστικά όποιος τηρεί αρχεία με προσωπικά δεδομένα
μπορεί να τα διαθέσει» αναφέρει ο δικηγόρος Γεράσιμος Λουκέρης πρώην ελεγκτής
της Αρχής και εκπρόσωπος μιας γυναίκας η οποία είδε το απόρρητο τηλέφωνό της
σε λίστα προσβάσιμη δημόσια.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάθε φορά που κάποιος συμπληρώνει τα στοιχεία του
για να συμμετέχει λόγου χάριν σε κάποια κλήρωση ή να κάνει μια παραγγελία μέσω
του Διαδικτύου, δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν αυτά τα στοιχεία
τουλάχιστον για διαφημιστικούς σκοπούς. Κι αυτό γιατί σε κάθε έντυπο αυτού του
τύπου υπάρχουν κάποια ψιλά γράμματα, τα οποία δεν αντιλαμβάνεται και
ουσιαστικά διαβεβαιώνουν τη συναίνεσή του.

Για την προώθηση πωλήσεων επιτρέπεται η λεγόμενη άμεση εμπορία (direct
marketing), δηλαδή να απευθύνεται κάποιος σε συγκεκριμένους πελάτες ανάλογα με
το προϊόν που πωλεί, αρκεί τα στοιχεία που συλλέγει να προέρχονται από πηγές
οι οποίες είναι προσβάσιμες σε όλους – τέτοιες πηγές είναι για παράδειγμα οι
τηλεφωνικοί κατάλογοι, η Εφημερίδα της Κυβερνήσεως κ.ά.

Ωστόσο προσωπικά δεδομένα, όπως το αν κάποιος φορά φακούς επαφής ή έχει
καθυστερήσει την αποπληρωμή των δόσεων του δανείου του, δεν περιλαμβάνονται σε
κανένα «δημόσιο κατάλογο».

144.000 εταιρείες

Ξεπερνούν τις 144.000 οι εταιρείες που τηρούν αρχεία με προσωπικά δεδομένα στη
χώρα μας. Ο αριθμός μάλιστα είναι… υποτιμημένος, καθώς εκτιμάται ότι
υπάρχουν και πολλές άλλες που δραστηριοποιούνται υπογείως.

Σύμφωνα με τις ετήσιες εκθέσεις της Αρχής, έως το τέλος του 2004 περίπου 5.000
εταιρείες τηρούσαν αρχεία με ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα – δηλαδή αυτά που
αφορούν θέματα υγείας, φυλετική προέλευση, πολιτικά φρονήματα, ερωτική ζωή και
άλλες ατομικές δραστηριότητες. Μόνο κατά τη διάρκεια του 2004, περισσότεροι
από 400 φορείς γνωστοποίησαν στην Αρχή ότι διατηρούν αρχεία με προσωπικά
δεδομένα πολιτών. Την ίδια χρονιά, οι ελεγκτές προέβησαν στη διενέργεια μόλις
36 διοικητικών ελέγχων για την τήρηση αρχείων με προσωπικά δεδομένα, ενώ
δέχθηκαν και 1.971 σχετικές προσφυγές ή ερωτήσεις.

Αντί να προστατεύει… καρφώνει

ME MIA ΑΙΤΗΣΗ στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων μπορεί κανείς
να απαλλάξει τον εαυτό του από καταιγισμό διαφημιστικών φυλλαδίων και
μηνυμάτων.

Στο ειδικό έντυπο ο πολίτης συμπληρώνει εκτός από όνομα, διεύθυνση και
τηλέφωνο, το επάγγελμά του και τον αριθμό ταυτότητας. Το λεγόμενο μητρώο του
άρθρου 13 είναι διαθέσιμο σε όλους τους φορείς που προωθούν προϊόντα και
υπηρεσίες. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ενώ έχει δημιουργηθεί για να προστατεύει
τους πολίτες, μπορεί να αποτελέσει μια πρώτη βάση προσωπικών δεδομένων!