«Mαχαίρι» στη δημόσια ασφάλιση

Ο περιορισμός των πρόωρων συντάξεων και η ανάπτυξη της ιδιωτικής ασφάλισης,
εις βάρος της δημόσιας, είναι οι δύο κεντρικοί στόχοι στους οποίους
προσανατολίζεται η κυβέρνηση, εν όψει της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού
συστήματος.

Αν και οι αποφάσεις για την ασφαλιστική μεταρρύθμιση θα καθυστερήσουν – όλα τα
στελέχη της κυβέρνησης διαβεβαιώνουν ότι δεν πρόκειται να ληφθούν κατά τη
διάρκεια της ερχόμενης διετίας – η προετοιμασία αρχίζει οσονούπω. H διετία που
έρχεται θα αναλωθεί σε αναλογιστικές μελέτες, με τις οποίες θα υπολογισθεί το
μέγεθος του προβλήματος και σε διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τα
κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι αποφάσεις θα έρθουν μετά.

Όμως, ήδη έχουν διαφανεί οι προθέσεις της κυβέρνησης. Ο ίδιος ο υπουργός
Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης είπε πριν από λίγες ημέρες ότι οι αλλαγές πρέπει
να οδηγούν σε αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και σε ένταξη την
ανασφάλιστων σήμερα εργαζομένων στην επίσημη αγορά εργασίας. Επίσης, ο ίδιος,
μιλώντας στην Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών, αναφέρθηκε στην παροχή φορολογικών
κινήτρων για την ανάπτυξη της ιδιωτικής ασφάλισης.

Ηλικία συνταξιοδότησης

Αυτά, σύμφωνα και με πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές, μεταφράζονται ως
εξής:

1. Αύξηση της μέσης ηλικίας συνταξιοδότησης (όχι όμως και του ορίου
ηλικίας συνταξιοδότησης, δηλαδή των 65 ετών). H κυβέρνηση θα επιδιώξει να
εργάζονται περισσότερα άτομα ηλικίας 55-65 ετών, δηλαδή να μειωθούν οι πρόωρες
συντάξεις.

Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, μόνο το 32% συνταξιοδοτείται με βάση της
κανονικές προβλέψεις της νομοθεσίας. Οι υπόλοιποι εντάσσονται σε διάφορες
εξαιρέσεις. Το 24% στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, που παίρνουν σύνταξη
στα 58 έτη, το 17% παίρνουν συντάξεις αναπηρίας και το 3% αντιστοιχεί σε
μητέρες ανήλικων τέκνων. Εξάλλου, σύμφωνα με το IKA, μόνο το 15% των ανδρών
συνταξιοδοτείται σε ηλικία 65 ετών και μόνο το 30% των γυναικών στα 60 έτη.

Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι τα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, καθώς και
οι συντάξεις αναπηρίας θα βρεθούν στο στόχαστρο της επόμενης ασφαλιστικής
μεταρρύθμισης, μαζί με τις μητέρες ανήλικων τέκνων.

Απασχόληση συνταξιούχων

2. Καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής, που είναι κατά τη ΓΣΕΕ το
μεγαλύτερο πρόβλημα. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, ο 1
στους 4 εργαζομένους είναι ανασφάλιστος. Ανασφάλιστοι είναι σε μεγάλο βαθμό οι
οικονομικοί μετανάστες, αλλά και οι… συνταξιούχοι, που εργάζονται μετά τη
σύνταξή τους. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας, αλλά και σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ,
τους εργαζομένους δεν τους συμφέρει να ασφαλίζονται πέρα από ένα επίπεδο
ημερών και αποδοχών ή να παραμένουν στη δουλειά τους έπειτα από ένα όριο
ηλικίας, γιατί δεν αυξάνεται αντίστοιχα η σύνταξή τους. Έτσι, περνούν στην
ανασφάλιστη εργασία, για να παίρνουν περισσότερα στο χέρι.

Προφανώς, επομένως, πέρα από τα αστυνομικά μέτρα καταπολέμησης της
εισφοροδιαφυγής, η κυβέρνηση θα κληθεί να δώσει κίνητρα για την αύξηση των
συντάξεων για όσους εργαζομένους παραμένουν στη δουλειά, ή να δημιουργήσει
αντικίνητρα για όσους φεύγουν πριν από επίσημο όριο ηλικίας.

3. Σταδιακή στροφή σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα, μέσω της ενθάρρυνσης
της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο συνολικό ασφαλιστικό σύστημα.

Τι εννοούσε ο διοικητής

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. N. Γκαργκάνας, είπε την περασμένη
εβδομάδα ότι στο στόχαστρο της επικείμενης ασφαλιστικής μεταρρύθμισης δεν θα
μπουν οι σημερινές, αλλά οι μελλοντικές γενιές. Ουσιαστικά εννοούσε ότι οι
μελλοντικές γενιές θα κληθούν να πληρώσουν υψηλότερο κόστος (ή να αποδεχθούν
χαμηλότερες συντάξεις). Αν δεν αποδεχθούμε, ως κοινωνία, τις χαμηλότερες
συντάξεις, οι μελλοντικές γενιές θα κληθούν να «συμπληρώσουν» τη σύνταξή τους,
πληρώνοντας υψηλότερα ασφάλιστρα στις ιδιωτικές εταιρείες. Για να ενθαρρύνει
την κατεύθυνση αυτή, το κράτος θα προβλέψει μεγαλύτερες φοροαπαλλαγές για τα
σχετικά ασφάλιστρα. Παράλληλα, βεβαίως, κάποιες κοινωνικές κατηγορίες θα
κληθούν να συμβιβαστούν με χαμηλότερες συντάξεις. Χαρακτηριστικά, η μελέτη του
ΟΟΣΑ ανέφερε ότι για τους υπαλλήλους του Δημοσίου, το ποσοστό αναπλήρωσης (η
σύνταξη ως ποσοστό του μισθού) ξεπερνούσε το 100%. Κατά μέσο όρο πάντως ήταν
80%.

Τι σχεδιάζει

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλες οι αλλαγές που σχεδιάζονται θα είναι σε
μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό επαχθείς για τους εργαζομένους. Γι’ αυτό και –
όπως έγινε σε κάθε προηγούμενη προσπάθεια – προβλέπεται σκληρή αντιπαράθεση,
ενώ η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να προχωρήσει όσο γίνεται πιο αργά.

Έτσι, προς το παρόν σχεδιάζει:

* H αναλογιστική μελέτη που θα αναθέσει στην Εθνική Αναλογιστική Αρχή
και σε άλλο ανεξάρτητο τομέα να είναι έτοιμη ώς το καλοκαίρι.

* Να αρχίσει τον διάλογο με τους κοινωνικούς φορείς σε διμερή βάση και
παράλληλα να οργανώσει στη Βουλή κοινές συνεδριάσεις των Επιτροπών Οικονομικών
και Κοινωνικών Υποθέσεων, για να συζητήσουν το θέμα.

Βόμβα γήρανσης

ΟΜΩΣ, η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει για αλλαγές που θα αντιμετωπίζουν τη
βόμβα της γήρανσης του πληθυσμού και όπως έδειξαν τα στοιχεία της που
παρουσιάσθηκαν την περασμένη εβδομάδα, η Ελλάδα είναι από τις χώρες που
βρίσκεται σε ζώνη υψηλής επικινδυνότητας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά:

* H δαπάνη για συντάξεις (με βάση «προβολές» του 2001) θα αυξηθεί από
12,2% του ΑΕΠ το 2005 σε 24,8% το 2050. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση
μεταξύ των 25 κρατών – μελών και καθώς η Ελλάδα ξεκινά ήδη από υψηλή βάση, το
πρόβλημα γίνεται εκρηκτικό. H νεώτερη μελέτη που ετοιμάζεται τώρα θα δείξει
κατά πόσο τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται ή διαψεύδονται. Πάντως, κυβερνητικά
στελέχη αφήνουν να εννοηθεί ότι δεν περιμένουν εντυπωσιακή βελτίωση.

* Ο λόγος συνταξιούχων προς τον ενεργό πληθυσμό θα αυξηθεί από 26,4%
σήμερα σε 60,4% το 2050. Δηλαδή, το 2050 θα αντιστοιχεί λιγότερος από έναν
εργαζόμενο για έναν συνταξιούχο!