Aνεξαρτησία στον ορίζοντα

Οι συνομιλίες για το μέλλον του Κοσόβου που αρχίζουν σήμερα στη Βιέννη θα
οδηγήσουν σχεδόν σίγουρα σε μια μορφή ανεξαρτησίας στην περιοχή. Έπειτα από
μια οδική διαδρομή δέκα λεπτών από την πρωτεύουσα Πρίστινα, αισθάνεσαι σαν να
βρέθηκες σε έναν διαφορετικό κόσμο ή τουλάχιστον σε μια διαφορετική χώρα.

Ξαφνικά, η μία γλώσσα, ο ένας πολιτισμός, ακόμη και η μία θρησκεία
εξαφανίζονται. H μουσική, οι πινακίδες των αυτοκινήτων, τα έγγραφα και τα
χρήματα είναι όλα διαφορετικά. Καλωσορίσατε στην Γκρατσάνιτσα.

Μετά το τέλος της σύγκρουσης στο Κόσοβο το 1999, οι 100.000 Σέρβοι του Κοσόβου
αποσύρθηκαν σε μικρούς θυλάκους σε όλη την επαρχία και σε μια περιοχή στον
Βορρά που συνορεύει με τη Σερβία. Οι περισσότεροι δεν μιλούν αλβανικά και
παραμένουν απολύτως πιστοί στη Σερβία. Συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το σερβικό
δηνάριο (το υπόλοιπο Κόσοβο χρησιμοποιεί το ευρώ) και φέρουν σερβικά έγγραφα,
ενώ οι 1,8 εκατομμύριο Αλβανοί του Κοσόβου φέρουν έγγραφα που έχουν εκδοθεί
από τα Ηνωμένα Έθνη.

Αποφασισμένοι

O πρώην πρόεδρος του Κοσόβου Ιμπραήμ Ρουγκόβα πέθανε από καρκίνο. Αριστερά ο διάδοχός του Φατμίρ Σεϊντίου

Το μεγάλο σοκ ήρθε για τους Σέρβους του Κοσόβου πρόσφατα από τον Τζον Σόερς,
πολιτικό διευθυντή του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών. Όταν συναντήθηκε με
τους ηγέτες των Σέρβων του Κοσόβου στις 6 Φεβρουαρίου, τους είπε σε ασυνήθιστα
μη διπλωματική γλώσσα πως η Ομάδα Επαφής – δηλαδή οι κύριες ξένες δυνάμεις που
ασχολούνται με την περιοχή (Βρετανία, Γαλλία, ΗΠΑ και Ρωσία) – έχει αποφασίσει
πως το Κόσοβο θα γίνει σύντομα ανεξάρτητο.

Αυτό δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει. H Ομάδα Επαφής έχει ήδη δηλώσει πως η λύση
για το Κόσοβο πρέπει να ικανοποιεί τη βούληση του λαού του – και πάνω από το
90% του λαού αυτού είναι Αλβανοί, που δεν θέλουν τίποτε λιγότερο από
ανεξαρτησία. Αλλά από το 1999 και μετά οι Σέρβοι στην Γκρατσάνιτσα και αλλού
φαίνεται να ζουν σε μια ονειρική χώρα τρεφόμενοι με ιστορίες από το Βελιγράδι
που τους κάνουν να περιμένουν ότι μια μέρα η σερβική σημαία θα κυματίσει και
πάλι πάνω από το Κόσοβο.

Ο παρίας της Ευρώπης

Ο Τόμισλαβ Νίκολιτς, ο αρχηγός του εθνικιστικού Ριζοσπαστικού Κόμματος της
Σερβίας, έχει δηλώσει πως ο ίδιος και ο Σέρβος πρωθυπουργός Βόισλαβ
Κοστούνιτσα έχουν συμφωνήσει ότι αν το Κόσοβο γίνει ανεξάρτητο, τότε θα πρέπει
να ανακηρυχθεί «κατεχόμενο έδαφος». Αν αυτό συμβεί, τότε η Σερβία ουσιαστικά
θα σκίσει τις αιτήσεις της για ένταξη στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα
ξαναγίνει ο παρίας της Ευρώπης. Στο πλαίσιο οποιασδήποτε διευθέτησης τα
στρατεύματα του ΝΑΤΟ θα παραμείνουν στο Κόσοβο και η E.E. θα αναλάβει ρόλο για
να βοηθήσει στη διακυβέρνησή του. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, με τη Σερβία να
δηλώνει δημόσια πως θέλει να ανακτήσει το Κόσοβο, στο οποίο το ΝΑΤΟ και η E.E.
θα αποτελούν τμήμα των δυνάμεων κατοχής, δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένει
κανείς να συνεχιστεί ταυτόχρονα η διαδικασία ένταξης της Σερβίας στους
οργανισμούς αυτούς. Μια τέτοια πολιτική μπορεί να είναι ωστόσο δημοφιλής στη
Σερβία και να οδηγήσει ακόμη και στην εκλογή των ριζοσπαστικών στην επόμενη
κυβέρνηση.

Έξι πράγματα που πρέπει να ξέρετε

1. Όλα άρχισαν τον Ιούνιο του 1989, όταν ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
χρησιμοποίησε την 600ή επέτειο από τη Μάχη του Κοσσυφοπεδίου, κατά την οποία
οι Σέρβοι ηττήθηκαν από τους Οθωμανούς, για να προειδοποιήσει πως οι Σέρβοι
δεν θα παραδώσουν ποτέ τον έλεγχο της επαρχίας. Τα επόμενα χρόνια, ο σερβικός
στρατός προχώρησε σε βίαιη καταστολή των Αλβανών.

2. Δέκα χρόνια αργότερα και ύστερα από πολύ αίμα, στις 24 Μαρτίου 1999,
το ΝΑΤΟ άρχισε να βομβαρδίζει τη Σερβία για να αναγκάσει τον Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς να αποσύρει τα στρατεύματά του. Τον Ιούνιο, 100.000 στρατιώτες του
ΝΑΤΟ μπήκαν στην επαρχία. Ήταν η σειρά των Αλβανών να προβούν σε αντίποινα
εναντίον της σερβικής μειονότητας.

3. Οι συνομιλίες που αρχίζουν σήμερα στη Βιέννη μεταξύ των Σέρβων και
των Αλβανών έχουν στόχο τον προσδιορισμό του τελικού καθεστώτος της επαρχίας.
Οι Αλβανοί (το 90% των 2 εκατομμυρίων κατοίκων) διεκδικούν την ανεξαρτησία
τους και μόνο αυτή. Οι Σέρβοι φθάνουν μέχρι την ευρεία αυτονομία.

4. Δυτικοί διπλωμάτες παραδέχονται πως η ανεξαρτησία είναι η μοναδική
ρεαλιστική έκβαση των συνομιλιών, φοβούνται όμως ότι αυτό θα οδηγήσει σε
αιτήματα για ανεξαρτησία και από άλλες περιοχές, όπως αυτή των Σέρβων της
Βοσνίας, ενώ θα τροφοδοτούσε επίσης τον αλβανικό αλυτρωτισμό στην ΠΓΔΜ και
στην Κοιλάδα Πρέσεβο της Σερβίας.

5. Πρόσωπο-κλειδί στην πρόσφατη ιστορία του Κοσόβου ήταν ο πρόεδρος
Ιμπραήμ Ρουγκόβα, που πέθανε στις 21 Ιανουαρίου από καρκίνο των πνευμόνων. Οι
προθέσεις του διαδόχου του, του 54χρονου Φατμίρ Σεϊντίου, είναι σαφείς.
«Ανεξαρτησία αμέσως», δηλώνει σε συνέντευξή του στη «Ρεπούμπλικα».

6. Το Κόσοβο είναι η πιο φτωχή περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. H
ανεργία φθάνει το 60%. Αναμενόμενο είναι να ανθεί εδώ το λαθρεμπόριο όλων των
ειδών, που ελέγχεται από διάφορες μαφίες.

Ο Τιμ Τζούντα είναι σχολιαστής της περιοχής των Βαλκανίων και συγγραφέας
των βιβλίων «Οι Σέρβοι: Ιστορία, Μύθος και η Καταστροφή της Γιουγκοσλαβίας»
και «Κόσοβο: Πόλεμος και Εκδίκηση» (εκδ. Yale University Press). Το παραπάνω
άρθρο του δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Balkan Investigative Reporting
Network.