TPITH AΠOΨH Συνταγματική ψευδο-αναθεώρηση

Το 1962 ο Daniel Boorstin είχε επινοήσει τον όρο «ψευδο-γεγονός» για να
περιγράψει την αυξανόμενη τάση των μέσων ενημέρωσης να ασχολούνται με μη
αυθεντικά και «κατασκευασμένα» συμβάντα, τα οποία παρουσιάζονταν στον κόσμο
και οδηγούσαν νομοτελειακά στην πολιτική απάθεια των μαζών.

Γιατί κάνω αυτή την παρατήρηση; Γιατί ο Πρωθυπουργός θέλει να αποφύγει τη
μεγάλη πολιτική ευθύνη που έχει στο κατασκοπευτικό σκάνδαλο των υποκλοπών και
για να αλλάξει την τρέχουσα πολιτική ατζέντα προωθεί μια συνταγματική
ψευδο-αναθεώρηση, η οποία είναι προφανώς βεβιασμένη (και ασχεδίαστη).

Και θα ήθελα να ξεκινήσω κατ’ αρχήν από την αντίστροφη κατεύθυνση. Οι
προτάσεις του Πρωθυπουργού για την αιφνίδια (και «ύποπτη») αναθεώρηση δεν
προσεγγίζουν το κυριότερο πρόβλημα από το οποίο πάσχει η ελληνική κοινωνική
οργάνωση. Με άλλα λόγια: Οι πρωθυπουργικές προτάσεις δεν αφουγκράζονται
στοιχειωδώς την ανάγκη «εκδημοκρατισμού της δημοκρατίας», αφού οι
Έλληνες πολίτες δεν συμμετέχουν καθόλου στη λήψη των κρίσιμων αποφάσεων που
τους αφορούν.

Υπ’ αυτήν την έννοια κανείς δεν κατανοεί σήμερα γιατί ο Γάλλος πολίτης είχε το
εκπληκτικό προνόμιο να καταψηφίσει (ή να αποδεχθεί) το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, ενώ
ο Έλληνας δεν το είχε.

Επομένως, αν υπήρχε κάποιος λόγος για να επισπευσθεί μια τέτοια αναθεωρητική
διεργασία αυτός θα ήταν, κατά τη γνώμη μου, ο σημαντικότερος. Δηλαδή, να
απονεμηθεί από το Σύνταγμα η πρωτοβουλία για την προκήρυξη των δημοψηφισμάτων
απευθείας στον λαό, με την προϋπόθεση βέβαια της συλλογής ενός μεγάλου αριθμού
υπογραφών (όχι κάτω από το 3% του εκλογικού σώματος)!

Τα δημοψηφίσματα τούτα μπορούν να αφορούν συγκεκριμένα νομοσχέδια ή προτάσεις
νόμου, όχι όμως και την κατάργηση ή τη συρρίκνωση των ατομικών δικαιωμάτων.

Επίσης θα ήταν αναγκαίο να σκεφθούμε, αν πρέπει να «καλυφθεί» και συνταγματικά
(επιτέλους!) ένα αποκεντρωμένο – ή ομοσπονδιακό – πρότυπο κυβερνητικής
εξουσίας, ώστε να θρυμματιστεί το σημερινό απαράδεκτο μοντέλο «τύπου
Σιγκαπούρης», που σωρεύει όλη την οικονομική και πολιτική εξουσία σε ένα
υπερτροφικό κέντρο και πνίγει τις άλλες πόλεις (όπως η Θεσσαλονίκη).

Όμως η πρωθυπουργική θεώρηση πάνω σε αυτά τα ουσιώδη ζητήματα σιωπά
αδικαιολόγητα είτε γιατί η επιχείρηση της αναθεώρησης σχεδιάσθηκε πονηρά, είτε
γιατί ο Πρωθυπουργός πιστεύει αναχρονιστικά στην αριστοκρατική δημοκρατία των
πολιτικών ελίτ.

Επιπλέον, οι πιο εξειδικευμένες προτάσεις του K. Καραμανλή ή είναι
επηρεασμένες από έναν έντονο κομματικό πολιτισμό ή είναι παντελώς
ανεπεξέργαστες.

Έτσι, στον τομέα της Δικαιοσύνης το ιστορικό ζητούμενο είναι η κατάργηση της
παρέμβασης τής εκάστοτε πολιτικής εξουσίας πάνω στο πεδίο τούτο και όχι το εάν
οι πρόεδροι των Ανωτάτων Δικαστηρίων θα επιλέγονται από την κυβέρνηση εκ του
κύκλου των αρχαιότερων αντιπροέδρων (όπως προτείνει ανεξήγητα ο Πρωθυπουργός).

H επιλογή αυτή αποδεικνύει πανηγυρικά ότι ο K. Καραμανλής σύρεται ολοταχώς
προς εκείνο το μοντέλο, το οποίο – σήμερα – στην Αμερική αποκαλούν
«αυτοκρατορική προεδρία», δηλαδή ένα πολίτευμα στο οποίο η εκτελεστική εξουσία
έχει υποτάξει τυραννικά τις υπόλοιπες!

Όμως και η αντίστοιχη πρόταση για την ίδρυση μη κρατικών Πανεπιστημίων φοβάμαι
ότι γίνεται περισσότερο για επικοινωνιακούς λόγους, αφού η ίδρυση τέτοιων
Σχολών (ιδίως Ιατρικών ή Πολυτεχνικών) είναι σχεδόν αδύνατη, επειδή είναι
«επενδύσεις» με τεράστιο λειτουργικό κόστος (και δεν υπάρχουν παρά μόνο στην
Αμερική).

Έτσι αποκαλύπτεται ότι ο Πρωθυπουργός δεν θέλει να χρησιμοποιήσει έναν
πραγματικό δημόσιο λόγο, που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανασυγκρότηση της
ελληνικής κοινωνίας σε μια νέα και ευρύτερη κλίμακα (Ulrich Beck,
«Ελευθερία ή καπιταλισμός», 2005).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Ο K. Καραμανλής θέλει αγωνιωδώς να
μεταβάλει την πολιτική ατζέντα για να ξεφύγει από την πνιγηρή υπόθεση των
υποκλοπών. Έτσι, προωθεί βεβιασμένα μια συνταγματική αναθεώρηση που δεν
«απαντά» στοιχειωδώς στα πραγματικά προβλήματα τα οποία έχει ο τόπος μας.

Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει έντονα στην απαξίωση της συμμετοχής των πολιτών
στα δημόσια πράγματα, αφού η προκείμενη (θεμελιώδης) συνταγματική διεργασία
μεταβάλλεται δυστυχώς «σε ένα φθηνό επικοινωνιακό show» (Ch.
Mouffe)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.