Ένα γράμμα έδειξε τον ομαδικό τάφο

HTAN ένα μυστικό που ο πρώην στρατιώτης αισθάνθηκε πως δεν μπορούσε να
πάρει μαζί του στον τάφο. Εξήντα πέντε χρόνια αφότου συμμετείχε σ’ ένα
εκτελεστικό απόσπασμα που σκότωσε επτά Δημοκρατικούς μαχητές, ο ηλικιωμένος
πλέον άνδρας έστειλε μια ανώνυμη επιστολή στον δήμαρχό του ομολογώντας τον
ρόλο του στη συνοπτική δικαιοσύνη της εποχής του Φράνκο. Αφηγήθηκε πώς τον
διέταξαν το 1941 να θάψει τους επτά σ’ έναν τάφο χωρίς καμιά απολύτως ένδειξη.
Χάρη στην επιστολή, ο Εμίλιο Βαλιέντε, δήμαρχος του Φοντανόσας, κοντά στη
Θιουδάδ Ρεάλ, κατάφερε να εντοπίσει τον τάφο και να ενημερώσει τους συγγενείς
των νεκρών.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Χοσέ Εσκριμπάνο παρακολούθησε κοντά στο
Φοντανόσας την εκταφή των λειψάνων του αδελφού του, του πατέρα του και δύο
θείων του. «Επιτέλους, μπορώ να νιώσω λίγη γαλήνη έπειτα από μια ζωή που έζησα
με τον πόνο», δήλωσε. H αναγνώριση των νεκρών έγινε με δείγματα του DNA τους.
Όλοι έφεραν τρύπες από σφαίρες στο κεφάλι.

Θα χρειαστούν χρόνια

Ο Χοσέ Εσκριμπάνο ενώ παρακολουθεί την εκταφή των λειψάνων του αδελφού του, του πατέρα του και δύο θείων του

Εκατοντάδες ισπανικές οικογένειες έζησαν για δεκαετίες χωρίς να γνωρίζουν τι
συνέβη σε συγγενείς τους που εξαφανίστηκαν στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ή
της δικτατορίας του στρατηγού Φράνκο. H Ισπανία γίνεται όμως σταδιακά όλο και
πιο πρόθυμη να αντιμετωπίσει το θέμα-ταμπού του εμφυλίου πολέμου και
ηλικιωμένοι που συμμετείχαν σ’ αυτόν μιλούν για όσα έκαναν. Τα πέντε τελευταία
χρόνια εθελοντές έχουν ξεθάψει τα λείψανα 500 ανθρώπων σε 67 ομαδικούς τάφους.
H κυβέρνηση του πρωθυπουργού Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο δημιούργησε «την
επιτροπή για τη μελέτη της κατάστασης των θυμάτων του εμφυλίου πολέμου και του
Φρανκισμού». Μολονότι όμως υποσχέθηκε ότι το έργο αυτό θα έχει ολοκληρωθεί ώς
την 30ή επέτειο από τον θάνατο του Φράνκο, πέρυσι, υποχρεώθηκε να παραδεχθεί
ότι θα χρειαστεί ακόμη χρόνια.

Ένα μυστήριο παραμένει πάντως σχετικά με τον ομαδικό τάφο του Φοντανόσας.
Ποιος ήταν άραγε ο ανώνυμος πρώην στρατιώτης που αισθάνθηκε υποχρεωμένος να
ομολογήσει αυτή την «αποτρόπαιη», όπως τη χαρακτηρίζει, πράξη; H
δακτυλογραφημένη, με ταχυδρομική σφραγίδα της Βαρκελώνης, επιστολή του δεν
προδίδει τίποτε για την ταυτότητά του.