Kόβει τους μεσάζοντες, φθηναίνει τα εισιτήρια

H ιστορική «Σαουμπίνε» του Βερολίνου έρχεται στην Αθήνα για το Φεστιβάλ Αθηνών με τη «Νόρα» του Ίψεν (φωτογραφία) χωρίς τη μεσολάβηση καλλιτεχνικού γραφείου και με κόστος 120.000 ευρώ για έξι παραστάσεις και άρα φθηνότερο εισιτήριο

H υποδοχή που έγινε – από θερμή έως ενθουσιαστική – εκ μέρους του Τύπου στις
προτάσεις του νέου προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Ελληνικού Φεστιβάλ
κ. Γιώργου Λούκου και στα προγράμματα των Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου τα
οποία ανακοίνωσε, ένα φανερώνει περίτρανα: ότι ο Γιώργος Λούκος απλώς εξέφρασε
με κύρος και πειστικότητα αλλά και με μέτρο το από ετών επιτακτικά αιτούμενο:
ουσιαστική ανανέωση των Φεστιβάλ που έφθιναν με γεωμετρική πρόοδο.

Θα μπορούσα να «κωδικοποιήσω» τα τέσσερα σημεία αιχμής των εξαγγελιών του:

1. «Τρύπες». «Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης γίνονται φεστιβάλ σε
μνημεία – από την Αρένα της Βερόνας μέχρι το Παλάτι των Παπών στην Αβινιόν.
Όταν όμως τελειώσουν οι εκδηλώσεις των Φεστιβάλ, τα μνημεία κλείνουν. Πουθενά
δεν νοικιάζονται. Τα μνημεία της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς με τίποτα δεν
πρέπει να νοικιάζονται» λέει ο Γιώργος Λούκος αναφερόμενος στις λεγόμενες
«εκτός Φεστιβάλ παραχωρήσεις» του Ηρωδείου, που αλόγιστα νοικιάζεται από το
υπουργείο Πολιτισμού σε φορείς και ιδιώτες, οι οποίοι συνήθως αλλοιώνουν την
όποια φυσιογνωμία του Φεστιβάλ Αθηνών. Δίκιο έχει. Απόλυτο. Κανείς δεν το
καταλαβαίνει;

Ο Περικλής Κούκος είχε προσπαθήσει να «μαντάρει» αυτές τις τρύπες στο
«πρόγραμμα – μαμούθ» μετατρέποντας τις «εκτός Φεστιβάλ» εκδηλώσεις σε «εντός»,
αλλά με δική τους πάντα «παντιέρα» – δικά τους τα έξοδα, δικά τους τα έσοδα.
Κίνηση που τελικά δεν ξέρω τι σήμαινε – σαν κουκούλωμα μου φαινόταν. Απλώς
άφηνε μια εικόνα ομοιογένειας. Εκδηλώσεις, πάντως, που άλλοι τις αποφάσιζαν
και όχι το Φεστιβάλ, παρέμεναν. «Είναι θέμα ηθικό, εθνικό και πολιτικό»
έρχεται να μας πει ο κ. Λούκος. «Πιστεύω ότι όταν τελειώνει το Φεστιβάλ – τον
Αύγουστο τουλάχιστον – το θέατρο πρέπει να παραμένει κλειστό. Γιατί
δημιουργείται και μια σύγχυση ταυτότητας». Μήπως το Κεντρικό Αρχαιολογικό
Συμβούλιο και το προϊστάμενο υπουργείο Πολιτισμού θα πρέπει να ανοίξουν καλά
τα αυτιά τους στο μάθημα που μας δίνει αυτός ο «ξένος»; Διότι εμείς οι
«ημεδαποί» καθόμαστε και κλωσάμε τα αυγά μας και ό,τι έχει ξεκινήσει στραβά
παγιώνεται και γίνεται καθεστώς και το θεωρούμε αυτονόητο, ενώ οι «ξένοι», οι
«απέξω», βλέπουν τα πράγματα πιο ψύχραιμα και αντικειμενικά.

«Πουθενά δεν νοικιάζονται τα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς», λέει ο Γιώργος Λούκος αναφερόμενος στις «παραχωρήσεις» του Ηρωδείου

2. Μεσάζοντες. Και πόσα δεν μάθαμε από τα λεγόμενα του Γιώργου
Λούκου… Πώς να προσπεράσω την πληροφορία ότι το εισιτήριο για το «Orion» του
Φίλιπ Γκλας στο Ηρώδειο πρόπερσι κόστιζε 110 ευρώ, ενώ στη Γαλλία, αμέσως
μετά, 50; Ότι πρόταση ΔΗΠΕΘΕ, φέτος, για δύο παραστάσεις στο Ηρώδειο
κοστολογούσε την παρουσία του με 600.000 ευρώ, ενώ η «Σαουμπίνε» θα κοστίσει
στο Φεστιβάλ 120.000 για τις έξι βραδιές που θα παίξει; (Ψοφάω να μάθω ποιο
ήταν αυτό το ΔΗΠΕΘΕ και Τι ακριβώς και με ποιους, αξίας 600.000 ευρώ,
πρότεινε…). Ότι οι απευθείας φετινές επαφές του Φεστιβάλ, χωρίς τη
μεσολάβηση καλλιτεχνικών γραφείων με τα ξένα συγκροτήματα που μετακαλούνται,
σημαίνει οικονομία ενάμισι εκατομμυρίου ευρώ;

Είναι σίγουρο ότι υπάρχουν θιγόμενοι από τη νέα πρακτική – την πρακτική
Λούκου. H οποία, φυσιολογικό είναι να οδηγεί στη μείωση των τιμών των
εισιτηρίων. Πρώτα – πρώτα τα καλλιτεχνικά γραφεία. Εκεί που είχαμε φτάσει πριν
από μερικά χρόνια, το Φεστιβάλ Αθηνών να έχει ανεπίσημα μετονομαστεί σε…
Φεστιβάλ Κρίτα, γιατί οι εκάστοτε, συνήθως άσχετοι, γραφειοκράτες του ΕΟΤ
στους οποίους ανέθεταν τα ηνία του είχαν εγκαταλειφθεί στα χέρια του
αείμνηστου καπάτσου ατζέντη Θόδωρου Κρίτα και αποδέχονταν οτιδήποτε τους
πρότεινε, εκεί που είχαμε φτάσει πέρσι, στη περσινή συνέντευξη Τύπου για την
αναγγελία του προγράμματος, οι παρόντες άμεσα ενδιαφερόμενοι καλλιτεχνικοί
πράκτορες και θεατρικοί παραγωγοί να είναι περισσότεροι από τους
δημοσιογράφους και τους καλλιτέχνες, εκεί που είχαμε φτάσει εσμός ολόκληρος
καλλιτεχνικών γραφείων να ζει κατ’ αποκλειστικότητα από το Φεστιβάλ και να το
απομυζά, φυσικό δεν είναι να υπάρχουν αρκετοί δυσαρεστημένοι από τον χώρο των
μεσαζόντων της τέχνης; Διότι είχαν γίνει, χρόνια τώρα, κράτος εν κράτει.

«Θιγμένοι» θίασοι

3. Πλην των καλλιτεχνικών γραφείων υπάρχουν και άλλοι θιγμένοι από το
πρόγραμμα των Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κάποιοι θίασοι που τους κόπηκε το
μονοπώλιο της διαρκούς παρουσίας στην Επίδαυρο. Είναι όμως αδιανόητο – εγώ
πάντως χρόνια το γράφω – το πρόγραμμα ενός Φεστιβάλ να καταρτίζεται με
«πρέπει». «Πρέπει να συμμετέχει κάθε χρόνο ο A, ο B, ο Γ…». Αν είναι
δυνατόν! Όπως ο πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ είπε, σε κανένα φεστιβάλ του
κόσμου, κανενός Στάιν και κανενός Ρονκόνι και κανενός Πίτερ Χολ και κανενός
Οστερμάγιερ δεν θεωρείται αυτονόητη η συμμετοχή κάθε χρόνο επί είκοσι,
τριάντα, σαράντα χρόνια. Αλλά ούτε και οι ίδιοι τη θεωρούν αυτονόητη. Ίσως
γιατί έχουν την αυτογνωσία ότι τους χρειάζεται και κάποιος χρόνος να φορτίσουν
τις μπαταρίες τους… Ο Λούκος έδειξε ότι ξέρει πολύ καλά την ιστορία τού
καθενός από τους σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες. Αλλά και ότι θεωρεί
επιβεβλημένο και πρώτιστο καθήκον ενός προέδρου φεστιβάλ να σταθμίζει, να
κρίνει προτάσεις και να επιλέγει αυτές που θεωρεί ότι εξυπηρετούν ένα όραμα.
Και βεβαίως, πάνω απ’ όλα, να προτείνει ο ίδιος.

Και «εθνικά ζητήματα»

4. Κανένας κανενός δεν μπορεί να θεωρεί υποχρεωτική την παρουσία στα
Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Πόσο μάλλον, θα συμπλήρωνα, των ΔΗΠΕΘΕ. Κανενός
ΔΗΠΕΘΕ δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητη η συμμετοχή γιατί είναι ΔΗΠΕΘΕ, αν
δεν έχει να προτείνει μια παράσταση κατάλληλη για το Φεστιβάλ. Ούτε και του
Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου – ενός Οργανισμού που σέβομαι – απλώς επειδή
«έρχεται από τη μαρτυρική Κύπρο». Δεν τον τιμά να το θέτει αυτό ως
καλλιτεχνικό επιχείρημα. Και όλα τα υπόλοιπα – περί «Εθνικού Ζητήματος» που
εντέχνως εμπλέκονται στο θέμα και χρησιμοποιούνται ως επιχειρήματα – ακούστε
με, εκ του πονηρού είναι – δεν τρώμε και κουτόχορτο… Το «Εθνικό Ζήτημα» δεν
θα λυθεί στο Ηρώδειο και στην Επίδαυρο με τη συμμετοχή του ΘΟΚ αν δεν έχει
κάτι σημαντικό να προτείνει.

5. Με τα καλλιτεχνικά γραφεία να πλευρίζουν υπουργούς και γραμματείς
και νομάρχες και δημάρχους και να επιβάλλουν μετριότητες και ασημαντότητες και
μπούρδες και τυχάρπαστους τσεπώνοντας καυτό χρήμα, με τις εξωφρενικές
υπερτιμολογήσεις να εκτινάσσουν το κόστος του Φεστιβάλ – και των εισιτηρίων…
– στα ύψη και με τις φήμες για μίζες να κυκλοφορούν αβέρτα.

Δεν αμφισβητώ ότι ανάμεσα στους ανθρώπους των καλλιτεχνικών γραφείων δεν
λείπουν οι έντιμοι. Αλλά όταν υπάρχει πια πρόεδρος του Φεστιβάλ που ξέρει
καλύτερα από οποιονδήποτε Έλληνα ατζέντη την ξένη πιάτσα και είναι ικανός να
την κουλαντρίσει, λογικό δεν είναι να μην έχει και τόση ανάγκη τις υπηρεσίες
τους; Δεν κατάλαβα δηλαδή…