Πρόσωπα Kρυμμένος στην καρδιά της πόλης

Γερμανόφωνος Ελβετός, εγκατεστημένος στο Παρίσι, ο Πωλ Νιζόν έχει εδώ και
40 χρόνια αποστασιοποιηθεί απ’ όλες τις κοινωνικές υποχρεώσεις· για να μην
ανεχτεί δουλεία άλλη από την τέχνη του.

Πωλ Νιζόν: «Πρέπει να αποσύρεσαι. Γιατί αν μείνεις μέσα στο σύστημα, αναγκαστικά συμμετέχεις, του δίνεις ένα χέρι»

H γραφή είναι η δύναμη και ο λόγος ύπαρξής του. H οικογένεια, η μισθωτή
εργασία, η ζωή στην Ελβετία ήταν μια βαριά ποινή. Και ο Νιζόν θυσίασε τα πάντα
για τη λογοτεχνία – την ελβετική βολή και την οικογενειακή σταθερότητα, για να
περάσει στη στέρηση, να αποδεχθεί να είναι «άχρηστος» («H λογοτεχνία δεν
χρησιμεύει σε τίποτε. Σε τίποτε. Είναι σαν αεράκι που περνά», είχε δηλώσει
παλιότερα σε συνέντευξή του). Και να ζήσει στο απόλυτο της συγγραφικής
περιπέτειας.

Γεννήθηκε το 1929 στη Βέρνη και, αφού παρουσίασε το 1957 το διδακτορικό του
για τον Βαν Γκογκ, πέρασε μια δεκαπενταριά χρόνια παντρεμένος και βγάζοντας τα
προς το ζην ως βοηθός στο Ιστορικό Μουσείο της Βέρνης και από τις κριτικές που
δημοσίευε στη «Νόιε Τσύρχερ Τσάιτουνγκ». Ώσπου αποφάσισε να κόψει τις άγκυρες
και να ζήσει μια ζωή ελεύθερου καλλιτέχνη, στη Ζυρίχη, το Παρίσι, τη Βενετία,
τη Βαρκελώνη, τη Ρώμη, την Πράγα και το Λονδίνο. Επέλεξε να μην αναγνωρίζει
πραγματικότητα άλλη απ’ αυτή της γλώσσας, να ζήσει «προχωρώντας στη γραφή» και
ως «εκατομμυριούχος του χρόνου».

Τα χρόνια εκείνα, τα περιγράφει στο ημερολόγιό του που δημοσίευσε με τίτλο «Οι
πρώτες εκδόσεις των συναισθημάτων». «Πρέπει να αποσύρεσαι», έγραφε τον
Οκτώβριο του 1967. «Γιατί αν μείνεις μέσα στο σύστημα, αναγκαστικά
συμμετέχεις, του δίνεις ένα χέρι. Δίνεις ένα χέρι στην οικονομία, σε μια
γιγάντια οικονομία του πολέμου». Το 1969 που επισκέφθηκε τη Ζυρίχη, έγραψε για
τους συμπατριώτες του: «H Ελβετία μπορεί να θεωρηθεί πρωτοπόρος, στο βαθμό που
προηγείται σ’ ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρείται σ’ όλη τη δυτική Ευρώπη: την
εκμάθηση του θανάτου. Το φως της ζωής έχει σβήσει εδώ από καιρό, έχουμε από
καιρό μάθει να είμαστε νεκροί, καθώς ζούμε χωρίς μέλλον, αρκούμενοι να
σαπίζουμε μέσα στον ίδιο μας τον υλισμό».

Εβδομήντα πέντε χρόνων, ο Πωλ Νιζόν ζει σήμερα σ’ ένα μικρό διαμέρισμα δυο
βήματα απ’ το Παλαί Ρουαγιάλ, στο κέντρο του Παρισιού. Από τη Ρυ Σαιντ-Ονορέ
ανεβαίνει στο παράθυρό του ο θόρυβος του κόσμου. Το πεζοδρόμιο γίνεται γι’
αυτόν μια χώρα πιο γοητευτική από οποιαδήποτε γεωγραφικά προσδιορισμένη,
πολυάνθρωπη και μυρωδάτη, ένα «μείγμα διέγερσης της σκέψης και αναστάτωσης των
αισθήσεων». «Έχω πάθος για την καθημερινή ζωή», λέει στον Σεμπαστιάν Λαπάκ της
«Λε Φιγκαρό». «Υπάρχει στη ζωή των άλλων κάτι μυστηριώδες και ιερό που
ξεπερνάει όλα τα μεγάλα γεγονότα, όλες τις ίντριγκες…». H μεγαλύτερη
παρανομία για τον Πωλ Νιζόν, είναι να ζεις κρυμμένος στην καρδιά της πόλης.