Σκάνδαλα αρχαιοκαπηλίας πίσω από τη λάμψη

H ιταλική κυβέρνηση κάθισε στο εδώλιο της κατηγορουμένης την πρώην διευθύντρια ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαιοτήτων του Μουσείου Γκετί, Μάριον Τρου, γιατί θεωρεί ότι τα τελευταία χρόνια απέκτησε παρανόμως, για λογιαριασμό του μουσείου, 46 αρχαιότητες ιταλικής προέλευσης από εμπόρους που συνδέονται με αρχαιοκαπήλους. Το ίδιο συνέβη και με ελληνικές αρχαιότητες που τώρα διεκδικούνται από το μουσείο

Μια χολιγουντιανή, αρχαιοπρεπής, έπαυλη 275 εκατ. δολαρίων διαμορφώθηκε σε μια
μεσογειακή όαση με θέα τον Ειρηνικό, όπου δεσπόζει μια κατάλευκη βίλα, με
αίθρια, ακριβές αντίγραφο της Βίλας των Παπύρων από το Ερκουλάνουμ της
Ιταλίας. Ένα τελεφερίκ ανεβάζει τους επισκέπτες στον χώρο του μουσείου. Ο
αριθμός είναι περιορισμένος. Μόνο 1.200 άτομα την ημέρα. Και οι θέσεις μέχρι
το τέλος Ιουλίου έχουν ήδη εξαντληθεί!

Στην είσοδο υποδέχεται τους επισκέπτες ένα πανέμορφο άγαλμα της Αφροδίτης του
5ου αι. π.X. Είναι η Αφροδίτη της Μοργκαντίνα της Σικελίας, το μόνο λατρευτικό
άγαλμα της θεάς που σώθηκε μαζί με το κεφάλι του από την αρχαιότητα. Βρίσκεται
όμως σήμερα στο επίκεντρο δικαστικής διαμάχης του Μουσείου Γκετί με τις
ιταλικές αρχές, που ζητούν την επιστροφή 46 συνολικά αρχαιοτήτων που
αγοράστηκαν παράνομα.

Πριν από είκοσι μόλις χρόνια, η Αφροδίτη αγοράστηκε έναντι 18 εκατ. δολαρίων
από τον έμπορο αρχαιοτήτων Ρόμπιν Σάιμς – ο οποίος είχε Έλληνα συνεταίρο και
σπίτι στα ελληνικά νησιά – με τη μεσολάβηση της διευθύντριας ελληνικών και
ρωμαϊκών αρχαιοτήτων του Μουσείου Μάριον Τρου. Ποσό εντυπωσιακό, αλλά
μηδαμινό, αν υπολογίσει κάποιος ότι η προίκα που άφησε στο Μουσείο ο
αείμνηστος πετρελαιάς Πολ Γκετί ανέρχεται σε 9 δισεκατομμύρια δολάρια. Όπως
αποκαλύπτεται σήμερα, το διοικητικό συμβούλιο του Μουσείου γνώριζε ότι το
άγαλμα είναι κλεμμένο αλλά προτίμησε να ισχυρισθεί πλήρη άγνοια. Στο σκάνδαλο
εμπλέκεται σήμερα ο επικεφαλής για την εκτέλεση της διαθήκης του τραστ Γκετί,
κ. Μούνιτς, ο οποίος εκμεταλλεύθηκε το καθεστώς του μη κερδοσκοπικού
οργανισμού και τον χρέωνε για να διάγει βίο πολυτελέστατο (ακριβά ξενοδοχεία,
ενοίκια βίλας στην Τοσκάνη, κρουαζιέρες και Πόρσε). Και αυτά, επιπλέον των
ετήσιων αποδοχών ύψους 1,2 εκατ. δολάρια…

Στην γκρίζα ζώνη, στην οποία τα προϊόντα αρχαιοκαπηλίας
«νομιμοποιούνται» με τη μεσολάβηση εμπόρων τέχνης οι οποίοι προμηθεύουν τα
φημισμένα μουσεία με αρχαιότητες, βρέθηκε και το χάλκινο άγαλμα του Εφήβου του
Σααρμπρίκεν, το οποίο προσφέρθηκε προς πώληση στη Γερμανία στην κ. Μάριον Τρου
-η οποία αποπέμφθηκε λόγω υποψίας ότι εμπλέκεται σε αποδοχή προϊόντων
αρχαιοκαπηλίας από την Ιταλία, όπου και δικάζεται. Αντίθετα με ό,τι έπραξε για
μια σειρά από ιταλικές αρχαιότητες, προϊόντα αρχαιοκαπηλίας, η κ. Τρου έκανε
πίσω, θεωρώντας ότι ο θαυμαστός Έφηβος, που προέρχεται από ελληνικό βυθό, ήταν
«ύποπτης προέλευσης».

Έτσι μπόρεσε η ελληνική πλευρά να προσεγγίσει τους παράνομους πωλητές με έναν
δικό της «αγοραστή» σε μια πρωτοφανή συντονισμένη επιχείρηση της Ελληνικής
Αστυνομίας και των υπουργείων Πολιτισμού και Εξωτερικών, να κατασχέσει στο
Μόναχο τον σπανιότατο Έφηβο του 3ου αιώνα π.Χ. μέσα σ’ ένα βαν – με τη
συνδρομή και της γερμανικής αστυνομίας – και να τον επιστρέψει στην Ελλάδα.
Δείγμα της… ανέμελης στάσης του ιδρύματος είναι και η αντιμετώπιση του πιο
διάσημου πλαστού έργου τέχνης, του Κούρου του Μουσείου Γκετί. Παρά τα συνέδρια
που οργανώθηκαν το άγαλμα αυτό ταξίδεψε και στην Ελλάδα, όπου αποδείχθηκε η
πλαστότητά του και εκτίθεται σήμερα με την ταμπέλα: «Ελληνικός κούρος γύρω στο
530 π.X., η σύγχρονη πλαστογραφία».

«Το άνοιγμα του μουσείου ήταν ένα εγχείρημα που το προετοιμάζαμε πολλά
χρόνια. Σίγουρα το τάιμινγκ αυτού του γεγονότος δεν είναι ιδανικό, όμως
είμαστε ευγνώμονες προς τη Μάριον Τρου, καθώς έχει συνεισφέρει πολλά με τη
δουλειά της», είπε ο νέος διευθυντής του Μουσείου Γκετί, Μάικλ Μπραντ. «Δεν
μπορώ να σχολιάσω τίποτα ως προς τη νομική διαδικασία. Δεν μπορώ να ξεχάσω ότι
η Μάριον υπήρξε κινητήριος δύναμη στις εργασίες ανακαίνισης και προέκτασης των
αιθουσών, καθώς και στην οργάνωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Το Γκετί
χρηματοδοτεί την υπεράσπισή της στη Ρώμη και παρέχουμε στοιχεία στον φάκελο με
την υπόθεσή της».

H Ελλάδα ζητά πίσω χρυσό και γλυπτά!

Το χρυσό στεφάνι (πανομοιότυπο με εκείνο που βρέθηκε στον τάφο του Φιλίππου B’ στη Βεργίνα) που ζητούμε να επιστραφεί στην Ελλάδα. Το έφερε το 1992 στο Μόναχο Έλληνας μετανάστης και πουλήθηκε στο Μουσείο Γκετί

H Ελλάδα, ύστερα από χρόνια άκαρπων διαπραγματεύσεων και αλληλογραφίας με το
Μουσείο Γκετί ζητεί δικαστικώς την επιστροφή πέντε αρχαιοτήτων που θεωρούνται
ότι προέρχονται από αρχαιοκαπηλική δραστηριότητα σε ελληνικό έδαφος. Ένα χρυσό
στεφάνι από τη Μακεδονία, μια ανάγλυφη αναθηματική στήλη κλεμμένη από το
Μουσείο της Θάσου, μια χαρακτηριστική επιτύμβια στήλη από τη Βοιωτία, ο κορμός
μιας αχαϊκής κόρης κ.ά.